EL DERİSİ TÜMÖRLERİ

Cilt Kanseri Nedir?

Cilt kanseri, derideki belirli hücrelerin anormal bir şekilde değişerek kötü huylu tümörler oluşturmasıyla karakterize edilen bir hastalıktır. Bu anormal hücreler, lokal invazyon yoluyla bitişik yapılara yayılabilir veya metastaz süreciyle lenf bezlerine ve uzak organlara sıçrayarak büyümesini sürdürebilir. Vücudun en büyük organı olan cilt, kanserin en sık geliştiği bölgedir.

Elde görülen vakalarda skuamöz hücreli karsinom (SHK) en yaygın türdür; bunu bazal hücreli karsinom (BHK) ve melanom takip eder. Bunların yanı sıra daha nadir görülen şu türler de mevcuttur:

• Kaposi sarkomu
• Dermatofibrosarkoma protuberans
• Ter bezi tümörleri
• Merkel hücreli karsinom (MHK)

Cilt Kanseri Risk Faktörleri Nelerdir?

Başlıca cilt kanseri türleri olan SHK, BHK ve melanom; kronik güneş maruziyeti, açık ten rengi ve bağışıklık sisteminin baskılanması ile doğrudan ilişkilidir. Ayrıca radyasyon, arsenik gibi kimyasallar ve yanık gibi travmalara bağlı gelişen instabil nedbeler de risk oluşturur.

Genetik faktörler kapsamında Xeroderma Pigmentosum ve Gorlin sendromu gibi durumlar dikkat çekicidir. Aktinik keratoz, kutanöz boynuzlar ve Bowen hastalığı gibi malignite öncesi lezyonlar zamanla SHK’ya dönüşebilir. Aile öyküsü ve spesifik ben türleri ise melanom yatkınlığının önemli göstergeleridir.

Cilt Kanseri Türleri ve Belirtileri

Cilt kanserinin görünümü, kanserin türüne göre farklılık gösterir. Erken teşhis için bu belirtilerin bilinmesi hayati önem taşır.

Skuamöz Hücreli Karsinom (SHK)

Ciltte küçük, sert nodüller şeklinde ortaya çıkar. Genellikle kahverengi veya ten renginde olan bu yapılar; kabuklanma, ülserasyon veya kanama gösterebilir. Üst tabakada deri boynuzu oluşabilir ve bazen sadece iyileşmeyen bir kesik veya enfeksiyonla karıştırılabilir. Büyük, mantar benzeri büyüme potansiyeline sahip olan SHK, özellikle lenf nodlarına metastaz yapma riski taşır.

Bazal Hücreli Karsinom (BHK)

Klasik olarak yarı saydam, inci gibi bir sınırı olan küçük ve iyi tanımlanmış nodüllerdir. Üzerinde telenjiektazi adı verilen küçük kan damarları görülebilir. Kronik bir yara gibi ülserleşebilen bu tür, diğerlerine göre daha yavaş büyür ve metastaz yapma eğilimi daha düşüktür.

Melanom

Genellikle mevcut bir ben veya doğum lekesi üzerinden gelişebileceği gibi, sağlam deriden (DeNovo) de çıkabilir. Melanom şüphesi uyandıran temel kriterler şunlardır:

• Asimetrik büyüme (genişleme veya yükselme)
• Renk ve şekil farklılıkları
• Düzensiz kenarlar
• 6 mm’den büyük çap

Melanomda prognoz; Breslow kalınlığı ve ülserasyon gibi parametrelere bağlıdır. Özellikle 4 mm üzerindeki kalınlık ve ülserasyon varlığı, lenf bezi ve uzak metastaz riskini artırır.

Teşhis ve Tanı Süreçleri

Teşhis süreci genellikle hastanın lezyondaki değişimleri fark ederek hekime başvurmasıyla başlar. Uzman hekim tarafından yapılan fizik muayene ve dermoskopik inceleme sonrası kesin tanı için biyopsi gereklidir.

Tanı patolojik inceleme ile kesinleşir. Özellikle melanom ve SHK vakalarında, yayılımı kontrol etmek amacıyla sentinel lenf nodu biyopsisi, BT veya PET taraması gibi ileri tetkikler uygulanabilir.

Tedavi Seçenekleri ve Korunma Yolları

Cilt kanserinde standart tedavi yöntemi, kanserli dokunun yeterli sağlam sınırlarla cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Operasyon sonrası oluşan alan, deri grefti veya lokal flep yöntemleriyle kapatılır. Kanserin konumuna göre parmak veya falanks düzeyinde lokal amputasyon gerekebilir.

Tedavi sürecinde dikkat edilmesi gereken diğer unsurlar şunlardır:

1. Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi: SHK ve melanom vakalarında ihmal edilmemelidir.
2. Ek Tedaviler: Patoloji sonucuna göre radyasyon veya sistemik ilaç tedavileri planlanabilir.
3. Korunma: En etkili yöntem güneş kremi ve koruyucu giysi kullanımıdır.
4. Erken Teşhis: Düzenli cilt kontrolleri ve şüpheli lezyonların vakit kaybetmeden doktora gösterilmesi prognozu iyileştirir.