SAVUNMA MEKANİZMALARI
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Narsisizm Nedir? Psikolojik ve Kuramsal Tanımı
Amerikan Psikanaliz Derneği sözlüğünde narsisizm; "psikolojik ilginin kendilik üzerinde yoğunlaşması" şeklinde tanımlanmıştır. Narsisizm, toplumdaki bazı bireylerin yükseltilmiş özgüvenleri ile kendilerini sürekli diğer insanlardan üstün görmesiyle ortaya çıkan bir kişilik bozukluğudur. Bu durum, bireyin hem iç dünyasını hem de sosyal ilişkilerini derinden etkileyen karmaşık bir yapıya sahiptir.
Freud ve Kohut'un Narsisizm Yaklaşımları
Sigmund Freud, narsisizmi dış dünyadan çekilen libidonun benliğe yöneltilmesi olarak açıklar. Freud'un gözlemlerine göre, narsisizmin temelinde iki uç ebeveynlik biçimi yatmaktadır:
- Ebeveynin çocuğa aşırı değer vermesi ve onu sürekli övmesi.
- Ebeveynin duygusal olarak ulaşılamaz, soğuk ve reddedici olması.
Bu durumlarda çocuklar, libidolarını dış dünyadan çekerek kendilerine döndürürler. Benzer şekilde Kohut, gelişim sürecinde uygun empatik geri bildirim alamayan çocukların benlik saygısını düzenleme yeteneği geliştiremediğini savunur. Bu durum, yetişkinlikte gerçekçi olmayan bir büyüklük hissi ile aşağılık duygusu arasında gidip gelmelere neden olur.
Narsistik Bireylerin Duygu Dünyası ve Temel Özellikleri
Narsist bireyler, dışarıdan bakıldığında kibirli ve benmerkezci görünseler de iç dünyalarında oldukça karmaşık duygular barındırırlar. Bu bireylerin en sık deneyimlediği duygular şunlardır:
| Temel Duygular | Davranışsal Yansımaları |
|---|---|
| Utanç ve Zayıfık | Eleştirildiklerinde şiddetli öfke gösterirler. |
| Haset ve Kıskançlık | Başkasının sahip olduğu bir şeyi gördüklerinde rahatsız olurlar. |
| Nefret ve Hayal Kırıklığı | Kontrolü kaybettiklerinde veya reddedildiklerinde bunu ihanet sayarlar. |
| Onay İhtiyacı | İçsel gerçeklik duygusu için sürekli dışsal onaya ihtiyaç duyarlar. |
Narsistlerin davranışlarının altında yatan temel düşünce "Ben özelim" inancıdır. Bu nedenle pişmanlık ve şükran gibi duyguları inkar etme eğilimindedirler. Bir başkasından özür dilemek veya teşekkür etmek, narsist bireyler için oldukça zorlayıcı eylemlerdir.
Narsistik Savunma Mekanizmaları
Narsistik kişilerin psikolojik dengelerini korumak için kullandıkları en temel savunma mekanizmaları idealizasyon, inkar ve değersizleştirme üçlüsüdür. Bu mekanizmalar birbirini tamamlayıcı şekilde çalışır:
- İdealizasyon: Kişi kendi benliğini veya bir başkasını aşırı derecede yüceltir.
- Değersizleştirme: Kendilik idealize edildiğinde öteki kişiler değersizleştirilir. Örneğin; terk edilen bir narsist, eski sevgilisini "zaten yetersizdi" diyerek değersizleştirir ve kendi yetersizlik duygusuyla baş eder.
- Büyüklenmeci Kendilik: Kohut'un ifadesiyle, iç dünyadaki abartılı üstünlük duygusunu temsil eder.
Narsist bireyler kendilerini gerçek dışı ideallere göre değerlendirirler. Bu ideallere ulaştıklarına ikna olduklarında büyüklenmeci, ulaşamadıklarında ise kendilerini doğuştan kusurlu hissettikleri depresif bir ruh haline bürünürler. Yansıtma ve mükemmeliyetçilik de bu süreçte sıkça başvurulan diğer savunma yöntemleridir.
