OTİZMLİ ÇOCUKLAR

Otizm Nedir? Yaygın Gelişimsel Bozukluğa Genel Bakış

Otizm, günümüzde gizemini korumaya devam eden, çocukların sözel ve sözel olmayan iletişim becerilerini, sosyal etkileşimlerini ve genel davranış kalıplarını olumsuz etkileyen yaygın bir gelişimsel bozukluktur. Genellikle üç yaşından önce ortaya çıkan bu durum, bireyin eğitim performansını ve toplumsal uyumunu doğrudan etkilemektedir.

İstatistiksel verilere bakıldığında, otizmin erkek çocuklarda kızlara oranla 4 kat daha fazla görüldüğü saptanmıştır. Ancak kız çocuklarında teşhis edilen vakaların seyri genellikle daha ağır olmaktadır. Toplumda görülme oranı %4 ile %5 arasında değişen bu bozukluğun, son yıllarda artış eğiliminde olduğu bildirilmektedir.

Otizmde Zeka Seviyesi ve Eşlik Eden Rahatsızlıklar

Otizmli bireylerin zeka profilleri geniş bir yelpazeye yayılmaktadır. Bu çocukların yaklaşık %70'inde zeka geriliği gözlemlenirken, %10'luk bir kesimde ise yüksek zeka seviyesi tespit edilmiştir. Otizme sıklıkla eşlik eden diğer klinik durumlar ise şunlardır:

• Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)
• Duygu durum bozuklukları
• Epilepsi

Otizmin Nedenleri Nelerdir?

Otizmin etiyolojisi üzerine yapılan çalışmalar, henüz kesin ve tek bir neden ortaya koyamamıştır. Bozukluğun gelişiminde birden fazla faktörün bir arada rol oynadığı düşünülmektedir. Güncel araştırmalarda en çok üzerinde durulan konuların başında genetik geçişli faktörler ve çevresel etkenler gelmektedir.

Otizmin Belirtileri ve Tanı Kriterleri

Otizm spektrumundaki bireyler, sosyal ve iletişimsel alanlarda çeşitli belirtiler sergilerler. Ebeveynlerin ve uzmanların dikkat etmesi gereken temel belirtiler şu şekilde sıralanmaktadır:

• Seslenildiğinde ismine tepki vermeme ve göz teması kurmama,
• İsteklerini parmağıyla işaret ederek gösterme,
• Paylaşma davranışlarında eksiklik ve sosyal/duygusal karşılık verememe,
• Konuşmada gecikme veya hiç konuşmama,
• Basmakalıp ve tekrarlayıcı sözcük kullanımı (ekolali),
• Konuşmayı başlatma ve sürdürmede belirgin güçlükler,
• Jest ve mimiklerin yetersiz kullanımı veya hiç kullanılmaması,
• Yaşıtlarıyla oyun kuramama ve etkileşime girememe,
• Eşyaları sıraya dizme veya döndürme gibi işlevsel olmayan davranışlar,
• Oyuncakların parçalarına (tekerlek vb.) aşırı ilgi duyma,
• Kuş gibi çırpınma veya sallanma gibi tekrarlayıcı motor hareketler,
• Günlük rutinlere ve törensel davranışlara aşırı bağlılık,
• Sınırlı ilgi alanları ve değişikliklere karşı direnç gösterme.

Otizmde Tedavi ve Eğitim Süreçleri

Otizmde tedavi yaklaşımı, bireyin yaşam kalitesini artırmaya ve eşlik eden sorunları minimize etmeye yöneliktir. Süreçte kullanılan temel yöntemler aşağıda tabloda özetlenmiştir:

Otizmin yönetiminde en başarılı sonuçlar, erken teşhis ve kişiye özel hazırlanan özel eğitim programları ile elde edilmektedir. Bu eğitimler sayesinde çocukların potansiyellerini en üst düzeye çıkarmaları hedeflenmektedir.