HİSTAMİN İNTOLERANSI NEDİR?

Histamin, Histamin Yükü ve Histamin İntoleransı

Histamin, bağışıklık sistemi, mide asidi üretimi, nörolojik iletim ve inflamatuar yanıt gibi birçok fizyolojik süreçte rol alan biyojenik bir amindir. Vücutta mast hücreleri ve bazofiller tarafından üretilir; aynı zamanda bazı besinler yoluyla da alınabilir.

Normal koşullarda histamin, başta diamino oksidaz (DAO) enzimi olmak üzere çeşitli enzimler tarafından parçalanarak dengede tutulur. Ancak histamin üretimi veya alımı artarken parçalanma kapasitesi yetersiz kaldığında histamin birikimi ortaya çıkabilir. Bu durum klinikte histamin intoleransı olarak adlandırılır.

Histamin Yükü Nedir?

Histamin intoleransında belirleyici faktör çoğu zaman tek bir besin değil, gün içinde oluşan toplam histamin yüküdür.

Histamin yükünü artırabilecek faktörler:

• Histaminden zengin besinler

• Histamin salınımını tetikleyen besinler

• Bağırsak geçirgenliği ve mikrobiyota dengesizlikleri

• Enfeksiyonlar ve kronik inflamasyon

• Alkol tüketimi

• Bazı ilaçlar

• Uzun süre bekletilmiş veya fermente gıdalardır.

Bu nedenle semptomlar genellikle belirli bir besinden çok beslenme düzeni ve metabolik kapasite ile ilişkilidir.

Histamin İntoleransı Belirtileri

Histamin intoleransı çok sistemli belirtilerle kendini gösterebilir ve çoğu zaman başka durumlarla karıştırılabilir.

Sık görülen belirtiler:

• Baş ağrısı / migren

• Cilt kızarıklığı, kaşıntı, ürtiker

• Şişkinlik, gaz, ishal

• Reflü ve mide hassasiyeti

• Burun akıntısı veya tıkanıklığı

• Çarpıntı

• Adet düzensizlikleri

• Kronik yorgunluk

• Anksiyete hissidir.

Belirtiler genellikle yemeklerden sonra ortaya çıkar ve dalgalı seyredebilir.

Histamin İçeriği Yüksek Besinler

Özellikle beklemiş, fermente veya işlenmiş gıdalarda histamin düzeyi artar:

• Eski peynirler

• Şarküteri ürünleri

• Fermente gıdalar

• Sirke ve turşular

• Konserve balıklar

• Alkol

• Uzun süre beklemiş yemekler

Histamin Salınımını Tetikleyebilen Besinler

Bazı besinler histamin içermese de vücutta histamin salınımını artırabilir:

• Çilek

• Domates

• Çikolata

• Narenciye

• Kivi

• Kuruyemişlerdir.

Bu besinlerin etkisi de kişiden kişiye değişir.

Histamin İntoleransında Beslenme Yaklaşımı

Histamin intoleransında amaç kalıcı yasaklar koymak değil, histamin yükünü azaltarak toleransı yeniden kazandırmaktır.

Beslenme yaklaşımı genellikle üç aşamada planlanır:

1. Eliminasyon dönemi (2–4 hafta)

Yüksek histaminli ve tetikleyici besinler geçici olarak çıkarılır.

2. Bağırsak destekleme

Bağırsak bariyerinin güçlendirilmesi, mikrobiyota dengesinin iyileştirilmesi ve inflamasyonun azaltılması hedeflenir.

3. Yeniden tanıtım

Besinler kontrollü şekilde diyete eklenerek bireysel tolerans belirlenir.

Günlük Yaşamda Dikkat Edilebilecek Noktalar

• Taze hazırlanmış yemekleri tercih etmek

• Beklemiş yemekleri tekrar tekrar ısıtmamak

• Proteinli gıdaları uzun süre oda sıcaklığında bekletmemek

• Fermente ve işlenmiş gıdaları sınırlamak

• Alkol tüketimini azaltmak

• Stres ve uyku düzenine dikkat etmek

• Bağırsak sağlığını desteklemek

Sonuç

Histamin intoleransı, besin alerjisinden farklı olarak enzim kapasitesi ve metabolik denge ile ilişkili bir durumdur. Doğru beslenme planlaması ve bireysel toleransın belirlenmesiyle semptomlar büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.

Diyetisyen Ayşenur Keskin
Fonksiyonel Beslenme Uzmanı