Hemoroid ( basur )
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hemoroid (Basur) Nedir?
Hemoroid, makat bölgesindeki anal kanalların üst kısmında yer alan damarların genişlemesi ve varisleşmesi durumudur. Halk arasında basur olarak da bilinen bu rahatsızlık, iç ve dış hemoroidler olmak üzere iki ana grupta incelenir. Temel oluşum süreci, anal kanalda yerleşen genişlemiş toplar damar yumaklarının, çeşitli faktörlerin etkisiyle zamanla makatın dışına doğru sarkmasıyla gerçekleşir.
Bu durumun ortaya çıkmasındaki başlıca etkenler arasında kronik kabızlık ve genetik yatkınlık (kalıtsallık) yer almaktadır. Hastalığın seyri, damarların genişleme derecesine ve bulunduğu bölgeye göre farklılık gösterir.
İç ve Dış Hemoroid Farkı
Hemoroidler, yerleşim yerlerine ve gelişim süreçlerine göre şu şekilde kategorize edilir:
- İç Hemoroidler: Makat bölgesinde solda bir, sağda ise iki adet olmak üzere toplam üç ana toplardamar bulunur. Kabızlık gibi nedenlerle bu damarların genişlemesi sonucunda iç hemoroidler oluşur.
- Dış Hemoroidler: İç bölgede oluşmuş hemoroidlerin zamanla makatın dışına doğru sürüklenmesi ve dışkılama esnasında dışarı sarkmasıyla meydana gelir. Makatın dışından çıkan bu yapılar hemoroid memeleri olarak adlandırılır.
Hemoroidin Dereceleri ve Evreleri
Hemoroid hastalığı, belirtilerin şiddetine ve memelerin durumuna göre dört farklı evrede değerlendirilir:
| Derece | Temel Belirtiler | Memelerin Durumu |
|---|---|---|
| 1. Derece | En önemli şikayet kanamadır. | Makattan dışarı çıkmazlar, rektoskopi ile saptanırlar. |
| 2. Derece | Kanama ve kaşıntı görülür. | Dışkılama ve ıkınma sırasında dışarı çıkar, kendiliğinden içeri girerler. |
| 3. Derece | Kanama, kaşıntı ve ıslaklık hissi. | Memeler dışarıdadır; ancak hasta veya doktor tarafından içeri itilebilir. |
| 4. Derece | Kanama, kaşıntı, akıntı ve şiddetli ağrı. | Memeler devamlı dışarıdadır ve hiçbir şekilde içeri itilemezler. |
Hemoroid Belirtileri Nelerdir?
Hastalığın en yaygın klinik belirtileri şunlardır:
- Rektal kanama (makattan taze kırmızı renkli kan gelmesi),
- Makatta ağrı ve ele gelen şişlik,
- Akıntı, makatta ıslaklık hissi ve kaşıntı.
Önemli bir not olarak; iç hemoroidlerde ağrı oldukça geç ortaya çıkan bir bulgudur. Eğer başlangıç döneminde şiddetli ağrı varsa; tromboze hemoroid, perianal abse veya anal fissür (makat çatlağı) gibi durumlar değerlendirilmelidir. Bu şikayetler ayrıca perianal fistül gibi farklı hastalıkların da habercisi olabilir.
Tanı ve Teşhis Süreci
Hemoroid tanısı için uzman bir hekim tarafından yapılacak anal muayene birincil adımdır. Genç hastalarda genellikle fiziksel muayene yeterli olurken, rektal kanama şikayeti olanlara rektoskopi önerilir.
40 yaş ve üzerindeki hastalar ile kabızlık şikayeti olup muayenesinde hemoroid saptanan tüm bireylere kolonoskopik tetkik yapılması kritik önem taşır. Bu tetkik, belirtilerin altta yatan bir kalın bağırsak kanseri ile ilişkili olup olmadığını belirlemek için gereklidir.
Hemoroidin Nedenleri ve Risk Faktörleri
Hemoroid oluşumunu tetikleyen temel unsurlar aşağıda maddelenmiştir:
- Beslenme alışkanlıklarındaki değişikliklere bağlı gelişen kabızlık ve ishal,
- Gebelik süreci ve doğum yapmak,
- Hareketsiz bir yaşam tarzı benimsemek,
- Ata binmek veya bisiklet sürmek gibi belirli spor etkinlikleri,
- Şoförlük ve pilotluk gibi uzun süre oturmayı gerektiren meslekler,
- Alkol kullanımı alışkanlığı,
- Pelvik bölge tümörleri ve karında asit oluşumu,
- Kalın bağırsak kanseri.
Hemoroid Tedavi Yöntemleri
Tedavi planlaması hastalığın derecesine ve hastanın durumuna göre belirlenir. Uygulanan başlıca yöntemler şunlardır:
Konservatif ve Girişimsel Tedaviler
- Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Bağırsak fonksiyonlarının düzenlenmesi, lifli gıdaların tüketilmesi ve günlük 1.5-2 litre su içilmesi.
- İlaç Tedavisi: Lokal kremler ve pomatlar ile semptomların hafifletilmesi.
- Skleroterapi: Hemoroid memesine katılaştırıcı madde enjekte edilmesi.
- Bant Ligasyonu: Memenin lastik bir halka ile boğularak düşürülmesi.
- Lazer Koagulasyonu: 1. ve 2. derece hemoroidlerin lazerle kurutulması.
Cerrahi ve Teknolojik Yöntemler
- Lazer Eksizyon: 3. ve 4. derece hemoroidlerde uygulanır. Genel anestezi altında 5-15 dakika süren bu işlem sonrası ağrı minimaldir ve hasta aynı gün taburcu edilir.
- Longo Hemoroidektomi (Stapler Tekniği): Özel bir otomatik dikiş aleti ile hemoroid memelerinin içeri çekilip beslenmesinin engellenmesidir. 2., 3. ve küçük 4. derece vakalarda etkili olan bu yöntemde ağrı yok denecek kadar azdır.
- Longo + Lazer Kombinasyonu: Büyük 4. derece hemoroidler, dış hemoroidler ve makat çevresinde şekil bozukluğu olan hastalarda tercih edilir. Yaklaşık 15 dakika süren bu işlemde pansumana gerek duyulmaz. Gaz kaçırma veya dışkı tutamama gibi risklerin olmaması ve hızlı iyileşme süreci en büyük avantajlarıdır.
