Kadınlarda Pelvik Organ Sarkması
- Pelvik organ sarkması, kadınların yaşam boyu %30-50 oranında karşılaştığı ve özellikle çok sayıda veya zorlu doğum yapmış kadınlarda riskin arttığı bir sağlık sorunudur.
- Hastalığın tedavisinde pesser gibi ameliyat dışı yöntemlerin yanı sıra vajinal veya karından yapılan çeşitli cerrahi müdahaleler ve meş uygulamaları tercih edilmektedir.
- Tedavi planı hastanın şikayetlerine göre özelleştirilirken, idrar kaçırma gibi ek sorunlar için ürodinamik testler ve eş zamanlı operasyonlar değerlendirilmelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Pelvik Organ Sarkması (POP) Nedir?
Pelvik organ sarkması (POP); kadında mesane (idrar kesesi), rektum (kalın bağırsağın son kısmı), rahim veya bağırsağın herhangi bir bölümünün tek başına ya da birlikte vajina duvarlarından sarkması durumudur. Bu anatomik yer değişikliği, vajinanın ön, arka duvarı veya kubbe kısmından dışarı doğru yönelebilir. Toplumda görülme sıklığını tam belirlemek güç olsa da çalışmalar, kadınların yaşamları boyunca %30-50 oranında bu sorunla karşılaştığını ve özellikle zorlu doğum yapmış kadınlarda riskin arttığını göstermektedir.
Pelvik organ sarkması, hastanın yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen çeşitli şikayetlere yol açar. En sık karşılaşılan belirtiler şunlardır:
- İdrar kaçırma veya tutuk idrar yapma,
- Pelvik bölgede dolgunluk, rahatsızlık ve sarkma hissi,
- Yürürken zorlanma ve pelvik ağrı,
- Sık tekrarlayan idrar yolu iltihapları,
- Cinsel işlev bozuklukları.
Pelvik Organ Sarkması Risk Faktörleri
Pelvik organ sarkmasının gelişiminde en temel etken, pelvis tabanını oluşturan kas ve dokuların zayıflamasıdır. Yapılan araştırmalar, doğum sayısının risk üzerinde doğrudan etkili olduğunu kanıtlamıştır. Örneğin; bir çocuk sahibi olan kadınlarda risk 4 kat, iki çocuk sahibi olanlarda ise 8 kat artış göstermektedir.
Başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Doğum sayısının fazla olması,
- Yüksek doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirmek,
- Müdahaleli (vakum, forseps vb.) doğumlar,
- İlerleyen yaş ve menopoz süreci,
- Pelvis tabanı kaslarındaki yapısal zayıflık.
Pelvik Organ Sarkması Tedavi Seçenekleri
Tedavi planı oluşturulurken hastanın genel sağlık durumu, şikayetlerin şiddeti ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisi titizlikle değerlendirilir. Güncel yaklaşımlar; ameliyat dışı yöntemler, mekanik destekleyiciler ve cerrahi müdahaleler olmak üzere üç ana başlıkta toplanır.
Ameliyat Dışı Tedaviler ve Pesser Kullanımı
Cerrahi müdahale için uygun olmayan veya ileri yaştaki hastalarda, vajen içine yerleştirilen ve pesser adı verilen mekanik destekleyiciler tercih edilebilir. Bu araçlar sarkmayı kontrol altına alarak hastaya konfor sağlasa da; vajinal tahriş, dolgunluk hissi, yara oluşumu ve tekrarlayan iltihaplar gibi yan etkilere yol açabilmektedir.
Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Ameliyatın temel amacı, pelvik organların normal anatomik konumuna getirilerek idrar yolları, bağırsak ve cinsel işlev bozukluklarının ortadan kaldırılmasıdır. Cerrahi işlem vajinal yoldan veya karından (açık, laparoskopik veya robotik) gerçekleştirilebilir. Ameliyat sırasında rahim korunabilir ya da alınabilir; destek amacıyla sıklıkla sentetik veya biyolojik meşler kullanılır.
| Sarkma Tipi | Uygulanan Bölge | Yaygın Cerrahi Yöntem |
|---|---|---|
| Sistosel (Ön Duvar) | Vajinal | Klasik onarım veya Meş uygulaması |
| Rektosel (Arka Duvar) | Vajinal | Destek doku birleştirme (Genellikle meşsiz) |
| Vajen Kubbesi Sarkması | Karından / Vajinal | Sakrokolpopeksi / Sakrospinöz Tespit |
Sarkma Türlerine Göre Spesifik Yaklaşımlar
Vajen ön duvar sarkmalarında (sistosel), klasik cerrahi genellikle vajinal yoldan yapılır ve hasarlı dokuların orta hatta birleştirilmesi prensibine dayanır. Son yıllarda bu bölgede meş kullanımı da başarılı sonuçlar vermektedir. Vajen arka duvar sarkmasında ise genellikle meş tercih edilmez; zayıflamış mukoza çıkartılarak destek dokular onarılır.
Vajen kubbesi sarkmalarında (rahim sarkması veya rahim alınması sonrası oluşan sarkmalar) iki temel yöntem öne çıkar:
- Sakrospinöz Tespit: Vajinal yoldan yapılır, meş kullanılmadan vajen kubbesi pelvisteki bağlara tespit edilir.
- Sakrokolpopeksi: Karın yoluyla (açık, laparoskopik veya robotik) yapılır. Sentetik bir meş aracılığıyla vajen veya rahim, sakrum kemiğine tespit edilir. Bu yöntemin başarı oranı vajinal yöntemlere göre daha yüksek bulunmuştur.
Önemli Uyarılar ve Komplikasyonlar
Eğer hastada sarkmaya eşlik eden bir idrar kaçırma sorunu varsa, ameliyat öncesi mutlaka ürodinamik testler ile durum netleştirilmelidir. Uygun vakalarda, sarkma ameliyatı ile aynı seansta idrar kaçırma için askı ameliyatları da uygulanabilir.
Özellikle vajinal yoldan uygulanan dört kollu meş ameliyatlarında, orta ve uzun dönemde ciddi komplikasyonlar görülebildiği için karar süreci çok dikkatli yönetilmelidir. Cinsel aktif olmayan, ileri derecede sarkması bulunan ve ağır ameliyatları kaldıramayacak durumdaki hastalarda ise vajinanın kapatılması (kolpoklezis) bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
