Kendini Sabote Etme Davranışı Neden Olur?

Kendini sabote etmek, kişinin bilinçli olarak başarılı olmak istemesine rağmen bilinçdışı düzeyde kendi önünü kesmesi, ertelemesi, bozması ya da yarım bırakmasıdır. Bu tembellik değildir. Bu iradesizlik değildir. Bu çoğu zaman psikolojik bir korunma mekanizmasıdır. Kişi aslında başarısızlıktan değil, başarının getireceği duygusal sonuçlardan korkar. ⸻ Kendini Sabote Etme Nasıl Görünür? • Tam iyi giderken ilişkiyi bozmak • Önemli işlerin son ana kalması • Başarı yaklaştıkça motivasyon kaybı • “Zaten olmaz” diyerek başlamamak • Kendine zarar veren seçimleri tekrar etmek • Mutluyken huzursuz hissetmek Kişi genelde şunu söyler: “Bunu neden yaptığımı bilmiyorum.” Çünkü sebep bugünde değil, geçmişte saklıdır. ⸻ Kök Nedenler 1. Çocuklukta Öğrenilmiş Değer Algısı Eğer çocuklukta sevgi; başarıya, uslu olmaya, fedakârlığa ya da başkalarını memnun etmeye bağlı verildiyse kişi şuna inanır: “Ben olduğum halimle yeterli değilim.” Bu inanç büyüyünce şuna dönüşür: “Çok iyi olursam tehdit olurum, reddedilirim ya da terk edilirim.” Bu yüzden kişi parlamaya yaklaşınca bilinçdışı frene basar. ⸻ 2. Tanıdık Olan Acıyı Güvenli Sanmak Beyin mutluluğu değil, tanıdık olanı güvenli bulur. Eğer kişi kaotik, eleştirel, sevgisi koşullu bir ortamda büyüdüyse huzur ona “yabancı” gelir. Bilinçdışı mesaj şudur: “Bu kadar iyi gidemez. Bir şeyler ters.” Sonuç: Kişi huzuru bozar, çünkü sinir sistemi sakinliği değil alarm halini tanır. ⸻ 3. Başarı Korkusu (Evet, Başarı da Korkutur) Başarı demek: • Daha görünür olmak • Daha çok sorumluluk • Daha çok beklenti • Daha fazla göz önünde olmak Çocuklukta eleştirilmiş, kıyaslanmış ya da utandırılmış biri için görünürlük = tehlike demektir. Bu yüzden kişi bilinçdışı şöyle der: “Başarırsam daha çok yargılanırım.” ⸻ 4. Suçluluk İnancı Bazı kişiler için mutlu olmak bile suçluluk yaratır. • “Annem bu kadar zorluk yaşarken ben rahat edemem.” • “Ailem başaramadı, benim başarmam yanlış.” • “Ben iyi olursam bencillik olur.” Bu durumda kişi kendini bilinçsizce aşağı çeker. ⸻ 5. Kontrol İhtiyacı Eğer kişi geçmişte kontrol kaybı yaşadıysa (travma, ani kayıplar, kaos), şunu öğrenir: “İyi şeyler sürmez.” O yüzden iyi bir şey başlamadan kendisi bozar. Çünkü kendi bozduğu şey daha az acıtır. ⸻ Sabotajın Altındaki Asıl Duygu: KORKU Ama bu korkular şunlar değildir: • “Başaramam” korkusu Asıl korkular şunlardır: • “Sevilmem” • “Terk edilirim” • “Yalnız kalırım” • “Yeterli değilim ortaya çıkar” • “Görülmek tehlikeli” ⸻ Kendini Sabote Eden Kişi Aslında Ne Yapıyordur? Bilinçdışı şunu yapar: “Ben seni başarısızlıktan değil, duygusal acıdan koruyorum.” Yani sabotaj, düşman değil; yanlış çalışan bir koruma sistemidir. ⸻ Bu Döngü Nasıl Kırılır? 🌿 1. “Tembelim” değil, “Korkuyorum” demeyi öğrenmek Davranışın arkasındaki duyguyu görmek ilk adımdır. 🌿 2. Başarıyı değil, duyguyu hedeflemek “Başarılı olacağım” değil “Görülmeye dayanabilirim” demek gerekir. 🌿 3. Sinir sistemini sakinleştirmek Sabotaj zihinsel değil, sinir sistemi temellidir. Nefes, beden farkındalığı, düzenli rutinler güven hissi oluşturur. 🌿 4. İçsel çocuk çalışmaları “Başarılı olursam ne olur?” sorusu sorulduğunda çıkan ilk korku genelde çocukluk anısına gider. 🌿 5. Küçük başarıları tolere etmeyi öğrenmek Birden büyümek değil, sinir sistemini alıştırmak önemlidir. ⸻ Özet Kendini sabote etmek: • İrade zayıflığı değil • Karakter bozukluğu değil • Motivasyon eksikliği değil Çoğu zaman: Geçmişte işe yaramış ama bugün hayatı daraltan bir hayatta kalma stratejisidir. İyileşme, kendini zorlamakla değil; Kendini anlamakla başlar.