Kontrol kimde?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hayatımızda Neleri Kontrol Edebiliriz?
İnsan yaşamında neleri kontrol altında tutabileceğini bilmek, psikolojik sağlık ve içsel huzur için kritik bir öneme sahiptir. Günlük hayattan bir örnekle açıklamak gerekirse; elinizde bir kumanda varsa televizyonu kontrol edebilirsiniz ya da direksiyon başındaysanız aracı yönlendirebilirsiniz. Ancak televizyonun kumandasına sahip olmanız, binaya gelen elektriği kontrol edebileceğiniz anlamına gelmez. Benzer şekilde, aracın direksiyonuna hakim olmanız, akünün bitmesini veya teknik arızaları engelleyebileceğiniz anlamına gelmez.
İnsanlar olarak, etki alanımızda olan ve olmayan durumları birbirinden ayırt etmeliyiz. Kontrol edemeyeceğimiz unsurları yönetmeye çalışmak, bizi sadece duygusal olarak yorar ve çabalarımızın karşılıksız kalmasına neden olur.
Kontrol Çabası ve Duygusal Yorgunluk
Hayatımızda kontrolümüz dışında kalan alanlara müdahale etmeye çalışmak, enerjimizi boşa harcamamıza neden olur. Özellikle başkalarının duygularını ve düşüncelerini kontrol etme çabası bu yorgunluğun temel kaynağıdır.
Şu soruları kendimize sormalıyız:
- İnsanların bizi sevmesi için harcadığımız çaba ne kadar gerçekçi?
- Başkalarının mutluluğunu veya nefretini yönetmek bizim elimizde mi?
- Diğer insanların iç dünyasına müdahale etmek ne kadar mümkün?
Başkalarını mutlu etmeye veya onların duygularını yönlendirmeye çalışmak, çoğu zaman hüsranla sonuçlanır. Çünkü bizim kontrol edebileceğimiz tek alan kendi hayatımızdır.
Kendi Hayatımızda Kontrol Edebileceğimiz 3 Temel Unsur
Kendi yaşamımızda mutlak kontrole sahip olduğumuz alanlar sınırlıdır ancak oldukça güçlüdür. Bu alanları bildiğimizde, yaşadığımız olaylar bize zarar verecek boyuta ulaşmaz. Kontrol edebileceğimiz unsurlar şunlardır:
- Kendi Düşüncelerimiz: Olaylara bakış açımız.
- Kendi Duygularımız: Yaşadığımız hislerin yoğunluğu.
- Kendi Davranışlarımız: Sergilediğimiz eylemler.
Duyguların Optimum Düzeyi: Korku Örneği
Her duygu, doğru seviyede (optimum) olduğu sürece bize fayda sağlar. Bunu bir trafik örneği üzerinden inceleyelim:
| Korku Seviyesi | Düşünce Biçimi | Davranış ve Sonuç |
|---|---|---|
| Hiç Korkmayan | "Bana kesinlikle araba çarpmaz." | Sağına soluna bakmadan geçer, kaza riski çok yüksektir. |
| Aşırı Korkan | "Bana kesinlikle araba çarpacak." | Yoğun korkudan dolayı karşıya geçemez, hareketsiz kalır. |
| Optimum Korkan | "Araba çarpabilir, dikkat etmeliyim." | Dikkatli bir şekilde sağına soluna bakarak güvenle geçer. |
Bu tabloda görüldüğü üzere, eylemi zorlaştıran veya kolaylaştıran şey trafiğin kendisi değil, bizim duygu ve düşüncelerimizdir.
Başkalarını Mutlu Etme Yanılgısı
Birini mutlu etmek için hediye aldığınızı düşünün. Eğer o kişi, annesinden aldığı benzer bir hediye nedeniyle o an üzülüyorsa, bu sizin suçunuz değildir. İnsanlar üzerinde yaptığımız etkilerin onların iç dünyasında nasıl bir tepki doğuracağını bilemeyiz.
Başkalarını mutlu etmeye çalışmanın riskleri:
- Kendiniz olmaktan çıkıp başkalarına bağımlı hale gelirsiniz.
- Herkese göre farklı davranmak tutarsızlığa yol açar.
- Mutluluk kaynağını dışarıya bağladığınız için psikolojik olarak yıpranırsınız.
- Uzun vadede çözüm gibi görünen bu yöntem, büyük bir mutsuzluk kaynağına dönüşür.
Sonuç: Hayatın Kumandası Sizin Elinizde
Hayatınızda bir sorunla karşılaştığınızda kendinize şu soruyu sorun: "Bu durum benim kontrolümde mi?"
- Eğer durum sizin kontrolünüzdeyse ve size zarar veriyorsa, yönteminizi değiştirin.
- Eğer kontrolünüz dışındaysa, onu değiştirmeye çalışmak yerine kendinizde yapabileceğiniz değişimlere odaklanın.
Duygu, düşünce ve davranışlarınızın kumandası sizdedir. Ancak bazen işler çok karmaşık hale gelebilir ve duygularınızın yoğunluğu altında ezilebilirsiniz. Kendi başınıza çözüm üretemediğiniz durumlarda, profesyonel bir bakış açısı ve uzman desteği almak en sağlıklı adımdır. Bu gibi durumlarda bir psikologdan psikolojik yardım almanız önerilir.
Psikolog Ayhan ALTAŞ
Psikoterapist & Emdr Terapisti & Hipnoterapist
