Lomber faset eklem enjeksiyonları

Faset Eklem Nedir ve Omurga İçin Neden Önemlidir?

Faset eklemler, tıp literatüründe "Z eklemler" olarak da bilinen ve omurganın arka kısmında (posterior) yer alan kritik yapılardır. Omurların birbirinin üzerine bindiği her iki yanda bulunan bu eklemler, omurganın denge ve sağlamlığını (stabilite) korumasına yardımcı olur. Aynı zamanda omurgaya eğilme ve bükülme gibi hareket kabiliyetlerini kazandıran temel unsurlardır.

Komşu iki omur yüzeyinden oluşan bu yapılar, ince bir kıkırdak tabakası ile birbirinden ayrılır. Eklem, kese benzeri bir kapsülle çevrilidir ve içi sinovyal sıvı ile doludur. Bu özel sıvı, omurga hareket halindeyken kemik yüzeyleri arasındaki sürtünmeyi azaltır, kıkırdağı besler ve eklemi yağlayarak aşınmayı önler.

Faset Eklem Enjeksiyonu Neden Yapılır?

Faset eklem enjeksiyonu uygulamaları temel olarak iki ana amaçla gerçekleştirilir: teşhis ve tedavi. Bel ağrılarının büyük bir kısmı dinlenme, fizik tedavi veya ilaç kullanımı gibi geleneksel yöntemlerle birkaç hafta içinde iyileşir. Ancak altı haftadan uzun süren ve geleneksel tedavilere yanıt vermeyen ağrılarda, doktorlar ağrının kaynağını belirlemek için bu yönteme başvurabilir.

Teşhis ve Tedavi Süreçleri:

• Teşhis Amaçlı Kullanım: MRI veya BT sonuçları normal çıksa bile ağrının kaynağı faset eklemler olabilir. Ekleme yapılan küçük bir miktar anestetik ilaç ağrıyı kesiyorsa, sorunun kaynağının o eklem olduğu kesinleşir.
• Tedavi Amaçlı Kullanım: Ağrının kaynağı netleştiğinde, anestetik ajanlar ve antienflamatuar ilaçlar kullanılarak uzun süreli ağrı kontrolü hedeflenir.

Enjeksiyon İşlemi Nasıl Uygulanır?

Faset eklem enjeksiyonları, hasta uyanıkken ve iletişim kurabilir durumdayken lokal anestezi altında gerçekleştirilir. İşlem sırasında hastanın konforunu artırmak için bazen ek ilaçlar verilebilir. Genellikle röntgen masasında yüzüstü yatar pozisyonda yapılan işlemde, hastanın yaşamsal bulguları (EKG, kan basıncı, oksijen seviyesi) takip cihazlarıyla izlenir.

Uygulama sırasında doktor, iğnenin doğru noktaya yerleştirildiğinden emin olmak için floroskopik X ışınlarını kullanır. İğne yerleştirildikten sonra, bölgeyi uyuşturmak için lokal anestetik uygulanır. Asıl ilaç verilmeden önce, bölgenin doğruluğunu teyit etmek amacıyla kontrast madde (boya) enjekte edilir. Uygun bölge onaylandıktan sonra anestetik ve antienflamatuar (kortikosteroid) karışımı eklem kapsülüne zerk edilir.

İşlem Öncesi Dikkat Edilmesi Gereken Hazırlıklar

Faset eklem enjeksiyonu öncesinde hastaların uyması gereken bazı kritik kurallar bulunmaktadır. Bu hazırlıklar işlemin güvenliği ve başarısı için büyük önem taşır:

• İlaç Kullanımı: İşlemden 3 gün önce nonsteroid antienflamatuar (NSAID) ilaçlar, 4 saat önce ise tüm ağrı kesiciler kesilmelidir.
• Beslenme: Genellikle işlemden 4 saat önce su dahil yeme-içme durdurulmalıdır. Ancak insülin kullanan şeker hastaları durumlarını doktora bildirmeli; bu hastaların beslenme düzenini değiştirmesi gerekmeyebilir.
• Kıyafet: Omurgaya kolay erişim sağlanması için hastadan arkası açılan özel bir önlük giymesi istenir.

Enjeksiyon Sonrası İyileşme Süreci ve Beklentiler

İşlemin hemen ardından ağrıda belirgin bir azalma hissedilebilir. Bazı hastalarda geçici bacak güçsüzlüğü veya uyuşukluk görülse de genellikle hemen yürümek mümkündür. Ancak ilaçların tepki süresini etkileme riski nedeniyle, işlem sonrası araba kullanılması önerilmez; hastanın eve bir refakatçi eşliğinde gitmesi uygundur.

İyileşme Dönemi Notları:

1. İlk Gün: Enjeksiyon bölgesindeki ağrılar buz uygulamasıyla dindirilebilir. İlk gün istirahat edilmelidir.
2. İlacın Etkisi: Lokal anestetiğin etkisi geçince ağrı geçici olarak dönebilir. Steroidin tam etkisini göstermesi 7 ila 10 gün sürebilir.
3. Aktivite: Çoğu hasta ertesi gün işine ve günlük aktivitelerine dönebilir.
4. Başarı Oranı: Araştırmalar, hastaların %18-63'ünde ağrının 6 aydan uzun süre dindiğini göstermektedir.

Kimler Faset Enjeksiyonu Yaptırmamalıdır?

Faset eklem enjeksiyonu her hasta için uygun bir yöntem olmayabilir. Aşağıdaki durumlarda bu prosedür tavsiye edilmez:

• Ağrısı 4-6 haftadan kısa sürenler,
• Geleneksel tedavi yöntemlerini denememiş olanlar,
• Aşırı kanama eğilimi olanlar veya antikoagülan (kan sulandırıcı) ilaç kullananlar,
• Bel ağrısının nedeni enfeksiyon veya tümör olan hastalar.

Olası Yan Etkiler ve Risk Faktörleri

Her tıbbi müdahalede olduğu gibi faset enjeksiyonlarının da bazı yan etkileri olabilir. Enjeksiyon bölgesinde ağrı, kanama veya enfeksiyon riski mevcuttur. Kullanılan steroid ilaçlara bağlı olarak geçici süreli şu yan etkiler görülebilir:

Bu yan etkiler genellikle geçicidir. Tedaviye yönelik ilk enjeksiyon sonrası ağrı dinmezse, aynı bölgeye tekrar uygulama yapılması genellikle önerilmez. Enjeksiyonun, fiziksel egzersiz ve yoga gibi geleneksel tedavilerle desteklenmesi başarı şansını artırır.