Obeziteye Yol Açan '‘Düşünce HATALARI''
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Obezite Tedavisinde Psikolojik Yaklaşım ve Davranış Değişikliği
Obez bireylerde kalıcı bir iyileşme sağlamanın kilit noktası, davranış değişikliğini başarılı bir şekilde gerçekleştirmektir. Psikolojik tedavinin temelini oluşturan bu süreç, doğrudan bireyin düşünce sistemini değiştirmeye odaklanır. Düşünce yapısında köklü bir değişim yaşanmadan uygulanan davranış değişikliklerinin uzun vadede kalıcı olması mümkün değildir.
Bu süreçte bireylerin, gerçekleştirdikleri eylemleri bir farkındalık çerçevesi içerisinde yorumlamaları kritik bir öneme sahiptir. Obezite ile mücadelede psikolojik motivasyon, tedavinin başarısını doğrudan etkileyen en güçlü unsurlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır.
Bilişsel Yeniden Yapılandırma ve Yeni Alışkanlıklar
Terapötik ilişkinin öncelikli hedefi, bireyin geçmişten getirdiği ve artık kendisine fayda sağlamayan istenmeyen davranış kalıplarını değiştirmektir. Özellikle tıkanırcasına yeme ve duygusal yeme gibi çocukluk dönemine dayanan yararsız alışkanlıkların yerini, yeni ve sağlıklı davranış modelleri almalıdır.
Bu değişim süreci sayesinde bireyin biliş sistemi baştan aşağı yeniden yapılandırılır. Düşünce hatalarının kişinin hayatını nasıl bir kısır döngüye soktuğunu fark etmesi, sanılanın aksine zor bir süreç değildir. Bu farkındalık, sağlıklı bir yaşamın kapılarını aralayan ilk adımdır.
Obezite Sürecinde Sık Karşılaşılan Düşünce Hataları
Eğer siz de beslenme ve kilo yönetimi sürecinde benzer düşünce kalıplarına sahip olduğunuzu hissediyorsanız, aşağıdaki tabloyu inceleyerek bu hataları nasıl dönüştürebileceğinizi görebilirsiniz:
| Düşünce Hatası | Tanımı | Örnek | Alternatif Düşünce |
|---|---|---|---|
| Hep ya da Hiç Düşünce | Olayları sadece iki uç kategoride değerlendirme. | Diyette en ufak bir aksama yaşandığında “Battı balık yan gider” diyerek diyeti bozma. | Zararın neresinden dönersem kârdır. |
| Hemen Bir Karara Varma | Bir gözlem yapıp bunun tek bir sonucu olabileceğine inanma. | Bu hafta kilo veremediğime göre kilo vermem imkansız. | İnsanlar her hafta kilo vermez, aynı ölçüde yemiş olsalar bile. |
| Geleceği Olumsuz Öngörme | Tek olası sonuç bu olmasa da gelecek hakkında tek bir olumsuz öngörüde bulunma. | Gittiğim yerde ikram edilen tatlılara dayanamayacağım. | Kimse bana zorla bir şey yediremez. Bu duruma hazırlıklı olup öğrendiğim becerileri uygulayabilirim. |
| Geleceği Olumlu Öngörme | Olası sonuç hakkında fazla iyimser olma. | Sadece bir dilim pasta yiyip tatmin olacağım ve duracağım. | Geçmişime baktığımda hep daha fazlasını istediğimi görebiliyorum. |
| Olumluyu Yok Sayma | Kişinin olumlu yönlerini veya eylemlerini görmemesi. | Birkaç kilo vermiş olmamın bir önemi yok, ancak tüm kiloları verirsem takdiri hak ederim. | Yaptığım her olumlu eylem için takdiri hak ediyorum. |
| Duygusal Nedenselleştirme | Güçlü şekilde “hissedilen” şeyin doğru olması gerektiğine inanma. | Kilo verme konusunda ümitsiz hissettiğime göre asla kilo veremeyeceğim. | Herkes zaman zaman ümitsizliğe düşebilir. Programıma sadık kalırsam kilo verebilirim. |
| Etiketleme | Kişinin kendisini genel olarak olumsuz bir şekilde etiketlemesi. | Çok yediğim için ben iradesizin tekiyim. | Tamamen iradesiz değilim. Sadece kilo almama neden olacak yeme davranışlarında bulunan biriyim. |
| Zihin Okuma | Başkalarının aklından ne geçtiğine dair kesin emin olma. | Eğer çok yersem başkaları hakkımda olumsuz düşünür. | Ne yediğimle ilgilenenler olabilir ama bir kısmı da umursamayacaktır. |
| Kendini Kandırma | Kişinin kendisine normalde inanmayacağı şeyler söylemesi. | Bunu yiyebilirim, bu sayılmaz. | Kalori kaloridir, sayılmaması için bir neden yok. |
| İşe Yaramayan Kurallar | Kişinin kendisine veya başkalarına işe yaramayacak kurallar koyması. | Yemek çöpe atılmaz. | Vücudumda bir artık olmasındansa, çöpte bir artık olması daha iyi. |
| Alakasız İlişkilendirme | Birbiriyle ilgisi olmayan iki kavramı birleştirme. | O kadar sıkıntılıyım ki yemek yemeliyim. | Duygusal yeme kabul edilemez. Sıkıntımı başka yöntemlerle çözmeyi öğrenmem gerek. |
| Abartma | Ufak bir veri üzerinden genel bir kanıya ulaşma. | Yemek yemem tamamen kontrolümden çıktı. | Yemeyi planlamadığım yiyecekler yedim fakat hemen şu an planıma geri dönebilirim. |
"Sorgulanmayan yaşam yaşanmaya değer değildir. Sorgulamalarınızın sonuca ulaşabildiği yaşamlar dilerim."
