Femur Başı Avasküler Nekrozu Nedir? Kalça Ağrısının Sessiz ve Ciddi Nedeni

 

Kalça ağrısı, günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyebilen ve farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilen yaygın bir sağlık sorunudur. Özellikle genç ve orta yaş grubunda görülen kalça ağrılarının altında bazen ciddi eklem hastalıkları yatabilmektedir. Bu hastalıklardan biri de femur başı avasküler nekrozudur.

Avasküler nekroz, kalça eklemini oluşturan uyluk kemiğinin üst kısmındaki femur başına giden kan dolaşımının bozulması sonucu gelişir. Kanlanmanın azalması veya tamamen kesilmesi nedeniyle kemik dokusu zamanla canlılığını kaybeder ve çökme riski ortaya çıkar. Erken dönemde teşhis edilmediğinde kalıcı eklem hasarına ve ileri evre kalça kireçlenmesine neden olabilir.

Femur Başı Avasküler Nekrozu Nedir?

Femur başı avasküler nekrozu, kalça ekleminin küresel bölümünü oluşturan femur başındaki kemik dokusunun yetersiz kanlanma nedeniyle canlılığını kaybetmesi durumudur.

"Avasküler" kelimesi kan dolaşımının bozulduğunu, "nekroz" ise doku ölümünü ifade eder.

Kan dolaşımındaki bozulma devam ettiğinde:

Kemik yapısı zayıflar,

Mikro kırıklar gelişebilir,

Femur başında çökme oluşabilir,

Kalça ekleminde kireçlenme başlayabilir.

Bu nedenle erken tanı büyük önem taşır.

Femur Başı Avasküler Nekrozu Neden Oluşur?

Bazı hastalarda kesin neden belirlenemese de birçok risk faktörü tanımlanmıştır.

Kortizon Kullanımı

Uzun süreli ve yüksek doz kortizon kullanımı en sık nedenlerden biridir.

Travmalar

Kalça çıkıkları ve femur boyun kırıkları sonrasında bölgedeki damarlar zarar görebilir.

Alkol Kullanımı

Yoğun ve uzun süreli alkol tüketimi risk faktörleri arasında yer almaktadır.

Kan Hastalıkları

Özellikle orak hücre anemisi gibi bazı hastalıklarda görülebilir.

Romatizmal Hastalıklar

Bazı otoimmün hastalıklar damar yapısını etkileyebilir.

Metabolik Hastalıklar

Pıhtılaşma bozuklukları ve bazı metabolik problemler riski artırabilir.

Nedeni Bilinmeyen Vakalar

Bazı hastalarda herhangi bir risk faktörü olmadan da gelişebilir. Bu durum idiopatik avasküler nekroz olarak adlandırılır.

Femur Başı Avasküler Nekrozunun Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın erken dönemlerinde belirti vermemesi mümkündür.

Zamanla ortaya çıkan şikâyetler şunlardır:

Kasık bölgesinde ağrı

Kalça ağrısı

Uyluğa yayılan ağrı

Yürürken ağrı

Hareket kısıtlılığı

Topallama

Merdiven çıkarken zorlanma

Uzun süre ayakta kalınca artan ağrı

Hastalık ilerledikçe ağrılar istirahat sırasında da görülebilir.

Femur Başı Avasküler Nekrozu Nasıl Teşhis Edilir?

Erken dönemde tanı koymak bazen zor olabilir.

Tanı sürecinde:

Fizik Muayene

Kalça hareketleri ve ağrının lokalizasyonu değerlendirilir.

Röntgen

İleri evrelerde kemik yapısındaki değişiklikler görülebilir.

Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR)

Erken tanıda en değerli yöntemdir.

MR sayesinde henüz röntgende görünmeyen kemik dolaşım bozuklukları tespit edilebilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Kemik yapısındaki çökmelerin değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Femur Başı Avasküler Nekrozu Evreleri Nelerdir?

Hastalık genellikle evrelere ayrılarak değerlendirilir.

Erken Evre

Kan dolaşımı bozulmuştur ancak kemik yapısında çökme yoktur.

Orta Evre

Kemik dokusunda zayıflama ve küçük çökme alanları gelişebilir.

İleri Evre

Femur başında belirgin çökme meydana gelir.

Son Evre

Kalça ekleminde ileri derecede kireçlenme oluşur.

Tedavi seçimi hastalığın evresine göre değişir.

Femur Başı Avasküler Nekrozu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavi planı;

Hastanın yaşı,

Nekrozun yaygınlığı,

Hastalığın evresi,

Kalça eklemindeki hasarın derecesi

göz önünde bulundurularak belirlenir.

Cerrahi Dışı Tedavi

Erken evre hastalarda bazı cerrahi dışı yöntemler uygulanabilir.

Bunlar:

Yük kısıtlaması

Fizik tedavi

Ağrı kontrolü

Kemik sağlığını destekleyici tedaviler

Ortobiyolojik uygulamalar

şeklinde olabilir.

Ancak bu yöntemler hastalığın ilerlemesini her zaman durduramayabilir.

Kor Dekompresyon Nedir?

Erken evre avasküler nekrozda uygulanan eklem koruyucu cerrahi yöntemlerden biridir.

Bu işlemde:

Femur başına özel kanallar açılır.

Kemik içerisindeki basınç azaltılır.

Yeni damar oluşumunun desteklenmesi hedeflenir.

Bazı hastalarda kök hücre uygulamaları ile birlikte yapılabilmektedir.

Kök Hücre ve Ortobiyolojik Tedaviler

Erken dönem vakalarda:

Kök hücre uygulamaları

PRP

Biyolojik destek tedavileri

eklem koruyucu yaklaşımlar arasında değerlendirilebilir.

Kalça Protezi Ne Zaman Gerekir?

Aşağıdaki durumlarda kalça protezi ameliyatı gündeme gelebilir:

Femur başında çökme oluşması

İleri evre nekroz

Şiddetli ağrı

Günlük yaşamın ciddi şekilde etkilenmesi

Kalça kireçlenmesinin gelişmesi

Bu hastalarda total kalça protezi en etkili tedavi seçeneklerinden biri olabilir.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen avasküler nekroz ilerleyici bir hastalıktır.

Zamanla:

Femur başında çökme,

Kalça hareketlerinde ciddi kısıtlılık,

Kronik ağrı,

Topallama,

İleri kalça kireçlenmesi

gelişebilir.

Bu nedenle erken teşhis büyük önem taşımaktadır.

Femur başı avasküler nekrozu, kalça eklemine giden kan dolaşımının bozulması sonucu ortaya çıkan ve erken dönemde fark edilmediğinde ciddi eklem hasarlarına yol açabilen önemli bir ortopedik hastalıktır. Özellikle genç ve orta yaş grubundaki bireylerde görülen açıklanamayan kalça ve kasık ağrılarında bu hastalık akılda tutulmalıdır. Günümüzde erken evrelerde uygulanan eklem koruyucu cerrahiler, kök hücre tedavileri ve ortobiyolojik yaklaşımlar sayesinde başarılı sonuçlar elde edilebilmekte, ileri evrelerde ise kalça protezi ameliyatları ile hastaların yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilmektedir.