Binge Eating Disorder (Tıkanırcasına Yeme): Bedeni Değil Zihni Doyurmak

Yeme Bozukluklarının Temelinde Yatan Duygusal Faktörler

Yapılan bilimsel çalışmalar, yeme bozukluklarının temelinde genellikle bireyin yüzleşmekten kaçındığı derin duygusal durumların yer aldığını göstermektedir. Beynin en hızlı dopamin salgılama yöntemlerinden biri olan yemek yeme eylemi, zorlayıcı hisleri bastırmak için kullanılan işlevsel bir araç haline gelir. Özellikle tıkanırcasına yeme davranışında temel amaç bedensel doygunluk değildir; bu nedenle birey doyma hissini genellikle oldukça geç fark eder.

Binge Eating: Kontrol Kaybı mı, Duygusal Temas Eksikliği mi?

Binge eating (tıkanırcasına yeme) davranışı, literatürde sıklıkla bir kontrol kaybı olarak nitelendirilse de bu tanımlama tek başına yeterli değildir. Bu süreçte asıl kaybedilen unsur, bireyin kendi duygularıyla kurduğu sağlıklı temastır. Yemek; geçici bir süreliğine yalnızlık, utanç, sıkıntı, travma veya tanımlanamayan bir huzursuzluğu maskeleme görevi üstlenir. Kısa vadeli bir rahatlama sağlasa da bu etki kalıcı olmadığı için davranış bir döngü halinde tekrarlanır.

Zihinsel Düzenleme Mekanizması Olarak Yemek

Zaman içerisinde yemek yeme eylemi, basit bir rahatlama aracından öteye geçerek karmaşık bir zihinsel düzenleme mekanizmasına dönüşür. Özellikle olumsuz duygular yoğunlaştığında, zihin otomatik olarak yeme davranışını devreye sokar. Birey; boşluk duygusu, içsel huzursuzluk veya yalnızlık hissettiğinde bu boşluğu yemekle doldurmaya çalışır. Bu süreçte beden, duyguyla yüzleşmek yerine onu bastırmayı öğrenir.

Kısırdöngü: Suçluluk Duygusu ve İrade Yanılgısı

Zihinde hatalı şekilde kurgulanan bu düzenleme mekanizması, bir süre sonra yoğun bir suçluluk duygusunu beraberinde getirir. Ortaya çıkan suçluluk hissi yeni bir duygusal yük oluşturur ve bu durum bireyi tekrar yeme davranışına iten bir döngüyü başlatır. Bu noktada temel sorun bir irade eksikliği değildir. Asıl problem, duygularla kurulan ilişkinin kısıtlı ve tek bir baş etme yoluna indirgenmiş olmasıdır.

Duygusal Yeme Döngüsünün Bileşenleri

• Tetikleyici: Yalnızlık, travma, utanç veya huzursuzluk gibi olumsuz duygular.
• Eylem: Duyguyu bastırmak amacıyla kontrolsüz yemek yeme.
• Sonuç: Kısa süreli rahatlama ve ardından gelen yoğun suçluluk hissi.
• Döngü: Suçluluk duygusunun yarattığı stresle yeniden yeme davranışına yönelme.

Hazırlayan:
Uzm. Psk. Mustafa Cem Oğuz
Stajyer Psk. Dilara Merve Aydın