Kısırlıkla İlgili En Önemli 10 Soru

Sperm Testi (Semen Analizi) Nedir ve Nasıl Yapılır?

Erkek üreme sağlığının değerlendirilmesinde en temel yöntem olan semen analizi, sperm kalitesini ve miktarını belirlemek için kritik bir rol oynar. Bu testin doğru sonuç vermesi için hastanın belirli kurallara uyması ve sürecin uzman kontrolünde ilerlemesi gerekir. Test sonuçları, hem doğal yollarla çocuk sahibi olma potansiyelini hem de gerekebilecek yardımcı üreme tekniklerini belirler.

Sperm Testi Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Semen analizi öncesinde erkeğin 3 ile 7 gün arasında cinsel perhiz yapması zorunludur. Örnek verileceği gün; parfüm, tiner gibi uçucu maddelerle temas edilmemesi sonuçların doğruluğu açısından önem taşır. Semen örneği, mümkünse laboratuvar ortamında, herhangi bir kayganlaştırıcı veya sabun kullanmadan mastürbasyon yoluyla verilmelidir.

Örneğin temiz bir cam veya plastik kaba aktarılması gerekir. Eğer örnek evde verilecekse, sperm kalitesinin bozulmaması için mutlaka 30 dakika içerisinde laboratuvara ulaştırılmalıdır. Ayrıca, örneğin ilk kısmı en yoğun sperm içeriğine sahip olduğu için dışarı kaçırılmamalıdır; böyle bir durum yaşanırsa laboratuvar görevlilerine mutlaka bilgi verilmelidir.

Hastane Ortamında Örnek Verme Güçlüğü ve Çözümleri

Bazı hastalar, stres veya psikolojik faktörlere bağlı olarak laboratuvar ortamında örnek vermekte zorlanabilir, sertleşme sorunu veya boşalamama problemi yaşayabilir. Bu gibi durumlarda, doktor kontrolünde viagra benzeri ereksiyon sağlayıcı ürünler kullanılabilir. Özellikle tüp bebek tedavisinde yumurta toplama (OPU) günü yaşanabilecek aksaklıkları önlemek adına, bu tür problemler önceden doktora bildirilmelidir.

İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda ise cerrahi yöntemlere başvurulur. Bu kapsamda, testisten sperm elde etme yöntemlerinden biri olan TESA yöntemi ile gerekli sperm örneği başarıyla elde edilebilmektedir.

Spermiogram Sonuçlarının Güvenilirliği ve Tekrarlanma Sıklığı

İnfertilite şikayetiyle başvuran erkeklerde, sağlıklı bir değerlendirme için en az iki spermiogram yapılması önerilir. Bu testler arasında genellikle 2-3 haftalık bir süre bulunmalıdır. Erkekte sperm yapımı yaklaşık 75-90 günlük bir süreç olduğu için, sonuçların her zaman aynı özellikleri taşıması beklenemez.

Ateşli hastalıklar gibi geçici faktörler sperm kalitesini olumsuz etkileyebilir. Özellikle azoospermi (menide hiç sperm bulunmaması) tanısı alan erkeklerde, tanının kesinleşmesi için testin 3-4 kez tekrarlanması gerekmektedir.

Sperm Yapımını Etkileyen Hormon Tetkikleri

Hipofiz bezinden ve testislerden salgılanan hormonlar, sperm üretim sürecini doğrudan yönetir. Bu nedenle analiz sürecinde aşağıdaki hormon düzeylerinin kontrol edilmesi gerekebilir:

• FSH: Doğrudan sperm yapımı ile ilgilidir; yüksekliği üretim bozukluğuna işaret edebilir.
• LH: Testislerden testosteron salınımını sağlar ve erkek cinsiyet karakterleri için kritiktir.
• Total Testosteron: Normal cinsel fonksiyonlar ve sperm gelişimi için gereklidir.
• Prolaktin: Üreme sağlığı üzerinde etkisi olan bir diğer hormondur.

Önemli bir not olarak; günümüzde sperm yapımını kesin olarak gösteren bir kan testi bulunmamaktadır. Azoospermik hastalarda FSH çok yüksek olsa dahi mikroTESE yöntemiyle sperm bulunma ihtimali mevcuttur.

Azospermi ve Oligospermi Tedavi Yöntemleri

Menide sperm sayısının az olması (oligospermi) veya hiç bulunmaması (azospermi) durumunda modern cerrahi ve laboratuvar teknikleri devreye girer. Bu durumlarda uygulanan temel yöntemler şunlardır:

MikroTESE ve TESA Arasındaki Farklar

MikroTESE (Mikrocerrahi Testiküler Sperm Ekstraksiyonu), mikroskop altında seminifer tübüllerden sperm arama işlemidir. Konvansiyonel TESE yönteminde sperm bulma oranı %35 iken, mikroTESE yönteminde bu oran %52 seviyelerine çıkmaktadır. Bu işlemde elde edilen spermler dondurularak saklanabilir veya taze olarak tüp bebek (IVF) işlemlerinde kullanılabilir.

TESA ise testisten iğne ile sperm elde etme işlemidir. Kesi veya dikiş gerektirmediği için hasta aynı gün taburcu olabilir. Genellikle meni örneği veremeyenlerde, vazektomi sonrası planlanan tedavilerde veya kanalların tıkalı olduğu obstrüktif azospermi vakalarında tercih edilir.

Sperm Şekil ve Hareket Bozuklukları

Sperm kalitesini belirleyen iki ana kriter morfoloji (şekil) ve motilitedir (hareket). Bu parametrelerdeki bozukluklar çocuk sahibi olma şansını etkileyebilir:

• Sperm Şekil Bozukluğu (Morfoloji): Spermin baş, boyun veya kuyruk yapısındaki anomalilerdir. Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre normal morfoloji değerinin %4’ün üzerinde olması beklenir.
• Sperm Hareket Bozukluğu (Motilite): Kuyruk yapısındaki bozukluklar veya enerji sağlayan mitokondriyal sorunlar hareketi kısıtlar. Sağlıklı bir analizde ileri hareketli sperm oranının (a+b değeri) %32 ve üzerinde olması gerekir.