HİPNOZ ALTINDA NELER YAŞANABİLİR?

Hipnoz Altında Meydana Gelen Fizyolojik ve Algısal Değişimler

Hipnoz süreci, bireyin hem fiziksel hem de zihinsel algılamasında çeşitli ve belirgin değişimlerin meydana geldiği özel bir durumdur. Bu süreçte vücutta ve algılama düzeyinde ortaya çıkan değişimler, transın derinliğine ve verilen telkinlere göre farklılık göstermektedir. Hipnoz esnasında deneyimlenen bu fenomenler, kişinin dış dünyadan ziyade içsel süreçlere odaklanmasıyla şekillenir.

Hipnozun Fiziksel Etkileri: Katalepsi ve Anestezi

Hipnozun en dikkat çekici fiziksel etkilerinden biri katalepsi durumudur. Bu durumda kas hareketleri önce yavaşlar, ardından tamamen kaybolarak kasların kaskatı hale gelmesine neden olur. Suje (hipnoz edilen kişi), tüm çabasına rağmen kolunu kıpırdatamaz, ağzını oynatamaz veya gözlerini açamaz; normal şartlarda duramayacağı pozisyonlarda uzun süre kalabilir. Bu süreç genellikle hafif transta göz kapaklarının kilitlenmesiyle başlar ve tüm vücuda yayılabilir.

Bir diğer önemli fiziksel değişim ise anestezi ve analjezi durumlarıdır. Orta derinlikteki bir hipnoz transında, kişinin belirli bölgelerinde tam bir hissetmeme (anestezi) veya ağrı duymama (analjezi) durumu sağlanabilir. Bu özellik, hipnozun tıbbi ve psikolojik uygulamalarında kritik bir rol oynamaktadır.

Algısal Değişimler ve Duyusal Keskinleşme

Hipnoz esnasında duyuların işleyişinde de önemli farklılıklar gözlemlenir. Hiperestezi olarak adlandırılan durumda, duyularda aşırı bir keskinleşme ortaya çıkabilmektedir. Bunun yanı sıra, hipnoz altında tüm duyulara ait illüzyonlar ve hallusinasyonlar tetiklenebilir.

Orta dereceli bir transta bulunan kişiye, verilen telkinler doğrultusunda aşağıdaki değişimler yaşatılabilir:

• Tat Algısı: Limon suyunun şerbet gibi içilmesi ve o tadın alınması sağlanabilir.
• Koku Algısı: Soğan koklatılan bir kişinin, telkinle gül kokusu alması mümkündür.
• Zaman Algısı: Zaman distorsiyonu ile dakikaların saatler gibi algılanması veya tam tersi bir zaman algısı oluşturulabilir.

Bellek ve Bilinç Durumundaki Farklılıklar

Hipnozun bellek üzerindeki etkileri, hatırlama ve unutma süreçlerini doğrudan etkiler. Amnezi (hatırlayamama) durumu orta dereceli transta telkinle, derin transta ise kendiliğinden oluşabilir. Öte yandan, hipermemnezi ile geçmişe dair bilgilerin aşırı derecede net hatırlanması sağlanabilir.

Bellek ile ilgili daha ileri bir aşama olan ekimnezi, geçmişin tekrar yaşanması durumudur. Örneğin, 20 yaşındaki bir suje 5 yaşına götürüldüğünde, o yaşın özelliklerine göre davranmaya ve konuşmaya başlar. Ayrıca orta ve derin trans hallerinde kişiye rüya gördürmek de mümkündür.

Derin Trans Fenomenleri: Somnanbulizm ve Telkinler

Somnanbulizm, hipnozun en derin trans halidir. Bu aşamada suje, trans hali bozulmadan gözlerini açabilir, yürüyebilir, konuşabilir ve kendisine söylenenleri yerine getirebilir. Ancak kişi, kendi ruhi yapısına ve değerlerine aykırı olan istekleri yerine getirmeme eğilimindedir.

Son olarak, posthipnotik telkin aracılığıyla derin transta olan bir kişiye, hipnoz sonrasında belirli eylemleri gerçekleştirmesi söylenebilir. Bu fiillerin gerçekleşmesi için sujenin zihinsel olarak bu eylemleri kabul edilebilir bulması şarttır.

Psikiyatrist Dr. Necati ÇOBANOĞLU