BİR NEFES FARKINDALIK

Modern Yaşamın Koşturmacasında Fark Ederek Yaşamak

Günümüzde pek çoğumuz hayatımızı sürekli bir yerlere yetişmeye çalışarak, yeni hedefler belirleyip onlara ulaşmak için çabalayarak geçiriyoruz. Bu yoğun tempo içerisinde "yaşadığımızı düşünsek" de aslında pek çok anı ve detayı fark etmeden geride bırakıyoruz. Ekonomik koşullarımız veya yaşımız ne olursa olsun, hep daha iyisi için mücadele ederken nefes aldığımızın bile farkına varmadan sadece hayatta kalmaya odaklanabiliyoruz. Bu nedenle, yaşamın kalitesini artırmak için fark ederek yaşamak konusunu derinlemesine incelemek büyük önem taşıyor.

Farkındalık ve Anı Yaşama Kavramı

Psikoloji biliminin son yıllarda üzerinde en çok durduğu konulardan biri olan farkındalık (mindfulness), temelinde içinde bulunulan anı yaşamak ilkesini barındırır. Teknolojik gelişmeler, akıllı telefonlar ve sürekli akan yeni bilgiler hayatımızı kolaylaştırsa da bizden odaklanma yeteneğimizi alıp götürmektedir. Sabah yüzümüzü yıkarken, öğle yemeği yerken veya bir çocukla oyun oynarken ne kadar orada olduğumuz tartışmalıdır. Hayatı yakalama çabası, ironik bir şekilde hayatın kendisini fark etmeden yaşamamıza neden olmaktadır.

Otomatik Pilot Nedir? Alışkanlıkların Yaşamımızdaki Rolü

Çocukluktan itibaren edindiğimiz alışkanlıklar, beynimizin pek çok eylemi otomatik pilot modunda gerçekleştirmesini sağlar. Bu durum, yeni bilgileri öğrenmemizi ve problem çözme süreçlerimizi kolaylaştırarak hayata uyumumuzu destekler. Otomatik pilota dair en somut örnekler şunlardır:

• Araba veya bisiklet kullanmak: Başlangıçta düşünerek yapılan vites değiştirme gibi eylemler zamanla otomatikleşir.
• Hızlı karar verme: Kriz anlarında düşünmeden uygulama yapmamıza olanak tanır.
• Rutin işler: Günlük ev veya iş işlerinin düşünsel yük olmadan tamamlanması.

Ancak bu mekanizma hayatı kolaylaştırdığı kadar, yaşamı hissetmemize de engel olabilir. Farkındalık, bu hızlı ve yorucu dünyada daha sakin kalmamıza ve iç huzuru bulmamıza yardımcı olan bir anahtardır.

Farkındalığı Artırmak İçin Uygulanabilecek Yöntemler

Akıntıya kapılmak yerine yaşamı daha anlamlı kılmak için otomatik pilottan çıkmayı öğrenmek gerekir. Alışkanlıklarımızı dönüştürmenin ilk adımı, günlük nefes farkındalığı etkinliklerine başlamaktır. Bu doğrultuda uygulanabilecek en etkili yöntemlerden biri bir dakikalık meditasyon uygulamasıdır.

Bir Dakikalık Meditasyon Nasıl Uygulanır?

Zihni sakinleştirmek ve yaşamı daha fazla fark etmek için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Duruşunuzu Ayarlayın: Arka kısmı düz bir sandalyeye dik oturun. Omurganızın kendisini desteklemesi için arkaya yaslanmamaya özen gösterin ve ayaklarınızı yere tam basın.
2. Odaklanın: Gözlerinizi kapatın veya bir noktaya bakın. Tüm dikkatinizi nefes alıp verişinize yoğunlaştırın.
3. Gözlemleyin: Nefes alırken oluşan duyguların farkına varın. Nefes şeklinizi değiştirmeye çalışmadan sadece süreci izleyin.
4. Yeniden Yönlendirin: Dikkatiniz dağılırsa kendinizi zorlamadan tekrar nefesinize odaklanın. Meditasyonun özü, dikkatin dağıldığını fark edip nazikçe geri dönmektir.
5. Duygulara İzin Verin: Zihniniz sakinleşebilir veya huzursuzluk hissedebilirsiniz; ne olursa olsun bu duyguların oluşmasına izin verin ve bastırmayın.
6. Tamamlayın: Bir dakika sonra gözlerinizi açarak çevrenize bakın.

Rutini Kırmak ve Farkındalığı Günlük Hayata Yaymak

İnsanlar genellikle alışkanlıklarının esiri olma eğilimindedir. İş yerinde aynı koltuğa oturmak, arabayı hep aynı yere park etmek veya aynı kafeye gitmek bizi bir rutin döngüsüne sokar. Bu rutinler, çevremizdeki kokuları, sesleri ve görsel detayları algılamamızı engeller. Yaşamda farkındalık kapısını aralamak için şu küçük değişiklikleri yapabilirsiniz:

Kendinize farkında bir yaşam armağan etmek için şu an nefesinize odaklanabilir ve içinde bulunduğunuz anda ne hissettiğinizi gözlemleyerek ilk adımı atabilirsiniz.

Nida ÖZŞAHİN TERKURAN
Uzm. Psikolog / Psikoterapist

Kaynak: Farkındalık, Mark Williams ve Danny Penman, Pegasus Yayınları, 2014