Şema Terapi ile Geçmişin Tekrar Eden Döngülerinden Kurtulmak
Şemalar, erken çocukluk ve ergenlik döneminde gelişen; kişinin kendisi, başkaları ve dünya
hakkında oluşturduğu derin inançlardır. Bu inançlar, yaşanan deneyimler doğrultusunda
şekillenir ve zamanla otomatik hale gelir. “Terk edilirim”, “Yeterince iyi değilim”, “İhtiyaçlarım
önemli değil” gibi şemalar, yetişkinlikte bireyin ilişkilerde nasıl davrandığını ve ne hissettiğini
güçlü bir şekilde etkileyebilir.
Şema Terapi’nin temel farkı, yalnızca bugünkü düşünce ve davranışlara değil; bu davranışları
besleyen duygusal köklere odaklanmasıdır. Kişi çoğu zaman bir ilişkide neden bu kadar
yoğun tepki verdiğini ya da neden aynı tür ilişkilere yöneldiğini anlamakta zorlanır. Şema
Terapi sürecinde bu tepkilerin ardındaki erken dönem ihtiyaçlar, karşılanmamış duygular ve
öğrenilmiş başa çıkma yolları ele alınır.
Tekrar eden döngüler genellikle fark edilmeden sürer. Kişi kendisini korumak için geliştirdiği
başa çıkma stratejilerini, artık işlevini yitirmiş olsa bile kullanmaya devam eder. Aşırı uyum
sağlama, duygusal olarak geri çekilme, kontrol etme ya da yoğun öfke tepkileri bu stratejilere
örnek olarak verilebilir. Şema Terapi, bu kalıpların bir zamanlar koruyucu olduğunu kabul
eder; ancak bugünkü ilişkilerde nasıl zorlayıcı hale geldiğini görünür kılar.
Aile ve çift çalışmalarında Şema Terapi, bireylerin yalnızca birbirlerinin davranışlarına değil,
bu davranışların altında yatan şemalara da bakabilmelerini sağlar. Bu yaklaşım, suçlama
döngüsünü azaltır ve empatiyi artırır. Taraflar, yaşanan çatışmaların kişisel bir saldırıdan çok,
geçmişten taşınan duygusal hassasiyetlerle ilişkili olduğunu fark edebilir.
Şema Terapi süreci, farkındalıkla sınırlı kalmaz. Aynı zamanda kişinin daha sağlıklı başa
çıkma yolları geliştirmesini ve duygusal ihtiyaçlarını daha işlevsel biçimde karşılamasını
hedefler. Güvenli ilişki deneyimleri, yeni duygusal öğrenmelerin oluşmasına alan açar. Bu
sayede geçmişin tekrar eden döngüleri, yerini daha esnek ve dengeli ilişki kalıplarına
bırakabilir.
Sonuç olarak Şema Terapi, bireyin geçmişini değiştirmeyi değil; geçmişin bugünkü yaşam
üzerindeki etkisini dönüştürmeyi amaçlar. Tekrar eden ilişki sorunlarını anlamak ve bu
döngülerden çıkabilmek, ancak bu derin duygusal yapıların fark edilmesiyle mümkün olur.
Şema Terapi, kişinin kendisiyle ve ilişkileriyle daha şefkatli, bilinçli ve özgür bir bağ
kurmasına destek olan güçlü bir yaklaşımdır.
