Hazımsızlığa neden olan beş hastalık

Hazımsızlık (Dispepsi) Nedir?

Hazımsızlık (dispepsi); karnın üst bölgesinde hissedilen ağrı, erken doyma, şişkinlik ve bulantı gibi şikayetlerle kendini gösteren bir rahatsızlıktır. Günümüzde oldukça yaygın görülen bu durum, hemen her bireyin yaşamının belirli bir döneminde karşılaştığı bir sağlık sorunudur. Toplumun yaklaşık dörtte birinde ise bu yakınmalar kronikleşerek uzun süreli devam eder veya sık sık nükseder.

İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji Uzmanı Doç. Dr. Bahattin Çiçek, hazımsızlığın tek başına bir hastalık olmadığını vurgulamaktadır. Bazı vakalarda hazımsızlık, altta yatan somut bir organik hastalığın belirtisi olarak ortaya çıkabilmektedir.

Hazımsızlığa Neden Olan Organik Faktörler

Hazımsızlık şikayetlerinin temelinde yatan ve tıbbi olarak tanımlanabilen başlıca organik nedenler şunlardır:

• Yemek borusu reflüsü
• Safra kesesi hastalıkları
• Pankreas ile ilgili rahatsızlıklar
• Mide ülseri veya mide kanseri
• Aspirin ve benzeri romatizma ilaçlarının kullanımı

Fonksiyonel Hazımsızlık ve Yaşam Tarzı İlişkisi

Hastaların yaklaşık üçte ikisinde görülen fonksiyonel hazımsızlık durumunda, yapılan tetkiklerde kesin bir neden saptanamaz. Ancak bu gruptaki hastalar genellikle şikayetlerinin yemeklerle doğrudan ilişkili olduğunu belirtirler. Az miktarda gıda tüketimine rağmen erken doyma, şişkinlik hissi ve açlık anında mide ağrısı sık görülen semptomlardır.

Mide hareketlerindeki düzensizlikler, midenin boşalma hızı sorunları veya mide asidine karşı gelişen hassasiyet bu durumun ana sorumluları arasındadır. Ayrıca hareket azlığı ve kilo alımı, mide-bağırsak sisteminin yavaşlamasına yol açarak hazımsızlığı tetikleyen önemli faktörlerdir.

Helikobakter Pylori ve Stresin Rolü

Ülkemizde yaygın olarak görülen Helikobakter pylori mikrobunun hazımsızlık üzerindeki etkisi tam olarak netleşmemiştir. Bu mikrobun tedavi edilmesi, hastaların sadece onda birinde kalıcı bir rahatlama sağlamaktadır. Diğer yandan stres ve anksiyete, kişinin fiziksel belirtileri daha yoğun hissetmesine ve daha sık hekime başvurmasına neden olan psikolojik etkenlerdir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?

Hazımsızlık şikayeti olan her bireyin kapsamlı bir araştırmadan geçmesi gerekmez. Ancak hekimin temel görevi, bu belirtilerin ciddi bir organik nedenden mi yoksa fonksiyonel bir durumdan mı kaynaklandığını ayırt etmektir. Özellikle aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden uzman bir hekime başvurulmalıdır:

• 45 yaş ve üzeri bireylerde yeni başlayan şikayetler
• Sebepsiz hızlı kilo kaybı
• Yutma güçlüğü ve inatçı kusmalar
• Kansızlık (anemi)
• Dışkıda veya kusmukta kan görülmesi

Bu tür durumlarda yemek borusu, mide ve oniki parmak bağırsağının detaylı incelenmesini sağlayan endoskopi, tercih edilen en güvenilir tanı yöntemidir.

Hazımsızlık Tedavisi ve İyileşme Süreci

Fonksiyonel hazımsızlık ilerleyici bir hastalık olmasa da yaşam kalitesini ciddi oranda düşürebilir. Tedavi sürecinde genellikle mide asidini baskılayıcı veya mide hareketlerini düzenleyici ilaçlar kullanılır. Eğer uygulanan ilaç tedavisine rağmen şikayetlerde belirgin bir düzelme görülmüyorsa, durumun hekim tarafından yeniden değerlendirilmesi kritik önem taşır.

Hazımsızlığı Önlemek İçin 10 Altın Öneri

Yaşam tarzınızda yapacağınız küçük değişikliklerle hazımsızlık şikayetlerini minimize edebilirsiniz:

1. Yeme alışkanlıklarınızı gözden geçirin ve hızlı yemekten kaçının.
2. Size dokunduğunu bildiğiniz spesifik besinlerden uzak durun.
3. Ağır ve aşırı yağlı yiyecekler tüketmeyin.
4. Porsiyonlarınızı küçültün, fazla yemekten kaçının.
5. Akşam geç saatlerde yemek yeme alışkanlığını bırakın.
6. Egzersiz yapmadan hemen önce yemek yemeyin.
7. Sigara ve alkol kullanımından sakının.
8. İdeal kilonuzu korumaya özen gösterin.
9. Haftanın 4-5 günü en az 30 dakika egzersiz yapın.
10. Gün içinde aktif kalarak sindirim sisteminizi destekleyin.