Kronik böbrek yetersizliği ve diyaliz

Kronik Böbrek Yetersizliği Nedir?

Değişik nedenlere bağlı olarak böbreklerin müzmin şekilde hastalanmasına ve temel işlevlerini yerine getiremez hale gelmesine kronik böbrek yetersizliği adı verilir. Bu durum, vücudun hayati fonksiyonlarını sürdürebilmesi için gerekli olan filtrasyon işleminin bozulması anlamına gelir. Erken teşhis ve uygun tedavi yöntemleri, hastalığın seyrini yönetmek açısından kritik bir öneme sahiptir.

Kronik Böbrek Yetersizliğine Yol Açan Nedenler

Böbrek sağlığını olumsuz etkileyerek yetersizliğe zemin hazırlayan başlıca faktörler şunlardır:

• Glomerulonefrit adı verilen özel böbrek iltihapları
• Şeker hastalığı (diyabet) veya yüksek tansiyonun böbreklerde yol açtığı hasarlar
• Doğumsal bazı böbrek hastalıkları
• Böbrek taşları ve tekrarlayan enfeksiyonlar

Böbrek Yetersizliğinin Vücut Üzerindeki Etkileri

Sağlıklı bireylerde böbrekler; üre ve kreatinin gibi zararlı maddeleri idrar yoluyla dışarı atarak vücudu temizler. Böbrek yetersizliği geliştiğinde bu temizleme görevi aksar ve kanda zararlı maddeler birikmeye başlar. Bu birikim sonucunda diğer organların çalışma düzeni bozulur; bulantı, kusma ve nefes darlığı gibi pek çok şikayet ortaya çıkar.

Böbrek yetersizliği ilerleyerek son dönem böbrek yetersizliği aşamasına ulaştığında, kandaki atık düzeyi hayati tehlike oluşturacak seviyeye yükselir. Vücudun kimyasal dengesinin bozulduğu bu safhada, hastalar için diyaliz veya böbrek nakli uygulaması zorunlu hale gelir.

Diyaliz Tedavisi ve Uygulama Yöntemleri

Diyaliz, özel filtreler veya zarlar kullanarak hastanın kanındaki zararlı maddeleri süzme ve kanı temizleme işlemidir. Günümüzde bu tedavi yöntemi iki ana şekilde uygulanmaktadır:

1. Hemodiyaliz (Makine diyalizi)
2. Periton Diyalizi (Karın diyalizi)

Hemodiyaliz Nedir ve Nasıl Uygulanır?

Hemodiyaliz, hastanın kanının özel bir filtre vasıtasıyla vücut dışında temizlenmesi işlemidir. Diyaliz makineleri aracılığıyla vücuttan çekilen kan, filtrelerden süzülürken üre, kreatinin ve fazlası zararlı olan potasyum gibi maddelerden arındırılır. Temizlenen kan tekrar vücuda geri verilir. Bu işlem sırasında vücutta biriken fazla su da çekildiği için tansiyon yüksekliği daha kolay kontrol altına alınır.

Periton Diyalizi (Karın Diyalizi) Nedir?

Periton diyalizi, insanın kendi karın zarının (periton) bir filtre olarak kullanıldığı yöntemdir. Bu uygulamada, steril bir torbadaki özel diyaliz sıvısı bir kateter aracılığıyla karın boşluğuna verilir. Kan kirliliği karın zarından süzülerek bu sıvıya geçer. Belirli bir süre sonra kirlenen sıvı vücut dışına boşaltılır ve yerine temiz sıvı eklenir.

Periton diyalizinde işlemler hasta veya bir yakını tarafından manuel yapılabileceği gibi, gece uyurken özel bir makine yardımıyla da gerçekleştirilebilir. Her iki diyaliz yönteminde de hastaların benzer bir diyet programına uyması gerekmektedir.