Disosiyatif Kişilik Bozukluğu
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Disosiyatif Kişilik Bozukluğu Nedir?
Disosiyatif kişilik bozukluğu, halk arasında bilinen adıyla çoklu kişilik bozukluğu, bireyin kendi kimliğinin dışında bir veya birden fazla farklı kimliğin varlığı ile karakterize edilen kronik bir ruhsal bozukluktur. Bu durumda kişi, zihninde kendisinden başka bireylerin de yaşadığını hisseder. Birey, gerçekte sahip olduğu duygu ve düşüncelerin kendisine değil, içinde barındırdığı bu diğer kişiliklere ait olduğu algısına kapılır.
Disosiyatif Kişilik Bozukluğunun Temel Nedenleri
Disosiyatif kişilik bozukluğunun gelişiminde pek çok farklı faktör rol oynamaktadır. Yapılan araştırmalar, özellikle erken dönemde yaşanan travmatik deneyimlerin bu bozukluğun temelini oluşturduğunu göstermektedir. Rahatsızlığın ortaya çıkmasına zemin hazırlayan başlıca nedenler şunlardır:
- Aile içerisinde yaşanan travmatik olaylar,
- Fiziksel, duygusal veya cinsel istismar yaşantısı,
- Okul döneminde maruz kalınan akran zorbalığı,
- Sosyal ve kültürel yetişme ortamındaki olumsuz koşullar,
- Şahit olunan veya doğrudan maruz kalınan şiddet içerikli travmalar.
Disosiyatif Kişilik Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Bu bozukluğu yaşayan bireyler, özellikle alter olarak adlandırılan diğer kişiliklerin bedene hakim olduğu anlarda yaşadıkları bölünmelerin farkında olmayabilirler. Kimlikler arasındaki geçişler genellikle oldukça hızlı ve ani bir şekilde gerçekleşir. Zihnin bölünmesi ve yeni alterlerin ortaya çıkması, çoğunlukla yoğun stres veya travmatik bir durumla tetiklenir.
En yaygın görülen belirtiler şu şekilde sıralanmaktadır:
| Belirti Kategorisi | Gözlemlenen Belirtiler |
|---|---|
| Fiziksel ve Bilişsel | Şiddetli baş ağrıları, bellek yitimi (amnezi), dikkat dağınıklığı |
| Psikolojik Durum | Kaygı bozukluğu, gerçek düşüncelerden kopma, iç ses duyma |
| Davranışsal | Tutarsız davranışlar, yeme ve uyku düzeninde değişimler, madde bağımlılığı |
| Riskli Durumlar | Kendine zarar verme girişimleri, intihar eğilimi |
Bireyde bu belirtilerin tamamının aynı anda görülmesi şart değildir; ancak semptomların büyük bir kısmı farklı şiddetlerde kendini göstermektedir. Ayrıca kişi, kendini biyolojik cinsiyetinin dışında hissetme veya zihin içerisinde sürekli bir çatışma hali yaşayabilir.
Disosiyatif Kişilik Bozukluğu Tedavi Süreci
Disosiyatif kişilik bozukluğunun tedavisi, uzman bir klinik yaklaşım gerektirir. Bu rahatsızlık, uygun psikoterapi yöntemleri ve gerekli durumlarda başvurulan ilaç desteği ile tedavi edilebilmektedir. Belirtilerin büyük bir kısmı genellikle terapi sürecinde, danışan ve terapist arasındaki güven bağı kurulduktan sonra gün yüzüne çıkar.
Danışanlar, profesyonel bir sürece başlayana kadar genellikle bünyelerindeki alter kişiliklerden haberdar değildirler. Terapi ilerledikçe bu kişiliklerin farkına varılır ve sayıları netleşir. Tedavi sürecinde temel strateji şu adımları izler:
- Terapist, her bir alter kişilikle ayrı ayrı iletişim kurar.
- Farklı kişilikler arasında bir ittifak kurulması hedeflenir.
- Kişiliklerin birbirine yaklaştırılması ve uyum içinde çalışması sağlanır.
- Nihai aşamada, alter kişiliklerin birleşmeyi kabul etmesiyle bütünleşme gerçekleştirilir.
KAYNAKÇA
Tamam, L., Özpoyraz, N., & Ünal, M. (1996). Çoğul kişilik bozukluğu (Dissosiyatif kimlik bozukluğu): Bir gözden geçirme. 3P Dergisi, 4(1), 45.
ÖZDEN, M. Ş. (2018). TRAVMA VE DİSSOSİYATİF BOZUKLUKLAR: GENEL BİR BAKIŞ. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 3(3), 71-76.
Akcan, G., & Öztürk, E. (2018). Dissosiyatif temel belirtiler ve temel psikoterapötik yaklaşımlar. Turkiye Klinikleri Psychology‐Special Topics, 3, 20-30.
