ENDOSKOPİ NEDİR? HANGİ DURUMLARDA YAPILIR?

Endoskopi (Gastroskopi) Nedir?

Endoskopi, en kısa tanımıyla ağız yolundan girilerek mide çıkışına ve on iki parmak bağırsağının ilk bölümüne kadar uzanan sindirim sistemi organlarının kamera yardımıyla incelenmesidir. Bu işlem, ucunda küçük bir kamera bulunan, elastik yapıda ve yüksek teknoloji ürünü bir hortum olan endoskop cihazı ile gerçekleştirilir. Tıbbi literatürde bu işlem gastroskopi olarak da adlandırılmaktadır.

Bu yöntem sayesinde ağız boşluğu, boğaz, yemek borusu, mide ve on iki parmak bağırsağı net bir şekilde görüntülenebilir. Ülser ve kanser gibi hastalıkların teşhis edilmesinde kritik rol oynayan endoskopi, aynı zamanda kanama durdurma gibi çeşitli endoskopik tedavilerin uygulanmasına da olanak tanır.

Endoskopi Nasıl Uygulanır?

Endoskopi işlemi, bir anestezi doktoru eşliğinde, hastanın tam uyutulmasıyla gerçekleştirilen konforlu bir prosedürdür. Hasta işlem sırasında herhangi bir ağrı ya da rahatsızlık hissetmez. Güvenle uygulanan bu işlemin yan etkileri oldukça azdır ve tıbbi açıdan ihmal edilecek düzeydedir.

İşlemin başarısı ve doğru teşhis için endoskopinin, bu alanda uzmanlaşmış gastroenteroloji uzmanı hekimler tarafından yapılması en ideal yaklaşımdır. Endoskopi, bazen belirli şikayetleri olan hastalara tetkik amacıyla, bazen de hiçbir belirti göstermeyen bireylere rutin kontrol amacıyla uygulanmaktadır.

Rutin Endoskopi Taraması Kimlere Yapılmalıdır?

Günümüzde kanser oluşmadan önce kanser öncüsü lezyonları erkenden saptayıp tedavi etmek genel bir sağlık uygulaması haline gelmiştir. Mide kanserini erken aşamada teşhis etmenin en etkili yolu endoskopidir. Bu kapsamda rutin taramalar şu şekilde planlanmalıdır:

• 45-50 yaş aralığındaki her birey, hiçbir şikayeti olmasa dahi en az bir kez endoskopi yaptırmalıdır.
• Ailesinde mide veya yemek borusu kanseri öyküsü olanlarda tarama süreci daha erken başlatılmalıdır.
• Ailevi risk durumunda, kanser tanısı alan akrabanın hastalık yaşından 10 yıl öncesinde takibe başlanmalıdır (Örneğin; ablası 40 yaşında kanser olan bir kişi 30 yaşında endoskopi yaptırmalıdır).

Hangi Durumlarda Endoskopi Yapılmalıdır?

Endoskopi uygulaması için belirli bir yaş sınırı bulunmamaktadır; tıbbi gereklilik halinde her yaşta güvenle yapılabilir. Özellikle ilaç tedavisine yanıt vermeyen şikayetlerde ve aşağıdaki durumlarda endoskopi hayati önem taşır:

Endoskopik Takip ve Biyopsinin Önemi

İşlem sırasında yemek borusu, mide ve bağırsak dokuları detaylıca incelenirken, gerekli görülmesi halinde Helicobacter pylori bakterisi veya mikroskobik hastalıklar (displazi, metaplazi) için biyopsi alınabilir. Alınan parçanın patolojik sonucuna göre hastanın takip süreci planlanır.

Özellikle mide ülseri, atrofi, metaplazi saptananlar veya siroz varisi tedavisi gören hastalar, doktorun belirleyeceği periyotlarla işlemi tekrarlamalıdır. Bu tekrarlar şikayete bağlı değil, hastalığın seyrini kontrol etmek ve ilerlemesini önlemek amacıyla yapılır.

Endoskopinin Alternatifi Var mıdır?

Endoskopi eşsiz bir tetkik yöntemidir ve tam bir alternatifi bulunmamaktadır. İşlemin yapılamadığı zorunlu hallerde tomografi veya MR gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulsa da bu yöntemler endoskopinin sunduğu detaylı inceleme ve müdahale olanaklarının yerini tutamaz.

Sonuç olarak; herhangi bir sindirim sistemi sorunu yaşandığında vakit kaybetmeden bir gastroenteroloji bölümüne başvurulmalıdır. Sağlıklı bireylerin de 45-50 yaşından itibaren, tıpkı diğer rutin kontroller gibi, tümör taraması amacıyla endoskopi ve kolonoskopi yaptırmaları hayati önem taşımaktadır.

Doç. Dr. Turan ÇALHAN