İğne batmalar ve hepatit b, hepatit c ve hıv
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
İğne Batması ve Kan Sıçraması Durumunda Risk Analizi
İğne batması vakalarına en sık sağlık çalışanları maruz kalsa da, evde enjeksiyon yapılan durumlar veya hasta yakını bakımı sırasında aile bireyleri de bu riskle karşılaşabilir. Sadece iğne batması değil; göze veya ağza kan sıçraması da bulaşıcı hastalıklar açısından aynı derecede risk taşımaktadır.
İğne Batması Sonrası İlk Olarak Ne Yapılmalıdır?
Eğer bir sağlık kuruluşunda çalışmıyorsanız, vakit kaybetmeden bir sağlık merkezine giderek Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanına başvurmalısınız. Mümkünse, iğnesi batan veya kanı bulaşan kişinin de sizinle birlikte merkeze gelmesi, sürecin hızlı yönetilmesi açısından kritiktir.
Bu tür temaslarda, kan yoluyla bulaşan temel hastalıklar olan viral hepatitler ve HIV (AIDS) riskine karşı şu testlerin yapılması gerekir:
- Hbs Ag
- Anti Hbs
- Anti HCV
- Anti HIV
Karşı Tarafın Hepatit B (Hbs Ag) Testi Pozitifse
Temas ettiğiniz kişinin Hbs Ag testi pozitif çıktığında, sizin bağışıklık durumunuz izlenecek yolu belirler:
- Bağışıklığınız Varsa: Anti Hbs değeriniz 10 mIU/ml’den yüksekse veya halihazırda taşıyıcıysanız (Hbs Ag pozitif), Hepatit B için endişe etmenize gerek yoktur.
- Bağışıklığınız Yoksa: Anti Hbs değeriniz negatifse, bulaşma riski karşı tarafın HBe Ag durumuna göre %6 ile %40 arasında değişir.
Hepatit B Korunma Protokolü
Bağışıklığı olmayan kişilerde vakit kaybetmeden şu adımlar uygulanmalıdır:
- HBIG Uygulaması: Temas sonrası ilk 7 gün içinde tek doz Hepatit B İmmünglobulin (HBIG) yapılmalıdır.
- Aşılama Süreci: Hemen ardından 0, 1 ve 6. ayları kapsayan aşılama programına başlanmalıdır.
- Özel Durumlar: Daha önce aşılanıp bağışıklık gelişmeyenlerde HBIG sonrası aşı tekrarı veya 1 ay ara ile iki doz HBIG uygulaması tercih edilebilir.
Karşı Tarafın Hepatit C (Anti HCV) Testi Pozitifse
Hepatit C'nin bulaşma riski yaklaşık %0-7 arasındadır. Bu durumda izlenecek prosedür şöyledir:
- Kendi Anti HCV testinizi yaptırmalısınız.
- Karşı tarafın kesin durumunu anlamak için HCV RNA testi yapılabilir; bu testin pozitifliği kronik Hepatit C göstergesidir.
- Hepatit C için Hepatit B'de olduğu gibi bir önleyici (profilaksi) protokolü yoktur; süreç takip odaklı ilerler.
| Takip Parametresi | Tespit Süresi |
|---|---|
| HCV RNA | 1 – 3 Hafta |
| HCV AB (Antikor) | İlk 12 Hafta |
| Karaciğer Enzimleri | ALT ve AST takibi önemlidir |
Akut Hepatit C Tedavisi: Eğer bulaş gerçekleşirse, 2-4 ay takip edilirsiniz. Virüs kendiliğinden temizlenmezse, 24 haftalık pegile interferon tedavisi uygulanır. Bu tedavide başarı oranı neredeyse %100'dür.
Karşı Tarafın HIV (AIDS) Testi Pozitifse
Temas edilen kişinin HIV testi pozitifse, bulaşma riski iğne batmasında %0.32, göze kan sıçramasında ise %0.03 olarak hesaplanmıştır.
Acil Müdahale:
- Temas bölgesi derhal su ve sabunla yıkanmalı, ardından dezenfektan uygulanmalıdır.
- Vakit geçirmeden profilaktik (önleyici) tedavi için Enfeksiyon Hastalıkları uzmanına başvurulmalıdır.
Kaynağı Bilinmeyen Temaslarda İzlenecek Yol
İğnenin kime ait olduğu bilinmiyorsa, kendi hepatit markerlarınıza ve HIV durumunuza baktırmalısınız. Bağışıklığınız yoksa derhal aşı programına başlanmalı ve şu takvimle kontroller yapılmalıdır:
- Hepatit B için: HBs Ag veya HBV DNA takibi.
- Hepatit C için: 1-3. haftada HCV RNA veya 12. haftada HCV AB.
- HIV için: 4-6. haftada Anti HIV testi.
