HEMOROİD (BASUR) HASTALIĞI NEDİR VE TEDAVİSİ NASIL OLUR?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hemoroid Hastalığı ve Anatomik Yapısı
Normal insan anatomisinde, kalın bağırsağın dışarı açılan son kısmında süngersi yapıda damar ağları bulunur. Anüs (makat) ve rektum bölgesinde yer alan bu dokulara hemoroidal damarlar denir. Bu yapıların çeşitli nedenlerle genişlemesi ve deforme olması sonucunda hemoroid hastalığı meydana gelir.
Hemoroidal Damarların Vücuttaki Fonksiyonları
Hemoroidal damarlar, sağlıklı bir vücutta hayati fonksiyonlar üstlenir. Bu damar ağlarının temel görevleri şunlardır:
- Bu ağlarda biriken kan, makatın tam kapanmasını sağlayarak dışkılama kontrolüne yardımcı olur.
- Anüsü çevreleyen ve sfinkter adı verilen kas halkasının üzerinde koruyucu bir yastık tabakası oluşturur.
- Dinlenme ve uyku halindeyken makatı tam kapatarak dışkının dışarı sızmasını engeller.
Hemoroid Türleri: İç ve Dış Hemoroid
Hemoroidal damarlar, yerleşim yerlerine göre iki ana gruba ayrılır. Eksternal (dış) hemoroidler, anüs çevresinde yer alır ve üzeri ince bir deri tabakasıyla kaplıdır. İnternal (iç) hemoroidler ise anüsün iç kısmında bulunur ve mukoza ile örtülüdür.
Hemoroid hastalığı, bu süngersi damarların aşırı derecede genişlemesi ve bazen makattan dışarı taşması durumudur. Dış hemoroidlerde pıhtılaşma (tromboz) gelişmesi şiddetli ağrıya yol açarken; iç hemoroidler genellikle kendisini kanama ile belli eder.
Hemoroidal Hastalığın Nedenleri
Hastalığın temelinde, insanın dik duruşu nedeniyle bu bölgeye binen yüksek kan basıncı yatar. Karın içi basıncını artıran faktörler, hemoroid gelişim riskini doğrudan yükseltir. Bu faktörler şunlardır:
- Kronik kabızlık ve dışkılama sırasında aşırı ıkınma
- Hamilelik ve aşırı şişmanlık (obezite)
- Kronik öksürük ve ağır yük kaldırma
- Prostat hastalıkları
Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
Hemoroid hastalığı, evresine ve türüne göre farklı semptomlar gösterebilir. En sık karşılaşılan belirtiler aşağıda maddelenmiştir:
- Dışkılama Sırasında Kanama: En yaygın belirtidir. Genellikle parlak kırmızı renkte ve damla şeklindedir.
- Makat Bölgesinde Şişlik: Dışkılama sırasında dışarı sarkan yumuşak kitleler hissedilebilir.
- Anal Kaşıntı: Makatın tam kapanamaması sonucu oluşan sızıntılar hijyeni bozarak kaşıntıya neden olur.
- Ağrı ve Yanma: Özellikle dış hemoroidlerde pıhtı oluşumu (tromboz) dayanılmaz ağrılara yol açabilir.
Tanı ve Muayene Yöntemleri
Hemoroid tanısı, uzman bir doktorun gözle incelemesi ve parmakla yaptığı muayene ile konulabilir. Ancak, belirtiler kolon kanseri gibi ciddi hastalıklarla benzerlik gösterebildiği için ayırıcı tanı hayati önem taşır. Bu amaçla kullanılan endoskopik yöntemler şunlardır:
| Yöntem Adı | İncelenen Bölge |
|---|---|
| Anoskopi | Sadece makat bölgesi |
| Rektosigmoidoskopi | Rektum ve sigmoid kolon |
| Kolonoscopi | Tüm kalın bağırsak |
Önemli Not: Dışkıda kan görülmesi durumunda, altta yatan nedenin bir kanser odağı olup olmadığını belirlemek için en az rektosigmoidoskopi yapılmalıdır.
Hemoroid Tedavi Seçenekleri
Tedavi planı; hastalığın evresine, yerleşim yerine ve şikayetlerin şiddetine göre belirlenir. Tedavi yaklaşımları tıbbi ve cerrahi olmak üzere ikiye ayrılır.
Tıbbi (Ameliyatsız) Tedavi Yöntemleri
- Diyet ve Yaşam Tarzı: Lifli gıda tüketimi artırılmalı ve günde en az 10-12 bardak su içilmelidir. Tuvalette uzun süre oturmaktan kaçınılmalıdır.
- Oturma Banyosu: Günde birkaç kez 10 dakika süreyle yapılan ılık su banyoları ağrıyı ve şişliği azaltır.
- İlaç Tedavisi: Doktor kontrolünde kullanılan kremler, pomadlar ve damar akımını düzenleyen flebotropik ilaçlar iyileşme sürecini hızlandırır.
Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Tıbbi tedaviye yanıt vermeyen veya ileri evre vakalarda cerrahi müdahale gereklidir:
- Lastik Bant Ligasyonu: İç hemoroidlerin köküne bant takılarak düşürülmesi işlemidir.
- Skleroterapi (Enjeksiyon): Damar içine sıvı enjekte edilerek kanama ve sarkmanın önlenmesidir.
- Hemoroidektomi: Hemoroid paketlerinin cerrahi olarak çıkartılmasıdır. Klasik yöntemlerin yanı sıra Stapler (Longo) veya Lazer yöntemleri de tercih edilebilir.
Cerrahi Tedavinin Riskleri ve Komplikasyonları
Hemoroid ameliyatları güvenle uygulansa da nadiren bazı riskler barındırır. Ameliyat sonrası dönemde geçici ağrı, kanama, iltihabi akıntı veya makatta darlık gibi durumlar görülebilir. Hastalığın tekrarlamaması için operasyon sonrasında yüksek lifli diyet alışkanlığı sürdürülmelidir.
