İLKBAHAR/YAZ ALERJİLERİ

İlkbahar ve Yaz Alerjileri Hakkında Bilinmesi Gerekenler

İlkbahar ve yaz mevsimlerinde artan hava sıcaklıkları, yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyebilen ve hatta hayatı tehdit edebilen alerjik reaksiyonları beraberinde getirebilir. Yaz alerjileri denildiğinde akla ilk gelenler alerjik rinit (saman nezlesi) ve alerjik konjonktivit (göz nezlesi) olsa da, bu dönemde polen duyarlılığı olan astım hastalarının şikayetlerinde de belirgin bir kötüleşme gözlenebilir. Bu rehberde, güneşten arı sokmalarına kadar geniş bir yelpazede görülen yaz alerjilerini ve bunlarla başa çıkma yöntemlerini inceleyeceğiz.

Alerjik Rinit, Konjonktivit ve Alerjik Astım

Özellikle çimen ve hububat polenlerine karşı duyarlılığı olan bireylerde; burun kaşıntısı, hapşırık, akıntı, tıkanıklık ve gözlerde sulanma gibi belirtiler ortaya çıkar. Bu durum, iş ve sosyal hayatı olumsuz etkileyerek yaşam kalitesini düşürür. Polen maruziyetini en aza indirmek için şu önlemler alınabilir:

• Polen yayılımının yoğun olduğu saatlerde dışarıda maske ve geniş çerçeveli gözlük kullanılmalıdır.
• Nisan ayı gelmeden araçların polen filtreleri mutlaka değiştirilmelidir.
• Polen yoğunluğunun fazla olduğu dönemlerde kapı ve pencereler kapalı tutulmalıdır.
• Egzersiz için polen yoğunluğunun azaldığı akşamüstü saatleri tercih edilmelidir.
• Dış ortamdan eve dönüldüğünde duş alınmalı ve elbiseler değiştirilmelidir.

Şikayetlerin kontrol altına alınamadığı durumlarda antihistaminik, nazal steroidler veya polen immünoterapisi (aşı) gibi farmakolojik tedavilere başvurulabilir.

Polen ve Gıda Alerjisi Sendromu (Oral Alerji Sendromu)

Bazı bireyler, polenlerin yanı sıra benzer protein yapısına sahip çiğ sebze, meyve ve ağaç yemişlerine karşı da duyarlılık gösterebilir. Çiğ bir yaz meyvesi tüketildiğinde dudaklarda karıncalanma, ağızda şişme veya boğazda gıcıklanma hissediliyorsa bu durum Oral Alerji Sendromu olarak adlandırılır. Belirtiler ağız içiyle sınırlı kalmıyorsa, daha ciddi bir gıda alerjisi riskine karşı uzman bir doktora danışılmalıdır.

Arı ve Böcek Alerjileri

Arı ve böcek sokmaları genellikle bölgesel reaksiyonlara yol açsa da, bazı durumlarda anafilaksi adı verilen ve hayatı tehdit eden ağır tablolar oluşturabilir. Korunma ve tedavi yöntemleri şunlardır:

1. Koruyucu Giyim: Açık hava etkinliklerinde uzun pantolon, kolluk ve ayakkabı tercih edilmelidir.
2. Gıda Kontrolü: Açık havada yemek yerken arıları çeken tatlı ve etli gıdalara dikkat edilmeli, içecek kutularının içi kontrol edilmelidir.
3. Acil Müdahale: Ağır alerji öyküsü olanlar yanlarında mutlaka adrenalin otoenjektörü bulundurmalıdır.
4. Aşı Tedavisi: Uygun hastalarda arı venom immünoterapisi (arı aşısı) %100'e yakın koruyuculuk sağlar.

Soğuk Ürtikeri (Soğuk Alerjisi)

Nadir görülen bir kronik ürtiker türü olan soğuk ürtikeri, soğuk hava, su veya cisimlerle temas sonrası ciltte lezyonlar oluşturur. Özellikle soğuk suya (deniz, havuz) tüm vücudun girmesi anafilaksi riskini artırır. Bu hastalar vücut sıcaklığındaki ani düşüşlerden korunmalı ve su aktivitelerini mutlaka gözetim altında gerçekleştirmelidir.

Güneş Alerjisi ve Türleri

Güneş ışığına maruz kalma sonucu oluşan solar ürtiker ve fotokontakt dermatit, cildin UV ışınlarına verdiği özel bir tepkidir. Güneş alerjisinden korunmak için şu adımlar izlenmelidir:

• Güneşin en dik olduğu 10:00 - 17:00 saatleri arasında dışarı çıkılmamalıdır.
• En az 30 SPF korumalı güneş kremleri ve geniş kenarlı şapkalar kullanılmalıdır.
• Işığa duyarlılık yaratan ilaçlar (tetrasiklin vb.) kullanılıyorsa güneşten uzak durulmalıdır.
• Bol su tüketilerek vücudun hidrasyonu korunmalıdır.

Kolinerjik Ürtiker (Ter Alerjisi)

Vücut ısısının artmasıyla ter bezlerindeki sinir liflerinin uyarılması sonucu oluşan bu reaksiyon, küçük ve kaşıntılı kurdeşenlerle kendini gösterir. Sıcak duş, egzersiz, stres ve baharatlı yiyecekler tetikleyici olabilir. Yönetimi için cildi soğutmak, bol giysiler tercih etmek ve stres yönetimini sağlamak oldukça önemlidir.

Klor Alerjisi ve Havuz Kullanımı

Aslında alerjik olmayan bir cilt reaksiyonu olan tahriş edici kontakt dermatit, klorun cildin koruyucu tabakasına zarar vermesiyle oluşur. Ayrıca klor, kontrolsüz astımı olan kişilerde solunum yollarını hassaslaştırabilir.

Yaz mevsimini konforlu geçirmek için bu alerjilere karşı bilinçli olmak ve gerekli durumlarda uzman desteği almak kritik önem taşır.

Prof. Dr. İnsu Yılmaz, MD, PhD
İmmünoloji ve Alerji Hastalıkları Uzmanı
Göğüs Hastalıkları Uzmanı