Dispepsi

Dispepsi (Hazımsızlık) Nedir?

Dispepsi, tıbbi literatürde hazımsızlık veya sindirim güçlüğü olarak tanımlanan, toplumda oldukça sık karşılaşılan bir sağlık sorunudur. Karnın üst bölgesinde lokalize olan ağrı, yanma, dolgunluk hissi ve erken doyma ile karakterize olan bu durum, pek çok farklı nedene bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir.

Toplumun yaklaşık %20-30’unda gözlenen dispepsiye; şişkinlik, geğirme ve bulantı gibi şikayetler de sıklıkla eşlik eder. Araştırmalar; kadınlarda, Helikobakter pylori enfeksiyonu olanlarda, sigara içenlerde ve nonsteroid anti-inflamatuar (NSAİİ) türü ağrı kesici ilaç kullanan bireylerde dispepsi riskinin daha yüksek olduğunu göstermektedir.

Organik ve Fonksiyonel Dispepsi Ayrımı

Dispepsi şikayeti olan hastalar, altta yatan nedenlere göre iki ana gruba ayrılmaktadır. Hastaların %25’inde semptomlara yol açan organik bir neden saptanırken, %75’inde herhangi bir yapısal bozukluk bulunamaz. Bu ikinci grup, tıp dünyasında fonksiyonel dispepsi olarak adlandırılır.

Organik Dispepsi Nedenleri

Organik dispepsiye yol açabilen başlıca hastalıklar ve faktörler şunlardır:

• Mide ülseri ve gastrit
• Gastroözofageal reflü hastalığı
• Safra kesesi hastalıkları
• Yemek borusu, mide, pankreas ve karaciğer kanserleri
• Pankreatit (pankreas iltihabı)
• Demir ilaçları ve nonsteroid antienflamatuvar ilaç kullanımı

Tanı Süreci ve Alarm Semptomları

Dispeptik şikayetleri yeni başlayan bir hastada; detaylı hasta hikayesi, fiziksel muayene ve laboratuvar değerlendirmesi büyük önem taşır. Özellikle alarm semptomları olarak kabul edilen belirtilerin varlığı titizlikle sorgulanmalıdır.

Dikkat Edilmesi Gereken Alarm Semptomları:

1. İstemsiz kilo kaybı
2. Yutma güçlüğü (disfaji) veya ağrılı yutma
3. Demir eksikliği anemisi
4. Sürekli kusma
5. Ailede üst sindirim sistemi kanseri öyküsü
6. Muayenede karın bölgesinde kitle saptanması

Bu semptomların görüldüğü hastalar, vakit kaybetmeden ileri inceleme ve tetkiklere tabi tutulmalıdır.

Fonksiyonel Dispepsi ve Yaşam Kalitesine Etkisi

Geleneksel tanı yöntemleriyle açıklanabilecek bir patoloji saptanamayan vakalar fonksiyonel dispepsi olarak değerlendirilir. Bazı hastalarda karnın üst bölgesinde ağrı ve yanma baskınken, bazılarında yemek sonrası dolgunluk ön plandadır.

Fonksiyonel dispepsi doğrudan yaşam süresini etkilemese de, semptom şiddeti ve eşlik eden depresyon nedeniyle hayat kalitesini ciddi oranda düşürür. Psikolojik stresin zemin hazırladığı bu durumda, hastalarda uyku bozuklukları da oldukça yaygın görülmekte ve bu tablo önemli bir iş gücü kaybına yol açmaktadır.

Dispepsi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Dispepsi tedavisi, tamamen altta yatan nedene yönelik olarak planlanır. Eğer ülser, reflü veya safra kesesi hastalığı gibi organik bir neden saptanırsa, öncelikle bu hastalık tedavi edilir.

Fonksiyonel dispepsi yönetimi ise daha kompleks bir süreçtir ve şu adımları içerebilir:

Özellikle depresyon ve kaygı bozukluğunun fonksiyonel dispepsi ile birlikteliği sık görüldüğünden, hastaların psikiyatrik açıdan da desteklenmesi tedavi başarısını artırmaktadır.