Çocuklarda göz hastalıkları (ıı)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Görme Gelişimi ve Erken Teşhisin Önemi
İnsanın en temel duyularından biri olan görme yetisi, bir çocuk dünyaya geldikten yaklaşık 3 ya da 4 ay sonra aktif olarak gelişmeye başlar. Zamanında doğan bebekler, doğumdan sonraki ilk hafta içinde annelerinin yüz ifadelerini seçebilirken; erken doğan (prematüre) bebeklerde bu süreç daha yavaş ilerler. Bu nedenle prematüre bebeklerin, özellikle retina tabakasının gelişimi açısından uzmanlar tarafından yakından takip edilmesi hayati önem taşır.
Görme yeteneğinin gelişimindeki en somut gösterge, bebeğin çevresindeki insanları ve nesneleri gözleriyle takip etmeye başlamasıdır. Zamanla gelişen görme refleksiyle birlikte bebek, görme fonksiyonlarını kademeli olarak kazanır. Çocukluk çağında bu duyusunun tam kapasiteyle gelişimi ise 7 ile 10 yaşları arasındaki dönemde tamamlanmaktadır.
Çocukluk Çağında Sık Görülen Göz Hastalıkları
Doğumdan ergenliğe kadar geçen sürede oluşan görme bozuklukları, küçük yaştaki çocukların şikayetlerini tam ifade edememesi nedeniyle uzun süre fark edilemeyebilir. İstatistiksel verilere göre, okul öncesi dönemde her 20 çocuktan biri, okul döneminde ise her 4 çocuktan biri göz hastalıklarından etkilenmektedir.
Çocuklarda en sık karşılaşılan göz hastalıkları şu şekilde kategorize edilebilir:
- Kırma Kusurları: Miyopi, Hipermetropi, Astigmatizma
- Enfeksiyonlar: Konjonktivit
- Yapısal Bozukluklar: Şaşılık, Gözyaşı yolları tıkanıklığı
- Gelişimsel Sorunlar: Göz tembelliği, Doğumsal katarakt, Nistagmus
Astigmatizma ve Belirtileri
Astigmatizma, gözün kornea tabakasındaki kırılma miktarının farklı meridyenlerde eşit olmaması durumudur. Genellikle kalıtsal nedenlere dayanan bu rahatsızlık; bulanık, çift veya gölgeli görme, baş ve göz ağrısı gibi belirtilerle ortaya çıkar. Ağır astigmatı olan çocuklar nesneleri çarpık görür; bu durumun göz tembelliğine yol açmaması için erken tedavi edilmesi şarttır.
Konjonktivit (Göz İltihabı)
Göz yüzeyini örten saydam zarın iltihaplanmasına konjonktivit denir. Gözlerde yanma, batma, kaşıntı, kanlanma ve çapaklanma ile kendini gösterir. Bu enfeksiyonlar bakteri, virüs veya parazit kaynaklı olabileceği gibi; alerjik veya travmatik nedenlerle de oluşabilir. Özellikle hijyen kurallarına dikkat edilmemesi ve ortak eşya kullanımı enfeksiyon riskini artırır.
Şaşılık ve Yalancı Şaşılık Ayrımı
İki gözün paralel bakamaması durumu olan şaşılık, çocukluk döneminde sık görülür. Çocuk, çift görmeyi engellemek için genellikle tek bir gözünü kullanmayı tercih eder, bu da tercih edilmeyen gözde göz tembelliği oluşmasına neden olur.
Bazı durumlarda ise göz kapağı bozuklukları veya burun kökü basıklığı nedeniyle yalancı şaşılık görülebilir. Gerçek şaşılık ile yalancı şaşılığın ayırıcı tanısı, ileri uzman muayenesi ile yapılmalıdır. En sık görülen tip, gözlerin buruna doğru kaydığı şaşılıklardır.
Doğumsal Katarakt ve Nistagmus
Bebeklerin gözbebeğinde görülen beyazlık veya parlama, acil müdahale gerektiren doğumsal katarakt veya bir göz içi tümörünün işareti olabilir. Doğumsal katarakt ameliyatı, yaşlılardaki sürece benzese de 2 yaşından küçük bebeklerde mercek yerleştirilmemesi gibi teknik farklılıklar içerir.
Nistagmus ise gözlerin istemsizce sağa-sola veya yukarı-aşağı titreşmesidir. Bu durum kas kontrol merkezi bozukluklarından kaynaklanabileceği gibi; albinizm, glokom veya katarakt gibi görme azlığı yaratan hastalıklara da işaret edebilir.
Göz Tembelliği (Ambliyopi)
Bir gözün diğerinden daha az görmesi olarak tanımlanan göz tembelliği, tedavisi sadece çocukluk döneminde (özellikle 7 yaşına kadar) mümkün olan ciddi bir durumdur. Az gören gözden beyne giden sinyallerin zamanla azalmasıyla oluşur. Bu nedenle erken yaşta yapılacak göz muayeneleri, görme dengesinin tesisi için kritiktir.
Gözyaşı Yolları Tıkanıklığı ve Tedavi Süreci
Doğumda açılmayan gözyaşı kanalları, gözde sürekli sulanma ve çapaklanmaya neden olur. Tedavi süreci hakkında temel bilgiler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:
| Dönem | Uygulanan Tedavi Yöntemi |
|---|---|
| 0 - 1 Yaş | Masaj uygulaması ve antibiyotikli damlalar (%90 başarı) |
| 12 - 18 Ay | Genel anestezi altında özel sonda ile kanal açma |
| Başarısızlık Durumu | Özel tüp yerleştirilmesi veya balon uygulaması |
| 7 Yaş Civarı | Cerrahi girişim (Son çare) |
Çocuklarda ayrıca nadir de olsa korneal hastalıklar, prematüre retinopatisi (ROP), retinoblastom ve doğumsal glokom gibi ciddi olgular görülebilmektedir. Sağlıklı bir nesil için düzenli göz kontrolleri ihmal edilmemelidir.
Op. Dr. Ahmet UMAY
10 Mart 2014
Kaynakça:
- Florence Nightingale Hospital / Eyes of Clinical Publication, 2010
- Bristol University Hospital / Eyes of Clinical Publication, 2012
- Ahmet UMAY (Ph.MD) 2012-A23
