EN SIK GÖRÜLEN OBSESYON VE KOMPULSİYONLAR

Obsesif Kompulsif Bozuklukta Klinik Görünümler ve Belirtiler

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), bireyin günlük yaşamını kısıtlayan ve birbirinden farklı birçok klinik görünümle ortaya çıkan karmaşık bir psikolojik rahatsızlıktır. Bu rahatsızlık, kişinin zihnine istemsizce gelen obsesyonlar (takıntılı düşünceler) ve bu düşüncelerin yarattığı kaygıyı azaltmak amacıyla gerçekleştirilen kompulsiyonlar (tekrarlayıcı davranışlar) ile karakterizedir. OKB'nin en yaygın görülen türleri, kişinin yaşam alanından sosyal ilişkilerine kadar geniş bir yelpazede etkisini gösterir.

1. Bulaşma ve Kirlenme Obsesyonu – Temizlik Kompulsiyonları

Bu türde birey; vücudunun, ellerinin veya eşyalarının kirlendiğine, mikrop ya da virüs kapabileceğine dair yoğun bir kaygı yaşar. Bu mikrobu başkalarına bulaştırma korkusu, kişiyi saatlerce süren el yıkama seanslarına ve lavaboda aşırı zaman geçirmeye iter. Bu durumun sonucunda ellerde ciddi tahrişler meydana gelebilir.

Temizlik kompulsiyonları şu davranışlarla kendini gösterir:

• Dışarıda giyilen kıyafetlerin eve gelir gelmez çıkarılması ve yıkanması.
• Aile üyelerinin el yıkama ve kıyafet değiştirme konusunda zorlanması.
• Evin detaylı bir şekilde, tekrar tekrar temizlenmesi.
• Hayvanlardan veya dış ortamdan virüs bulaşacağı düşüncesiyle aşırı önlemler alınması.

Temizlik yapılmasına rağmen, kirlenme düşüncesi kısa süre sonra yeniden oluşur ve bu kısır döngü kişinin tüm gününü işgal edebilir.

2. Kuşku Obsesyonu ve Kontrol Kompulsiyonu

Kişi; kapı, ocak veya gazın açık kalmış olabileceğine dair sürekli bir şüphe içindedir. Her kontrol sonrasında zihne gelen "Ya açık kaldıysa?" sorusu, bireyi defalarca kontrol yapmaya zorlar. Bu kuşku obsesyonları, kişinin evden çıkmasını dahi zorlaştıracak seviyeye ulaşabilir.

Ayrıca, istemeden başkalarına zarar verme veya sevdiklerini incitme korkusu da bu kategoride yer alır. Örneğin, çocuğuna zarar vermekten korkan bir ebeveyn, evdeki tüm keskin aletleri saklayabilir veya atabilir. Ancak bu kaçınma davranışları kişiyi rahatlatmaz ve olumsuz düşünceler varlığını sürdürür.

3. Cinsel ve Dini İçerikli Obsesyonlar

Cinsel İçerikli Obsesyonlar

Bireyin zihninden, kendisine yakıştıramadığı ve rahatsız edici bulduğu cinsel içerikli düşünceler geçer. Kişi, kontrolünü kaybedip yakınlarına karşı istenmeyen bir eylemde bulunmaktan korkar. Bu kaygı dolu düşünceler yoğun bir suçluluk duygusuna ve kişinin toplumdan uzaklaşmasına neden olur.

Dini İçerikli Obsesyonlar

Dini ibadetler sırasında kişinin aklına istem dışı gelen küfürlü veya uygunsuz düşüncelerdir. Bu durum, bireyin ibadetini huzurla yapmasına engel olur. Kişi, bu düşünceler nedeniyle ibadetinin bozulduğunu varsayarak eylemi yarıda bırakabilir veya yoğun bir manevi baskı hissedebilir.

4. Simetri, Düzen ve Sayma Kompulsiyonları

Simetri takıntıları, kişinin tüm yaşamına egemen olabilir. Masadaki dağınıklık veya eşyaların yamuk durması bireyde büyük bir huzursuzluk yaratır. Kişisel eşyaların belli bir hizada ve düzende olması için sürekli bir düzeltme ihtiyacı doğar.

Sayma kompulsiyonlarında ise kişi, belirli bir sayıya kadar saymadan işe başladığında işlerin olumsuz gideceğine inanır. Örneğin, sınava başlamadan önce veya bir kelimeyi söylerken belirli bir sayıda tekrar yapmazsa başına bir felaket geleceğinden endişe eder.

5. Dokunma ve Biriktirme Kompulsiyonları

Bu klinik görünümlerin her biri, bireyin zihinsel enerjisini tüketerek günlük işlevselliğini önemli ölçüde sekteye uğratmaktadır.