Premensturel Sendrom!!
- Premenstrüel Sendrom (PMS), adet öncesi dönemde başlayan ve kadının sosyal ile profesyonel yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilen fiziksel ve ruhsal belirtiler bütünüdür.
- Kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte; hormonal dengesizlikler, mineral eksiklikleri ve psikolojik faktörlerin bu sendromun oluşumunda etkili olduğu düşünülmektedir.
- Tedavi sürecinde yaşam tarzı değişiklikleri, beslenme düzenlemeleri ve egzersiz öncelikli olup, şiddetli vakalarda doktor kontrolünde ilaç tedavisi uygulanmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Premenstrüel Sendrom (PMS) Nedir?
Premenstrüel Sendrom (PMS), kadınlarda adet kanamasından yaklaşık bir hafta önce başlayan, fiziksel ve ruhsal belirtilerle kendini gösteren bir gerginlik dönemidir. Bu semptomlar genellikle adetin başlamasıyla birlikte hafifler ve birkaç gün içinde tamamen ortadan kalkar.
Adet öncesi sıkıntılar, özellikle üreme çağındaki kadınların yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilen bir sorundur. Yılda ortalama 12 kez adet gören bir kadın için her ay yaşanan 7-10 günlük bu süreç, yılda toplam 3-4 aylık bir sürenin sıkıntılı geçmesi anlamına gelir. Bu durum, kişinin hem sosyal hem de profesyonel hayatını olumsuz etkileyebilir.
PMS Ne Sıklıkta Görülür?
Aslında her kadında adet öncesi dönemde bazı belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtilerin biyolojik amacı, kadını yaklaşan adet dönemine karşı hazırlıklı olmaya teşvik etmektir. Ancak bu belirtilerin şiddeti kişiden kişiye farklılık gösterir:
- Kadınların yarısından azında belirtiler rahatsız edici ancak dayanılabilir düzeydedir.
- Kadınların yaklaşık %5'inde ise belirtiler oldukça şiddetli seyreder.
PMS, kadının yaşantısını derinden etkileyen sosyal bir durumdur. İstatistiksel çalışmalar, kadınların adet öncesi dönemlerinde suç işleme, intihara teşebbüs ve psikiyatrik nedenlerle hastaneye yatış oranlarının arttığını göstermektedir.
PMS Kimlerde ve Neden Görülür?
PMS genellikle 30-45 yaş arası kadınlarda sık görülse de, nadiren ergenlik öncesi ve menopoz döneminde de ortaya çıkabilir. Sosyal sınıf veya ırksal farklılık gözetmeyen bu durum, ailevi bir eğilim gösterebilir. Ayrıca doğum kontrol hapı kullanan bireylerde belirtilerin şiddetlendiği gözlemlenebilir.
PMS'nin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, aşağıdaki faktörler üzerinde durulmaktadır:
- Mineral yetersizliği (Magnezyum, çinko)
- Vitamin eksikliği (A ve B vitaminleri)
- Hormonal dengesizlikler (Progesteron yetmezliği vb.)
- Kan şekerinin düşük olması ve vücutta aşırı sıvı tutulması
- Beyindeki kimyasal ileticiler ve psikolojik etkenler
Premenstrüel Sendrom Belirtileri Nelerdir?
PMS, vücuttaki hemen hemen her sistemi etkileyebilir. Belirtiler hafif bir huzursuzluktan, ağır depresyona kadar geniş bir yelpazede seyredebilir. Yaygın belirtiler şunlardır:
| Belirti Kategorisi | Görülen Semptomlar |
|---|---|
| Ruhsal Belirtiler | Depresyon, yorgunluk, aşırı uyuma, sinirlilik, öfke, dikkat azlığı, duygu durum dalgalanmaları. |
| Fiziksel Belirtiler | Memelerde büyüme ve hassasiyet, vücutta ödem (2-3 kg artış), akne oluşumu. |
| Genel Şikayetler | Baş ağrısı, bulantı, kusma, kabızlık veya ishal, iştah artışı, alkole tahammülsüzlük. |
PMS Tanısı Nasıl Konur?
Her adet öncesi gerginlik PMS olarak adlandırılmaz. Doğru teşhis için bir jinekolojik muayene ve laboratuvar tetkikleri gereklidir. PMS tanısı konulabilmesi için şu kriterlerin karşılanması gerekir:
- Belirtilere neden olacak başka bir bedensel bozukluk olmamalıdır.
- Ödem, huzursuzluk ve depresyon gibi tipik belirtiler bulunmalıdır.
- Belirtiler adet döngüsünün ikinci yarısında düzenli olarak ortaya çıkmalıdır.
- Adet döneminin ilk yarısında en az 7 günlük belirtisiz bir dönem olmalıdır.
- Belirtiler birbirini izleyen 3 adet dönemi boyunca tekrarlamalıdır.
- Şikayetler iş ve sosyal yaşamı etkileyecek kadar şiddetli olmalıdır.
PMS Tedavi Yöntemleri
PMS, bir kadının katlanmak zorunda olduğu bir kader değil, tedavi edilebilir bir düzensizliktir. Tedavi süreci genellikle Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı ile gerekirse bir Psikiyatrist koordinasyonunda yürütülür.
İlaç Dışı Tedavi ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri
- Psikolojik Destek: Belirtilerin yaşla birlikte azalabileceğini ve bunun hormonal bir tepki olduğunu bilmek hastayı rahatlatır.
- Beslenme Düzenlemesi: Kafein (kahve, çay, çikolata) ve alkol tüketimi kısıtlanmalıdır. Tuz kullanımı azaltılmalı; kırmızı et yerine balık, sebze ve meyve tercih edilmelidir.
- Egzersiz ve Gevşeme: Düzenli egzersiz, vücuttaki endorfin (doğal rahatlatıcı) seviyesini artırır. Yoga, meditasyon ve hobilerle ilgilenmek faydalıdır.
- Uyku Pozisyonu: Vücutta ödemi olanların sol tarafına yatarak uyuması önerilir.
İlaçla Tedavi Yöntemleri
- Doğum Kontrol Hapları: Adet sancısı ve düzensizliği olanlarda faydalıdır ancak ruhsal belirtileri tetikleyebilir.
- Ağrı Kesiciler: Belirtiler başlar başlamaz kullanıldığında fiziksel sancıları hafifletir.
- GnRH Analogları: Yumurtalık fonksiyonlarını geçici olarak durduran bu ilaçlar, mutlaka doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
- Antidepresanlar: Ağır seyreden ruhsal belirtiler ve depresyon durumunda tercih edilir.
- Cerrahi Müdahale (Histerektomi): Diğer tüm yöntemlerin başarısız olduğu çok nadir durumlarda rahim ve yumurtalıkların alınması düşünülebilir.
