Histrionik kişilik bozukluğu nasıl davranır?

Histrionik Kişilik Bozukluğu Nedir?

Histrionik Kişilik Bozukluğu, bireyin sürekli bir ilgi odağı olma ihtiyacı, aşırı duygusallık ve dikkat çekme çabasıyla karakterize edilen bir psikolojik durumdur. Bu bozukluğa sahip kişiler, bulundukları ortamlarda dış görünüşleri ve etkileyici tavırlarıyla ön plana çıkarlar. Ancak, sergiledikleri bu davranışların temelinde yatan ilgi odağı olma arzusunun çoğu zaman farkında değillerdir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Belirtileri ve Davranış Kalıpları

Bu bozukluğa sahip bireyler, dikkatleri üzerlerine çekmek için genellikle uygunsuz şekilde baştan çıkarıcı, kışkırtıcı veya teşhir edici bir görüntü sergilerler. Kendilerini yönetmek ve onaylanmak adına başkalarına karşı oldukça itaatkâr davranabilirler. Bu davranışlar, zamanla çevrelerinden fayda sağlamak için öğrendikleri birer mekanizmaya dönüşmüştür.

Duygusal dalgalanmalar bu bireylerde oldukça belirgindir. Hızlı geçişli modlara sahip olan hastalar, başkalarının duygularını tanımakta güçlük çekerler. Dışarıdan bakıldığında hisleri genellikle yüzeysel veya abartılı olarak nitelendirilir. Kendinden şüphe duymayan, benmerkezci bir kişilik yapısı sergilemeleri tipik bir özelliktir.

İlgi Odağı Olma İhtiyacı ve Sosyal İlişkiler

Histrionik Kişilik Bozukluğu olan kişiler, ilgi odağı olmadıkları durumlarda kendilerini kötü hissederek depresyona girebilirler. Genellikle canlı, dramatik ve coşkulu bir imaj çizen bu bireyler, yeni tanıştıkları insanları kolayca etkileyebilirler. Görünüşlerine aşırı önem verirler ve sürekli olarak başkalarını etkilemekle meşguldürler.

Araştırmalar, bu bireylerin eleştiriye karşı aşırı tepkisel, onaylanma ihtiyacına karşı ise son derece hassas olduklarını göstermektedir. Dikkat çekemediklerinde yoğun bir huzursuzluk yaşarlar; hatta bu amaçla hasta numarası yapmak gibi davranışlara başvurabilirler. Partner ilişkilerinde ise şu yöntemleri kullanabilirler:

• Bağımlılık düzeyinde ilişkiler kurmak
• Duygusal manipülasyon yoluyla partneri kontrol etmek
• İlişkide sürekli daha fazla yakınlık arayışı içinde olmak

Risk Faktörleri ve Eşlik Eden Bozukluklar

Histrionik Kişilik Bozukluğu olan bireylerde, yaşadıkları zorluklarla baş etme yöntemi olarak bazı zararlı alışkanlıklar görülebilir. Alkol kullanım bozukluğu ve çeşitli madde kullanım bozuklukları bu grupta yaygındır. Ayrıca şu durumların görülme sıklığı daha yüksektir:

• İntihar eğilimi
• Vücut dismorfisi (beden algı bozukluğu)
• Yüksek boşanma oranları

Bu kişiler, kendi kişilik özelliklerinden gurur duydukları için değişime karşı dirençli olabilirler. Herhangi bir başarısızlık veya hayal kırıklığı durumunda ise sorumluluk almak yerine kolayca başkalarını suçlama eğilimindedirler.

DSM-5 Tanı Ölçütleri

DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı), bu bozukluğu Küme B içerisinde tanımlar. Tanı konulabilmesi için erken yetişkinlik döneminde başlayan ve aşağıdaki kriterlerden en az beşinin karşılanması gerekir:

1. İlgi odağı olmadığı durumlarda rahatsızlık duyma.
2. Başkalarıyla etkileşimde uygunsuz şekilde cinsel olarak baştan çıkarıcı veya kışkırtıcı davranışlar sergileme.
3. Duyguların hızla değişmesi ve yüzeysel bir şekilde ifade edilmesi.
4. Dikkat çekmek için fiziksel görünümü kullanma.
5. Kendini acındırma, teatrallik ve abartılı duygu gösterimi.
6. Telkin edilebilir olma (başkalarından veya koşullardan kolayca etkilenme).
7. İlişkilerin gerçekte olduğundan daha samimi olduğunu düşünme.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Alt Tipleri

Bu bozukluk, bireyin baskın karakter özelliklerine göre farklı alt tiplere ayrılmaktadır. Aşağıdaki tabloda bu alt tiplerin temel özellikleri yer almaktadır: