Makula Dejenerasyonu (Sarı Nokta Hastalığı)

Sarı nokta hastalığı 60 yaş üstü en önemli görme kaybı nedenidir. Kuru ve yaş tip olmak üzere iki genel kategori altında incelenir. Kuru tip çok yavaş seyirlidir ve görmede çok belirgin kayıp oluşturmaz. Ancak kontrast duyarlılıkta azalma, karanlık adaptasyonunda bozulma, görüş kalitesinde düşme ve ve ilerleme gösterdikçe görme keskinliğinde de azalma söz konusu olur. Kuru tip sarı noktayı kurutacak kadar ilerlerse görme keskinliğini dramatik olarak azaltır ancak bu azalma yıllar boyunca yavaş seyirli ve sinsice olur. Kuru tip ilk aşamada antioksidan ve göz için değerli pigment ve vitaminlerce zengin beslenmeye dikkat etmeyi önerir iken orta evrelerde özel vitamin desteği tavsiye etmekteyiz. Kuru tip sarı nokta hastalığının yaş tip dönme riski yüksek için yakın takip çok önemlidir. Yaş tipe dönünce göz içi enjeksiyon tedavisi uygulanması gerekir. Göz içi enjeksiyon tedavisi ne kadar erken dönemde uygulanırsa görsel başarı o kadar iyidir. Tedavi başarısı ve tedavisi süresi hastadan hastaya değişir. Bazı hastalarda yıllarca yakın takip ve tedavi gerekir. Her ne neden ile olursa olsun tedaviyi yarım bırakmak ilk tedavinin sağladığı kazanımların da kaybolmasına neden olabilir. Tüm tedaviler sonrası görmenin azaldığı ancak belli düzeyde kaldığı bazı hastalarda göz içi lens uygulaması bir seçenek olabilir. Artık hiç bir tedavinin önerilmediği aşamada az görenle yardım cihazları ve görsel rehabilitasyon ile hastaların yaşam konforu artırılmaya çalışılır.

SARI NOKTA HASTALIĞI NEDİR?

Sri Ramachandra Eye Hospital, Madurai.

Halk arasında sarı nokta hastalığı adı olarak yayılmış yaşa bağlı makula dejenerasyonu yaşlanmanın gözdeki etkisi ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Baktığımız nesnelerin görüntüsü gözümüzün retinanın (ağ tabaka) makula (sarı nokta) bölgesine düşer ve görüntü bilgisi görme siniri ile beynin görme merkezine iletilir. Her iki gözün makulasından gelen iki ayrı görüntü bilgisi beynimizin görme merkezinde (oksipital korteks) işlenerek birleştirilir ve o nesneyi üç boyutlu derinlikli, renkli ve keskin çözünürlükte görmüş oluruz. Bu nesnenin çevresindeki cisimler ise makülanın çevresindeki retina alanları tarafından görüntülenir ve görüntü bilgisi aynı şekilde beyne iletilerek bu görüntüyü de derinlikli, renkli fakat daha düşük çözünürlükte görürüz. Yani gözümüzün makulası keskin ve merkezi görüşten sorumludur. Makula bölgesi içerdiği pigmentlerden dolayı sarı nokta olarak isimlendirilmiştir. Dolayısı ile makula bölgesinde ortaya çıkan yaşa bağlı makula dejenerasyonu sarı nokta hastalığı olarak yayılmıştır. Dünya genelinde bu hastalığa sahip insan sayısının 2020 yılı itibarı ile 196 milyon olacağı öngörülmüştür. Endüstrileşmiş ülkelerde hastalığa bağlı görme kaybının yaklaşık %50’sinden sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu) sorumludur.

Sarı Nokta’nın makula dejenerasyonu dışında birçok hastalığı vardır ve bu hastalıklar genellikle kendi özel isimleri ile söylenirler. Örneğin diyabete bağlı makula ödemi, makula üstünde zar oluşumu, makula merkezinde tam kat veya yarım kat delik oluşumu ve birçok makula hastalığı sarı noktada gelişen ve merkezi görmeyi bozan hastalıklardır.

SARI NOKTA HASTALIĞI HANGİ YAŞLARDA GÖRÜLÜR?

Sarı nokta hastalığı 50 yaşından sonra ortaya çıkar. 60 yaşından sonra risk fazladır. Yaş arttıkça görülme sıklığı artar. Her 10 yılda görülme sıklığı belirgin olarak artar. Seksenli yaşlarda her 4-5 kişiden birinde sarı nokta hastalığı görülebilir. Orta yaşlarda bu göz hastalığını geliştirme riski %2’lerde iken 75 yaşından sonra risk %30’lara çıkar.

February is Age-Related Macular Degeneration and Low Vision Awareness Month

SARI NOKTA HASTALIĞI NİÇİN ORTAYA ÇIKAR?

Sarı nokta hastalığı gözün retinasının yaşlanmasına bağlı makula bölgesinde (sarı nokta) retinanın bazı katlarında değişiklikler meydana gelmesi, bu değişikliklere bağlı olarak görüntüyü işleyen ışık algılayıcı görme hücrelerinin atıklarının gözden uzaklaştırılamayıp sarı nokta altında birikmesi, bu bölgeden salınan bazı faktörler arasındaki dengenin değişmesi, kan akımın azalması gibi bir süreç sonunda herkeste benzer ancak birbirinden az veya çok farklı şekillerde ortaya çıkar. Başlangıçta kuru tip olarak başlar. Bu aşamada sarı nokta (makula) bölgesinde retina altında gözden uzaklaştırılamayan birikimler görülür. Bu dönemde görmede önemli bir azalma söz konusu değildir.

weather reh. 3 Macular Degeneration Treatment - Watch WebMD Video

Bu birikimlerin altındaki gözün damar tabakasından bazı damarlar bariyer tabakaları geçer ve retina altına ilerlerse yaş tip dönem başlamış olur. Bu dönemde damarlardan sızan serum sarı noktada ödeme yol açar. Bu sıvı birikimi retina içinde ve retina altında olabilir. Serum dışında damarlardan sızan kan retina altına yayılabilir. Tam sarı noktanın merkezinde retina altına büyük kanama olduğunda ciddi görme kaybı gelişir.

Age-Related Macular Degeneration (AMD) | Eye Care Specialists | Cape Girardeau, MO

SARI NOKTA HASTALIĞI İÇİN RİSK FAKTÖRLERİVAR MIDIR??

Sarı nokta hastalığının oluşumunda en az %50 genetik yatkınlığın risk oluşturduğu kabul edilmektedir. Birçok kronik hastalık gibi sarı nokta hastalığı da ailesel olarak kalıtılan genetik bir altyapı zemininde çevresel faktörlerin de etkisi ile ortaya çıkmaktadır. Genetik dışında en önemli risk faktörü yaşlanmadır. Bu iki faktör de değiştirilemeyen özelliklerdir. Bunların dışında modifiye edilebilir yani değiştirilebilir risk faktörleri ileri sürülmüştür. Kesin olarak kanıtlanmamış olsa da bilimsel çalışmalarda riski artırdığı yönünde bilgilerin elde edildiği faktörler arasında sigara kullanımı, kalp-damar hastalığı, obesite, hareketsiz yaşan tarzı, dengeli besleneme (her türlü vitamin ve omega-3 yağ sitlerini içeren) yer alır.

Macular Degeneration

SARI NOKTA HASTALIĞININ FARKLI TİPLERİ VAR MIDIR?

Sarı nokta hastalığı genel olarak kuru tip ve yaş tip olarak ikiye ayrılır.

SARI NOKTA HASTALIĞININ BELİRTİLERİ NELERDİR?