"Sen İyice Delirdin, Olaylar Öyle Olmadı": Aklınızdan Şüphe Etmenize Neden Olan Sinsi Manipülasyon (Gaslighting)
"Acaba Sorun Bende mi?"
Eşinizle veya sevgilinizle bir tartışmadan çıktınız. Haklı olduğunuzdan adınız gibi emindiniz. Ama tartışma bittiğinde, kendinizi özür dilerken buldunuz. Hatta içinizden şunu geçirdiniz: "Gerçekten ben mi çok hassasım? Galiba ben olayları yanlış hatırlıyorum. O haklı, ben deliriyorum."
Durun. Delirmiyorsunuz. Sadece modern ilişkilerin en tehlikeli ve sinsi manipülasyon tekniğine, yani Gaslighting'e maruz kalıyor olabilirsiniz.
Nedir Bu Gaslighting?
Adını 1944 yapımı bir filmden alan bu terim; bir kişinin, karşısındaki insanın gerçeklik algısını, hafızasını ve akıl sağlığını sorgulamasına neden olacak şekilde sistematik olarak manipüle etmesidir. Amaç basittir: Sizi kendi zihninize düşman etmek ve ona (manipülatöre) tam bağımlı hale getirmek.
Bu Cümleleri Duyuyor Musunuz? (Manipülasyon Sözlüğü)
Gaslighting yapan kişi (Gaslighter) şu kalıpları silah olarak kullanır:
-
"Sen kafanda kuruyorsun, öyle bir şey asla olmadı." (İnkar)
-
"Şaka yapmıştım, senin de hiç mizah anlayışın yok / Çok alıngansın." (Duyguyu Küçümseme)
-
"Sırf kavga çıkarmak için olayları çarpıtıyorsun." (Suçlama)
-
"Senin iyiliğin için söylüyorum, benden başka kimse seni çekmez." (Yetersiz Hissettirme)
Etkileri: Yavaş Yavaş Sönen Işık
Bu manipülasyon bir gecede olmaz, yavaş yavaş işler. Kurbağanın yavaşça ısınan suda haşlanması gibidir.
-
Şaşkınlık: "Neden böyle dedi? Ben eminim."
-
Savunma: Kendinizi sürekli ispatlamaya çalışırsınız.
-
Teslimiyet (Depresyon): "Galiba o haklı, benim hafızam bozuk, ben hastayım."
Sonuçta kişi kendi kararlarına güvenemez hale gelir ve manipülatörün "gerçeğine" teslim olur.
Bu Sis Perdesini Nasıl Dağıtırsınız?
-
Kayıt Tutun (Kanıt): Tartışmaları, olayları bir günlüğe yazın. Hafızanıza değil, kağıda güvenin. O "Öyle olmadı" dediğinde, "Hayır, buraya yazdım, tarih ve saat bu" diyebilmek en büyük kalkanınızdır.
-
Onay Aramayı Bırakın: Sizi manipüle eden kişiden "Haklısın" demesini beklemeyin. Asla demeyecektir. Kendi gerçeğinize kendiniz sahip çıkın.
-
Üçüncü Bir Göz (Terapi): Bu döngüden tek başınıza çıkmak zordur çünkü "gerçeklik algınız" zedelenmiştir. Bir terapist, size olayların dışarıdan nasıl göründüğünü objektif olarak gösteren bir "ayna" tutar.
Sonuç: Sisi Dağıtın
Gerçeklik algınız, kimsenin oyuncağı değildir. Eğer bir ilişkide sürekli "akıl sağlığınızı" sorguluyorsanız, sorun aklınızda değil, maruz kaldığınız manipülasyondadır. Sisi dağıtın ve kendi gerçeğinize sarılın.
