Reflü ile farenjiti karıştırmayın

Reflü Nedir?

Reflü, mide içeriğinin herhangi bir kusma eylemi olmaksızın, yemek borusundan geriye doğru kaçarak gırtlak veya farenks (yutak) bölgesine ulaşması durumudur. Son yıllarda oldukça sık karşılaşılan bu hastalık, genellikle müphem boğaz şikayetleri ile kendini gösterdiği için hastaları çoğunlukla Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanlarına yönlendirmektedir.

Reflü Nasıl Oluşur?

Reflü oluşumunda birden fazla fizyolojik faktör eş zamanlı olarak rol oynamaktadır. Bu süreçte yemek borusu ile mide bileşkesi, yemek borusunun asit temizleme kapasitesi, mukoza direnci ve üst yemek borusu kapakçığı kritik öneme sahiptir. Ayrıca farenks, gırtlak, akciğerler ve yemek borusu arasındaki fonksiyonel ilişki, hastalığın mekanizmasını doğrudan etkilemektedir.

Yemek borusu ile midenin birleştiği noktada bulunan alt yemek borusu kapakçığı, normal şartlarda yüksek basınçlı bir bariyer görevi görür. Ancak bazı dış etkenler bu basıncın düşmesine ve mide asidinin yukarı kaçmasına neden olabilir. Reflü hastalarında bu kapakçığın basıncının azaldığı bilimsel çalışmalarla kanıtlanmıştır.

Alt Yemek Borusu Kapakçık Basıncını Etkileyen Faktörler:

Yemek borusunun asit temizleme süresinin uzaması, mukozanın asitle daha uzun süre temas etmesine ve hasar görmesine yol açar. Üst yemek borusu kapakçığı ise boğaz ile yemek borusu arasında bir bariyer oluşturarak hava kaçışını ve mide içeriğinin boğaza geçmesini engeller. Özellikle uyku sırasında bu kapakçığın basıncının azalması, reflü oluşumu için uygun bir zemin hazırlar.

Reflü Belirtileri Nelerdir?

Reflü hastalığı, sadece mide yanması ile sınırlı kalmayıp boğaz bölgesinde de pek çok belirtiyle kendini gösterebilir. Hastaların büyük bir çoğunluğunda gözlemlenen yaygın semptomlar şunlardır:

• Kronik veya aralıklı ses kısıklığı, seste çabuk yorulma ve kırılmalar,
• Sıkça boğaz kazıma ihtiyacı ve boğazda aşırı sekresyon (salgı) birikimi,
• Kronik öksürük ve geniz akıntısı hissi,
• Boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü,
• Boğazda yabancı cisim (takılma) hissi,
• Göğüs arkasında yanma şikayeti.

Reflü Tanısı Nasıl Konur?

Reflü teşhisi, uzman bir kulak burun boğaz doktoru tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir muayene ile konulmaktadır. Klasik muayeneye ek olarak uygulanan fleksible larengoskopi ve videostroboskopi yöntemleri sayesinde, reflüye bağlı gelişen posterior larenjit, ses tellerindeki ödem ve kızarıklıklar net bir şekilde tespit edilebilir.

Tanı sürecinde doğruluğu artırmak adına kullanılan diğer değerli testler ise şunlardır:

1. Özefagoskopi: Yemek borusunun endoskopik olarak incelenmesi.
2. Radyolojik Tetkikler: Radyonükleid sintigrafi ve baryumlu özefagogram.
3. 24 Saatlik pH Monitorizasyonu: Ayaktan yapılan farengoözefageal asit ölçümü.

Reflü Tedavi Yöntemleri

Reflü tedavisi, hastalığın şiddetine göre aşamalı bir şekilde planlanır. İlk adımda mide asidinin geriye kaçışını minimize etmek amacıyla hastanın yaşam şekli, alışkanlıkları ve beslenme düzeni revize edilir. Hafif vakalarda sadece yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilmektedir.

Orta ve ileri seviyedeki vakalarda, yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak asit azaltıcı ilaç tedavisi uygulanır. Medikal tedavinin yetersiz kaldığı çok ileri derece vakalarda ise asit kaçağını kesin olarak önlemeye yönelik cerrahi müdahaleler gündeme gelmektedir.

Reflüyü Önlemek İçin Tavsiyeler

Reflü şikayetlerini kontrol altına almak ve oluşumunu önlemek için şu kurallara dikkat edilmelidir:

• Yatarken yatağınızın baş kısmını mutlaka yükseltiniz.
• Yağ tüketimini azaltınız ve kızarmış yiyeceklerden uzak durunuz.
• Sigara kullanımını sonlandırınız veya mümkün olduğunca azaltınız.
• Kafeinli ve asitli içeceklerden uzak durmaya özen gösteriniz.
• Akşam yemeğinden sonra yatmak için en az 3 saat bekleyiniz.
• Bel bölgesini sıkan dar giysiler giymekten kaçınınız.

Op. Dr. TAMER HALİLOĞLU
Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı