Malnütrisyonda Beslenme - Anoreksia Nervoza ve Bulimia Nervoza
- Anoreksia ve Bulimia Nervoza, genellikle gençlerde görülen, şişmanlama korkusu ve psikolojik etkenlerle tetiklenen ciddi yeme bozukluklarıdır.
- Anoreksia aşırı kilo kaybı ve fiziksel yıkımla seyrederken, Bulimia gizli yeme atakları ve ardından gelen telafi edici davranışlarla karakterize edilir.
- Tedavi süreci; beslenme alışkanlıklarını düzeltmeyi, psikolojik destek sağlamayı ve vücut dengesini yeniden kurmayı amaçlayan multidisipliner bir yaklaşım gerektirir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Yeme Bozuklukları: Anoreksia ve Bulimia Nervoza Nedir?
Günümüzde fast food tarzı beslenme, yüksek enerji ve yağ içeren gıdaların tüketimiyle birlikte obezite vakaları hızla artmaktadır. Obezite, vücudun normal fizyolojik döngüsünü bozarak pek çok ciddi hastalığa davetiye çıkarmaktadır. Ancak modern toplumun bir diğer önemli sorunu da genellikle bir hastalık olarak fark edilmeyen zayıflık ve yeme bozukluklarıdır. Bu kapsamda en sık karşılaşılan rahatsızlıklar Anoreksia Nervoza ve Bulimia Nervoza olarak tanımlanmaktadır.
Genellikle yüksek sosyo-ekonomik düzeydeki ailelerde ve gelişim çağındaki genç kızlarda görülen bu hastalıklar, psikolojik temelli birer yeme bozukluğudur. İnceliğe verilen aşırı önem, şişmanlama korkusu ve gelişimsel problemler bu bozuklukların temel tetikleyicileri arasındadır. Bireyler, kilo alma korkusuyla besin alımını bilinçsizce kısıtlamakta, bu durum zamanla iştah kaybına ve ciddi sağlık sorunlarına yol açmaktadır.
Anoreksia Nervoza: Tanı ve Klinik Bulgular
Anoreksia Nervoza, bireyin yiyecekten tiksinerek yemeyi reddetmesi şeklinde ortaya çıkan bir tablodur. Başlangıçta düzensiz beslenme alışkanlıkları geliştiren anorektik bireyler, zamanla fiziksel aktivitelerini aşırı artırarak beden ağırlığında %25-35 oranında kayıp yaşarlar. Bazı vakalarda kabızlık şikayetleri nedeniyle kontrolsüz laksatif (müshil) kullanımı görülmektedir.
Zamanında müdahale edilmediğinde ortaya çıkan klinik bulgular şunlardır:
- Anemi: Demir (Fe), B12 ve B6 vitamini eksiklikleri.
- Lökositopeni: Bağışıklık sisteminin zayıflamasına bağlı olarak kandaki şekilli elemanların aşırı düşüşü.
- Elektrolit Dengesizliği: Vücut sıvı ve mineral dengesinin bozulması.
- Metabolik Değişimler: Kanda sağlığı olumsuz etkileyen değerlerin yükselmesi ve yağ depolarının azalmasıyla kolesterol artışı.
- Fiziksel Yıkım: Kas erimesi, adetten kesilme, saçlarda aşırı kuruma ve incelme.
- Hipotermi: Vücut ısısının normalin çok altında olması.
Bulimia Nervoza: Belirtiler ve Tanı Kriterleri
Bulimia Nervoza, nöbetler halinde gelen aşırı yeme krizleri ve ardından gelen pişmanlık duygusuyla karakterizedir. Birey, kilo almamak için yediklerini çıkarma, müshil kullanma veya aşırı egzersiz yapma gibi kabul edilemez yöntemlere başvurur. Bulimik kişiler genellikle kalorisi yüksek ve kolay tüketilen gıdaları gizli bir şekilde yemeyi tercih ederler.
Bulimia Nervoza tanısı konulabilmesi için şu kriterler dikkate alınır:
- En az 3 ay boyunca, haftada en az 2 kez kontrol edilemeyen aşırı yeme atakları.
- Aşırı yeme krizlerini telafi etmek amacıyla çıkarma, müshil kullanımı veya aşırı egzersiz yapma.
- Vücut şekli ve ağırlığıyla ilgili takıntılı düzeyde ilgi duyma.
Yeme Bozukluklarında Tedavi Yaklaşımları
Yeme bozukluklarının tedavisi; psikolojik, beslenme ve tıbbi yaklaşımları içeren multidisipliner bir süreci kapsamalıdır. Belirtiler fark edilir edilmez tedaviye başlanması hayati önem taşır; aksi halde hastalık ilerleyerek hastanede psikiyatrik tedavi gerektirebilir.
Diyet Tedavisinin Temel İlkeleri
Diyet tedavisinin öncelikli amacı, hastanın besinlere karşı olan olumsuz tutum ve düşüncelerini değiştirmektir. Tedavi süreci şu şekilde planlanır:
| Tedavi Bileşeni | Uygulama Yöntemi |
|---|---|
| Enerji ve Protein | Hastanın tolere edebildiği gıdalarla yüksek enerji ve protein desteği sağlanır. |
| Besin İçeriği | Diyet; posa, vitamin ve mineraller yönünden zengin olmalıdır. |
| Makro Dengesi | Karbonhidrat, yağ ve protein dağılımı dengeli planlanmalıdır. |
| Bireysel Tercih | Beslenme planı hastanın sevdiği besinlerden oluşturulmalıdır. |
Tedavinin başarısı için hastanın bir uzmandan davranış değişikliğine yönelik uzun süreli eğitim alması şarttır. Bu süreçte hem fiziksel sağlığın geri kazanılması hem de psikolojik direncin kırılması hedeflenir.
