RUTİN KOLON KANSER TARAMASI HAYAT KURTARABİLİR
- Kolon ve rektum kanserleri genellikle sinsi ilerlediği için rutin tarama testleri sayesinde ölümlerin yarısını önlemek mümkündür.
- Vakaların %90'ı 50 yaş üzerinde görüldüğünden, normal risk grubundaki her bireyin 50 yaşından itibaren düzenli tarama yaptırması önerilmektedir.
- Kanserin erken teşhisinde en etkili yöntem olan kolonoskopi, saptanan poliplerin alınmasına ve kanser gelişiminin henüz başlamadan önlenmesine olanak tanır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kolon ve Rektum Kanseri Taramasının Önemi
Kolon ve rektum kanserleri, günümüzde dünya genelinde en çok ölüme neden olan kanser türleri arasında yer almaktadır. Genellikle sinsi bir ilerleyiş sergileyen bu kanser türleri, ileri evrelere ulaşana kadar belirgin bir semptom göstermeyebilir. Ancak rutin tarama testleri sayesinde kolon ve rektum kanserinden kaynaklanan ölümlerin yarısını önlemek mümkündür.
Kolon Kanseri Nasıl Gelişir?
Kolon kanserlerinin büyük bir çoğunluğu başlangıçta polip adı verilen yapılar şeklinde ortaya çıkar. Zamanla bu poliplerin kanserleşmesiyle hastalık ilerler. İstatistiksel verilere göre, kolon ve rektum kanseri vakalarının %90'ı 50 yaş üzerindeki bireylerde görülmektedir. Bu nedenle belirli bir yaşın üzerindeki her bireyin düzenli kontrol yaptırması hayati önem taşır.
Kimler Tarama Yaptırmalı? (ACP Önerileri)
Amerikan Tabipler Birliği (The American College of Physicians - ACP), kolon ve rektum kanseri taraması için belirli protokoller önermektedir. Kanser riski taşımayan, normal risk grubundaki 50 yaşındaki her birey mutlaka tarama programına dahil edilmelidir.
Yüksek Risk Taşıyan Gruplar
Bazı bireyler, genetik veya tıbbi geçmişleri nedeniyle yüksek risk grubunda yer alırlar ve bu kişilerin 50 yaşından daha erken dönemde taranması gerekir. Yüksek risk grubuna giren durumlar şunlardır:
- Daha önce kolon veya rektum bölgesinde polip saptananlar,
- Ülseratif kolit veya Crohn hastalığı gibi iltihabi bağırsak hastalıklarına sahip olanlar,
- Ailesinde kolon veya rektum kanseri öyküsü bulunanlar,
- Daha önce kolon-rektum kanseri tedavisi görmüş olanlar.
Kolon ve Rektum Kanseri Tarama Testleri
Kanserin erken teşhisinde ve önlenmesinde kullanılan çeşitli tıbbi yöntemler bulunmaktadır. Bu yöntemler şunlardır:
- Gaitada (Dışkıda) Gizli Kan Aranması: Uygulanması en basit testtir; laboratuvar ortamında dışkı tetkiki yapılır. Sonucun pozitif çıkması durumunda mutlaka kolonoskopi planlanmalıdır.
- Sigmoidoskopi: Kalın bağırsağın son 20-30 cm’lik kısmının endoskopik cihazlarla incelenmesidir.
- Kolonoskopi: Tüm kalın bağırsağın incelendiği, tanıdaki en etkili yöntemdir. İşlem sırasında saptanan polipler polipektomi yöntemiyle alınarak kanser gelişimi henüz başlamadan önlenebilir.
- CT Kolonografi (Sanal Kolonoskopi): Gelişmiş bilgisayarlı tomografi cihazları kullanılarak yapılan bir görüntüleme yöntemidir.
- Baryumlu Kolon Grafisi: Günümüz tıp pratiğinde diğer yöntemlere oranla daha az tercih edilmektedir.
Tarama Sıklığı ve Takvimi
Tarama testlerinin etkinliği, belirli aralıklarla tekrarlanmalarına bağlıdır. Genel kabul görmüş tarama takvimi şu şekildedir:
| Test Yöntemi | Önerilen Tekrarlama Süresi |
|---|---|
| Gaitada Gizli Kan Testi | 5 Yılda Bir |
| Sigmoidoskopi | 5 Yılda Bir |
| Kolonoskopi | 10 Yılda Bir |
Önemli Not: Kolonoskopi sırasında polip saptanan bireyler, doktorun belirleyeceği daha kısa aralıklarla takip edilmelidir. Mevcut öneriler doğrultusunda tarama testlerine 75 yaşına kadar düzenli olarak devam edilmelidir.
