PİTERJİUM

Pterjium Nedir ve Belirtileri Nelerdir?

Pterjium oluşumları genellikle başlangıç evrelerinde asemptomatik seyretse de ilerleyen durumlarda yanma, irritasyon, lakrimasyon (göz sulanması), yabancı cisim hissi ve fotofobi gibi şikayetlere yol açabilmektedir. Gözyaşı tabakasının refraktif yüzeyinin bozulmasına bağlı olarak, kurala uygun veya düzensiz astigmatizma indüklenebilir. Bu durum, görme aksının invazyonu ile birleştiğinde görme keskinliğinde belirgin bir azalmaya neden olur.

Mekanik irritasyon neticesinde pterjium dokusu iltihaplanabilir. Bu iltihaplanma süreci; kronik rahatsızlık, ağrı, kaşıntı ve konjonktivada hiperemi (kanlanma) ile ödem gibi semptomları beraberinde getirir. Ayrıca konjonktiva veya korneanın floresein ile boyandığı klinik tablolar gözlemlenebilir. Gözyaşı kırılma zamanı ise genellikle normal sınırlar içerisindedir.

Pterjium Tedavi Endikasyonları

Pterjium cerrahisi için temel belirleyiciler hastanın konforu ve görme kalitesidir. Tedavi gerektiren temel durumlar şunlardır:

• Görme keskinliğinde azalma meydana gelmesi,
• Estetik kaygılar (kozmetik nedenler),
• Hastaya ileri derecede rahatsızlık vermesi,
• Astigmatizma oluşumu,
• Dokunun görme aksını invazyonu (istila etmesi).

Özellikle görme aksına ilerleyen vakalarda, cerrahi sonrası korneada nefelyon (leke) kalma riski bulunduğundan, tedaviye erken karar verilmesi kritiktir. Başarılı bir tedavinin ana hedefi; dokuyu en güvenilir yöntemle eksize etmek, görme keskinliğini artırmak ve nüks (tekrarlama) riskini minimize etmektir.

Cerrahi Tedavi Teknikleri

Pterjium tedavisinde kullanılan farklı cerrahi yaklaşımlar mevcuttur. Her yöntemin kendine özgü avantajları ve uygulama biçimleri bulunmaktadır.

1. Açık Sklera Yöntemi

Bu yöntemde pterjium dokusu çıkarıldıktan sonra konjonktiva, skleral alan açık kalacak şekilde dikilir. Ancak bu teknikte nüks oranlarının %14-82 gibi yüksek seviyelerde seyretmesi, günümüzde adjuvan tedavilerin veya daha modern tekniklerin kullanımını zorunlu kılmıştır.

2. Konjonktival Otogreft

Pterjium eksizyonu sonrası üst temporal bölgeden alınan sağlıklı konjonktiva dokusu, açık kalan skleral alana nakledilir. Bu işlemde doku diseksiyonunu kolaylaştırmak için subkonjonktival anestezik enjeksiyonu yapılır. Hazırlanan greft, 8/0 veya 10/0 vikril sütürler ile ya da güncel bir yaklaşım olan fibrin yapıştırıcılar ile sabitlenir.

Fibrin yapıştırıcı kullanımının avantajları:

• Operasyon süresini kısaltır.
• Kullanım kolaylığı sağlar.
• Ameliyat sonrası ağrı, yanma ve yabancı cisim hissini belirgin şekilde azaltır.

3. Konjonktiva-Limbal Otogreft

Bu yöntemde greft, limbal bölgeyi de kapsayacak şekilde (yaklaşık 2 saat kadranı uzunluğunda) hazırlanır. Serbest greftin limbal bölümü, pterjium alanının limbal bölgesine gelecek şekilde sütüre edilir veya yapıştırılır.

4. Amniyotik Zar Transplantasyonu (AZT)

Özellikle enflamasyonu azaltmak ve nüksü engellemek amacıyla tercih edilir. Eksizyon sonrası açık skleral alan, bir veya iki kat amniyotik zar (AZ) ile kapatılır. AZT uygulamasının temel amaçları şunlardır:

İleri Seviye ve Adjuvan Tedaviler

Konjonktival Flep Kaydırması ve Keratoplasti

Basit vakaların ötesinde, doku defektini kapatmak için alt veya üst konjonktivadan hazırlanan flep kaydırma yöntemleri uygulanabilir. Görmeyi bozan ağır skar dokusu veya perforasyon riskinin olduğu ileri vakalarda ise Lameller veya Penetran Keratoplasti (kornea nakli) yöntemlerine başvurulur.

Adjuvan Tedavi: Mitomisin C

Cerrahi sonrası nüksü önlemek amacıyla kullanılan bir antimetabolittir. Mitomisin C, hücrede DNA sentezini ve mitozu engelleyerek, nükse neden olan fibroblastik aktiviteyi durdurur. Bu sayede subkonjonktival doku proliferasyonu ve fibrozis riski kontrol altına alınır.

---

Op. Dr. Ahmet UMAY
Bristol University / Ophthalmology Section, United Kingdom
Kaynak: MayaGöz Yayınları