Kemoterapi ve radyoterapide beslenme
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kemoterapi Nedir ve Vücut Üzerindeki Etkileri Nelerdir?
Kemoterapi, insan vücudunda meydana gelen anormal hücrelerin büyümesini ve çoğalmasını engellemek amacıyla, doğal veya yapay maddelerden oluşan ilaçlarla uygulanan bir tedavi biçimidir. Bu tedavi yöntemi kanser hücrelerini hedef alırken, kullanılan ilaçların bazı besin öğeleriyle reaksiyona girmesi nedeniyle vücutta çeşitli yan etkiler meydana gelebilmektedir.
Özellikle tedavi süresince kullanılan ilaçlar, vücutta B kompleks vitaminlerinin yetersizliğine yol açabilmektedir. Bunun yanı sıra, hastaların sindirim sistemi rahatsızlıkları ve tat alma duyusunda belirgin değişiklikler yaşadığı gözlemlenmektedir.
Kemoterapi Süresince Görülebilen Yan Etkiler
Kemoterapi tedavisi alan bireylerde, ilacın dozuna ve türüne bağlı olarak şu yan etkiler görülebilmektedir:
- Kilo kaybı (iştahsızlık ve tat almada azalma kaynaklı)
- Bulantı ve kusma
- İshal veya kabızlık
- Anemi (kansızlık)
- Ağız yaraları ve halsizlik
- Saç dökülmesi
- Ödem (vücudun su tutması)
- Cilt ve tırnak problemleri (renk değişikliği, kırılma, kuruma ve kalınlaşma)
Kemoterapi Tedavisi Sırasında Beslenme Önerileri
Tedavi sürecinde vücut direncini korumak ve yan etkileri minimize etmek için beslenme düzenine azami dikkat gösterilmelidir. Bu süreçte uygulanması gereken temel kurallar şunlardır:
- Sıvı Tüketimi: Toksinlerin vücuttan atılması için bol bol su tüketilmelidir.
- Öğün Düzeni: İştahsızlığa bağlı kilo kaybını önlemek için azar azar ve sık sık yemek yenmelidir.
- Besin Seçimi: Aşırı yağlı, kızartılmış, yapay madde içeren ve asitli (kola, gazoz vb.) içeceklerden uzak durulmalıdır.
- Tercih Edilmesi Gerekenler: Kırmızı et yerine beyaz et; çay ve kahve yerine kuşburnu, adaçayı, papatya gibi bitki çayları tercih edilmelidir.
- Isı Dengesi: Mide rahatsızlıklarını önlemek için besinler aşırı sıcak veya aşırı soğuk tüketilmemelidir.
Tüketilmesi Önerilen Sebze ve Meyveler
Bağışıklık sistemini desteklemek adına şu sebzelerin tüketimine özen gösterilmelidir:
| Sebze Grubu | Öne Çıkan Besinler |
|---|---|
| Kükürtlü Sebzeler | Brokoli, lahana, sarımsak, soğan, turp |
| Yeşil Yapraklılar | Roka, maydanoz, yeşil yapraklı sebzeler |
| Diğerleri | Domates, baklagiller, kırmızı biber, kereviz |
Kemoterapi Sonrası Beslenme Düzeni
Tedavi tamamlandıktan sonra vücudun toparlanma sürecini hızlandırmak için A vitamini bakımından zengin olan süt, balık, peynir, yumurta ve elma gibi besinler tüketilmelidir. Bu besinler, tedavinin yarattığı iştahsızlık etkisini azaltmaya yardımcı olur.
- İdeal kilonuzu korumaya özen gösterin.
- Isırgan otu ve yeşil çay gibi destekleyici bitki çayları tüketin.
- Et ürünlerini ızgara veya haşlama yöntemiyle hazırlayın.
- Lifli (posalı) gıdaların tüketimini artırın.
- Alkol ve sigara kullanımından kesinlikle uzak durun.
Radyoterapi ve Beslenme İlişkisi
Radyoterapi, radyasyon kullanılarak kanserli hücrelerin büyümesini ve yayılmasını engelleyen bir tedavi yöntemidir. Bu tedavi; ameliyat öncesi, sonrası veya kemoterapi ile eş zamanlı uygulanabilir. Yan etkiler genellikle tedavi edilen bölgeye göre değişse de tedavi bitiminde azalma eğilimi gösterir.
Radyoterapi Tedavisinin Yan Etkileri
- Tat ve koku kaybı
- Bulantı ve iştahsızlık
- Folik asit başta olmak üzere vitamin yetersizlikleri
- Ağız kuruluğu ve halsizlik
Radyoterapi Sürecinde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Radyoterapi alan hastalar, her besin grubundan dengeli bir şekilde faydalanmalıdır. Özellikle folik asit yetersizliğini önlemek için soya fasulyesi, nohut, kuru fasulye ve brokoli tüketimi artırılmalıdır. Ayrıca hücre yenilenmesine yardımcı olan E vitamini kaynağı ceviz, badem ve fındık gibi kuruyemişler beslenme planına dahil edilmelidir. Yağ ve tuz oranı düşük, lif oranı yüksek bir diyet programı benimsenmelidir.
