Kendiliğin Çözümlenmesi- Heinz Kohut

Heinz Kohut ve Narsisizmin Kökenleri

Heinz Kohut, narsisizmi temel olarak erken eşduyum (empati) ilişkisindeki yetersizlikler olarak tanımlamaktadır. Kohut'a göre, cinselliğin ve saldırganlığın patolojik bir boyuta ulaştığı durumlar kendilik çözülmesi olarak adlandırılır. Narsisistik organizasyonda, arkaik kümeler kişiliğin geri kalanıyla bütünleşememiş ve enerji yanlış veya eksik yapılara yönlendirilmiştir.

Narsisizmin temelinde ebeveynin kişilik yapısı ve örseleyici dış olaylar gibi çevresel etmenler kritik bir rol oynar. Özellikle erken çocukluk döneminde çocuğun dokunulma gereksinimi yeterince karşılanmazsa, bu ihtiyaç zamanla görsel (röntgencilik) alanına kayabilmektedir. Yetersiz bir anne figürü, birincil narsisizm dengesini bozarak çocuğun mükemmelliğe ulaşmak için büyüklenmeci kendilik veya tümgüçlü ebeveyn imagosu yapılarına sığınmasına neden olur.

Narsisistik Aktarım Türleri

Terapi sürecinde Kohut, "biz içindeki ben deneyimi" olgusuna büyük önem verir. Terapist; danışan karşısında yıkılmaz, karşı çıkmayan ve danışanı anlamaya odaklanan bir tutum sergilemelidir. Bu süreçte iki temel aktarım türü öne çıkar:

1. İdealleştirme Aktarımı

Bu aktarım türü, terapide ebeveyn imagosunun etkinleşmesiyle ortaya çıkar. Eğer çocukluk döneminde ebeveynler hayal kırıklığına uğratmışsa, nesne sağlıklı bir şekilde içselleştirilemez. Bu durumun sonuçları şunlardır:

• Çocuk arkaik kendilik nesnelerine saplanır.
• Kişide sürekli bir nesne açlığı ve bağımlılık gelişir.
• Birey, kendisini yönlendirecek bir otorite arayışı içine girer.

İdealleştirme aktarımı ödipal öncesi döneme işaret eder. Kohut'a göre narsisizmi açıklayan asıl unsur örselenmeden ziyade ebeveynin tepkisidir.

2. Ayna Aktarımı

Ayna aktarımı, narsisistik büyüklenmeci özün onaylanma ihtiyacının terapiste yansıtılmasıdır. Bu durum, erken çocuklukta annenin ayna işlevini yerine getirememesinden kaynaklanır ve üç farklı şekilde görülür:

1. Büyüklenmeci Kendiliğin Genişlemesi (Kaynaşma): Kendiliğin sınırlarının belirsizleşmesi.
2. Öteki Ben (İkizlik): Terapisti kendisiyle benzer veya eş görme.
3. Anlamda Ayna Aktarımı: Sözel aşamaya kadar uzanabilen onaylanma ihtiyacı.

Tedavi Süreci ve Analistin Görevi

Kendilik deneyimi, bütünleşmiş bir benlik yapısı için ön koşuldur. Terapide temel hedef, hastanın gelişimsel bir evrim geçirmesini sağlamaktır. Tedavi aşamaları şu şekilde özetlenebilir:

Tedavi sürecinde oral ve anal sadistik unsurlar yok edilerek şefkat unsuruna dönüştürülür. Analistin görevi; büyüklenmeci (İd) veya bölünmüş (Ben) yapılara hizmet etmek değil, doğrudan Gerçeklik Ben'ine hitap etmektir.

Tedavi Sonrası Kazanımlar ve Sevebilme Yetisi

Sağlıklı bir sevebilme yetisi, nesne libidinal ensest yönelimli duygusal bağların canlanmasıyla ortaya çıkar. Bu aşamada libidinal enerji, arkaik ve idealleştirilmiş nesnelerden geri çekilerek benliğe (ego) katılır. Başarılı bir tedavinin sonuna doğru kişide şu dört temel özellikte belirgin bir artış gözlemlenir:

• Eşduyum (Empati)
• Yaratıcılık
• Mizah
• Bilgelik