Şişmanlık (obezite) nedir ? nasıl anlaşılır ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Küresel Bir Sağlık Sorunu: Obezite ve Yaygınlığı
Günümüzün en kritik sağlık problemlerinden biri olan obezite, başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere tüm dünyada hızla artış gösteren bir salgın haline gelmiştir. Dünya nüfusunun yaklaşık %50'si normal kilo sınırlarının üzerinde yer almaktadır. Bu kronik endokrin hastalık, çocukluk döneminden itibaren insan hayatını ciddi şekilde tehdit etmektedir.
Türkiye'de de durum dünya geneline benzer bir seyir izlemekte ve obezite her geçen gün yaygınlaşmaktadır. Ülkemizdeki verilere göre obezite oranı erkeklerde %14, kadınlarda %52 ve çocuklarda %25 seviyesine ulaşmıştır. Yanlış inanışlar ve hatalı uygulamalar, bu sorunun çözümünü daha karmaşık bir hale getirmektedir.
Obezite Nedir ve Nasıl Tanımlanır?
Obezite, vücutta sağlığı bozacak ölçüde fazla miktarda yağ birikmesi sonucu ortaya çıkan ve mutlaka tıbbi tedavi gerektiren bir sağlık sorunudur. Bu noktada obeziteyi, sadece beden ağırlığının artması veya kilo artışı ile karıştırmamak gerekir.
Örneğin, 100 kg ağırlığındaki bir güreşçinin kas yoğunluğu çok fazla olduğu için bu kişi obez olarak nitelendirilmez. Obezite, kadınlarda erkeklere oranla daha sık görülür ve temelleri genellikle bebeklik dönemine kadar dayanabilir.
Obezite Nasıl Anlaşılır? Tanı ve Derecelendirme Yöntemleri
Günümüzde obezitenin teşhisinde, derecelendirilmesinde ve takibinde yaygın olarak Beden Kütle İndeksi (BKİ) ve bel-kalça oranı kullanılmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), BKİ değerlerini baz alarak şişmanlığı belirli kategorilere ayırmıştır.
Beden Kütle İndeksi (BKİ) Hesaplama
BKİ, bireyin kilogram cinsinden ağırlığının, metre cinsinden boyunun karesine bölünmesiyle hesaplanır. Formül şu şekildedir: BKİ = ağırlık (kg) / boy (m²).
WHO'ya Göre Erişkinlerde Kilo Fazlalığı ve Obezite Sınıflandırması:
| KATEGORİ | BKİ (kg/m²) | Hastalık Eşlik Etmesi Riski |
|---|---|---|
| Düşük Kilolu | < 18.5 | Düşük |
| Normal Ağırlık | 18.5 - 24.9 | Genel Ortalama |
| Kilo Fazlalığı | > 25 | - |
| Pre-obez | 25 - 29.9 | Az Artmış |
| Obez Sınıf 1 | 30 - 34.9 | Orta Artmış |
| Obez Sınıf 2 | 35 - 39.9 | Ciddi Olarak Artmış |
| Obez Sınıf 3 | > 40 | Çok Ciddi |
Örnek bir hesaplama yapacak olursak; 90 kg ağırlığında ve 177 cm boyundaki bir erkek için BKİ değeri 28.72 kg/m² olarak bulunur. Bu sonuç, kişinin pre-obez kategorisinde olduğunu ve hastalık riskinin az da olsa arttığını gösterir.
Vücut Tipi ve Yağ Oranının Önemi
Obezite teşhisinde sadece kilo değil, yağın vücuttaki dağılımı da kritik bir öneme sahiptir. Bu noktada iki temel ölçüm öne çıkmaktadır:
- Bel-Kalça Oranı: Vücut tipini belirlemede kullanılan bu oran, kadınlarda 0,8'i, erkeklerde ise 1'i geçiyorsa abdominal obezite (karın bölgesi yağlanması) varlığından söz edilir.
- Vücut Yağ Oranı: Kadınlarda toplam vücut ağırlığının ortalama %26,9'u, erkeklerde ise %14,7'si yağdır. Bazı bireylerde BKİ yüksek çıksa bile vücut yağ oranı normal olabilir; bu durumda kişi obez kabul edilmez.
Şişmanlıktan Kurtulmak İçin İzlenmesi Gereken Adımlar
Obezite ile mücadele etmek ve sağlıklı bir yaşam sürmek için profesyonel destek almak şarttır. Sağlıklı bir zayıflama süreci için şu adımları izleyebilirsiniz:
- Size en yakın diyetisyene başvurun.
- Ayrıntılı vücut analizi yaptırarak yağ, kas ve su oranlarınızı öğrenin.
- Uzman eşliğinde ideal sınırlarınıza nasıl ulaşacağınızı planlayın.
- Diyetisyen yardımı ile fazla kilolarınızdan zahmetsizce ve sağlıklı bir şekilde kurtulun.
