HEPATİT B ANTİJENİ (HBsAg) POZİTİF AİLE BİREYLERİYLE YAŞAMAK
- Hepatit B, kan ve vücut sıvıları yoluyla bulaşan, AIDS'ten 100 kat daha bulaşıcı olan ve kronikleştiğinde siroz ile karaciğer kanserine yol açabilen ciddi bir karaciğer enfeksiyonudur.
- Hastalık belirti göstermeyen taşıyıcılar aracılığıyla kolayca yayılabildiği için özellikle aile bireyleri ve çocuk bakıcıları gibi yakın temaslı kişilerin mutlaka taranması gerekmektedir.
- Enfeksiyondan korunmanın en etkili yolu aşılanmaktır; aşılanan bireylerde antikor düzeyi takip edilmeli ve riskli gruplar düzenli olarak kontrol altında tutulmalıdır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hepatit B Nedir? Karaciğer Sağlığını Tehdit Eden Ciddi Bir Tablo
Hepatit B, aynı adı taşıyan virüsün (HBV) karaciğerde iltihaplanmaya yol açması sonucu ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Bu virüs, AIDS virüsünden 100 kat daha bulaşıcı olmasıyla bilinir ve dünya genelinde en yaygın kronik enfeksiyon hastalığına sebebiyet verir. Karaciğer sağlığını doğrudan etkileyen bu tablo, doğru takip ve korunma yöntemleri ile yönetilmelidir.
Hepatit B Virüsü ile Karşılaşıldığında Gelişen Süreçler
Hepatit B virüsü vücuda girdiğinde genellikle iki farklı klinik tablo ile karşılaşılır:
- Akut Hepatit B Enfeksiyonu: Genellikle sarılıkla seyreden ve yaklaşık 6 ay sürebilen bir tablodur. Bu sürecin sonunda virüs genellikle vücuttan tamamen atılır.
- Kronik Hepatit B: Eğer virüs 6 ay içerisinde vücuttan atılamazsa hastalık kronikleşir. Kronik hepatit vakalarının bir kısmı zaman içerisinde siroz ve karaciğer kanseri gibi hayati risk taşıyan hastalıklara dönüşebilir.
Hepatit B Taşıyıcılığı ve Riskleri
Hepatit B geçiren vakaların %5’i taşıyıcı olmaktadır. Taşıyıcılar, enfeksiyonun toplumda yayılmasında en kritik rolü üstlenirler. Bu kişilerde virüs; aylar, yıllar ve hatta yaşam boyu vücutta kalabilir.
Hepatit B taşıyıcıları hakkında bilinmesi gereken önemli noktalar şunlardır:
- Taşıyıcılarda hiçbir şikayet veya belirti görülmeyebilir.
- Tanı çoğu kez rutin sağlık kontrolleri sırasında konulur.
- Belirti göstermeseler dahi bu kişilerin bulaştırıcılık özelliği oldukça yüksektir.
Hepatit B Nasıl Bulaşır? Bulaşma Kaynakları Nelerdir?
Hepatit B virüsü esas olarak kan ve vücut salgıları yoluyla bulaşmaktadır. Virüsün temel bulaşma kaynakları şunlardır:
- Kan
- Vajina salgısı
- Semen (Meni)
- Tükürük
Kan ve vücut salgıları ile temas eden her türlü materyal bulaşma riski taşır. Özellikle diş fırçası, tıraş bıçağı, manikür ve pedikür aletleri, cerrahi aletler ile dövme yapılması enfeksiyonun yayılmasında önemli rol oynar.
Aile İçi Geçiş ve Çocuk Bakıcıları Faktörü
Hepatit B taşıyıcılarında (HBs Antijeni pozitif), belirti olmadığı için durumun ciddiyeti aile fertleri tarafından tam olarak anlaşılamayabilir. Araştırmalar, enfeksiyonun aile içinde kardeşten kardeşe ve babadan oğula geçiş oranının daha yüksek olduğunu, anneye geçişin ise daha az saptandığını göstermektedir.
Özellikle çocuk bakıcılarının durumu büyük önem taşır. Ülkemizde çalışan ve özellikle Uzak Doğu ülkelerinden gelen bakıcılarda taşıyıcılık oranının yüksek olması beklendiğinden, bu kişilerin işe başlatılmadan önce mutlaka Hepatit B yönünden incelenmesi gerekmektedir.
Korunma Yöntemleri ve Aşı Protokolü
Enfeksiyonun yayılmasını önlemek için taşıyıcıların yakın çevresi ve aile bireyleri için şu adımlar izlenmelidir:
- Aile bireylerine kapsamlı Hepatit B taraması yapılmalıdır.
- Antijen pozitif vakalar düzenli takibe alınmalıdır.
- Antijen ve antikor negatif olan bireyler ivedilikle aşılanmalıdır.
- Gerekli görülen vakalarda Hepatit B immünoglobulini (HBIG) uygulanmalıdır.
Aile Bireyi veya Bakıcı Pozitifse Çocuklar İçin İzlenecek Yol
| Mevcut Durum | Uygulanacak Tedavi Protokolü |
|---|---|
| Çocuk 1 yaşından küçükse | Koruyucu tedavi gerekir. |
| Çocuk 2 veya 3 doz aşılıysa | HBIG uygulamasına gerek yoktur. |
| Çocuk 1 doz aşılıysa | Kalan 2 doz süratle tamamlanır ve/veya HBIG uygulanır. |
| Çocuk hiç aşılı değilse | HBIG uygulanır ve 3 dozluk aşı planı başlatılır. |
Kimler Hepatit B Taraması Yaptırmalıdır?
Hepatit serolojisi (kan tahlili) yönünden incelenmesi gereken öncelikli gruplar şunlardır:
- Hepatit B taşıyıcısı olan kişilerin tüm aile fertleri.
- Kronik HBV enfeksiyonu olanlar.
- HB antijeni pozitif olan karaciğer kanseri (hepatoselüler karsinom) hastalarının yakınları.
Hepatit B Aşısının Etkisi ve Güvenilirliği
Hepatit B aşısının enfeksiyondan korunmadaki etkisi tartışılmazdır. Aşının yetersiz olduğu veya yan etkilerinin bulunduğu yönündeki iddialar gerçek dışıdır. Yapılan takiplerde, aşılanan bireylerde koruyucu antikor düzeyinin yeterli olduğu kanıtlanmıştır.
Hepatit B aşısının koruyuculuğu hakkında bilinenler:
- Aşının en az 10 – 15 yıl koruma sağladığı bilinmektedir.
- Antikor düzeyi yetersiz görülen vakalarda pekiştirme dozu (hatırlatma dozu) uygulanmalıdır.
- Aşılamanın yaygınlaştırılması, ülkemizdeki bu önemli sağlık sorununun çözümü için en etkili yoldur.
Prof. Dr. Nuran Gürses
Çocuk ve Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı
