BOŞANMIŞ AİLELER VE ÇOCUKLARI

Boşanma Süreci ve Aile Birliğinin Sona Ermesi

Aile birliği, çeşitli nedenlerle devam edemeyecek noktaya geldiğinde eşlerin boşanma kararı alması olası bir durumdur. Ekonomik sorunlar, sosyokültürel yapı farklılıkları, cinsel problemler, iletişim bozukluğu, sadakatsizlik ve aile içi şiddet gibi unsurlar boşanmanın temel nedenleri arasında yer almaktadır. Bu süreç, sadece eşleri değil, ailenin tüm fertlerini derinden etkileyen karmaşık bir dönemi ifade eder.

Ebeveynlerin Karar Verme Aşamasındaki İçsel Çatışmaları

Boşanma aşamasına gelen ebeveynler, genellikle çocuklarına dair yoğun bir suçluluk duygusu, korku ve şüphe içerisinde kalırlar. Bir yanda "kutsal aile" yapısını koruma arzusu, diğer yanda ise anlamını yitirmiş bir ilişkiyi sürdürmenin ağırlığı arasında bir denge kurmaya çalışırlar. Bu noktada eşler, boşanma kararının öncelikle kendi yaşam kaliteleriyle ilgili bir tercih olduğunu kabul ederek süreci yönetmelidir.

Boşanmanın Çocuklar Üzerindeki Travmatik Etkileri

Sosyal bilimlerin ve psikiyatrinin ortak görüşü, anne ve babası ayrılan çocukların ciddi bir travma ile karşı karşıya kaldığı yönündedir. Araştırmalar, çocukların boşanmadan hemen sonraki dönemde en ağır etkileri yaşadığını, ilk duygusal çözülmelerin ortalama 2 yıl, nispeten normale dönüşün ise ancak 6 yıl sonra gerçekleşebildiğini göstermektedir.

Bazı çocuklar bu süreci kariyer başarısıyla atlatırken, bazıları hayat boyu bu travmanın izlerini taşıyabilir. Süreci sağlıklı yöneten çocukların ortak özellikleri ise şunlardır:

• Emosyonel (heyecan) kontrolü sağlama yeteneği,
• Yüksek empati kurma becerisi,
• Değişen olaylara karşı esnek kişilik yapısı.

Boşanma Kararı Öncesi Sorulması Gereken Kritik Sorular

Eşlerin boşanma kararı kesinleşmeden önce, durumun netleşmesi adına aşağıdaki maddeleri değerlendirmesi büyük önem taşımaktadır:

1. Yaşadığım mutsuzluğun tek kaynağı gerçekten evliliğim mi?
2. İlişkiyi kurtarmak adına mümkün olan tüm yolları denedim mi?
3. Bu kararı dış etkilerden bağımsız, yeterli sürede mi verdim?
4. Çocuğumun ve kendimin bu süreçten nasıl etkileneceğinin farkında mıyım?
5. Boşanma sonrası oluşabilecek yeni zorluklarla başa çıkma gücüne sahip miyim?
6. "Eşimden boşanıyorum, çocuğumdan değil" bilincine sahip miyim?

Çocuklarda Stres Oluşturan Temel Faktörler

Boşanma süreci, çocuklar için alışılmışın dışında bir stres kaynağıdır. Özellikle Amerika'da yapılan araştırmalar, her dört çocuktan birinin ebeveynlerinden ayrı yaşamak zorunda kaldığını, Türkiye'de ise bu oranların giderek arttığını göstermektedir. Çocukta stres yaratan temel durumlar şunlardır:

Ebeveynler boşanma kararı aldığında, çocukların bu süreçten minimum düzeyde etkilenmesi için azami gayret gösterilmelidir. Unutulmamalıdır ki çocuk, her iki ebeveynine de ihtiyaç duyar ve yalnızca bir tarafa ait değildir.

Uzm. Dr. Sevilay ZORLU
Psikiyatrist & Psikoterapist