BAĞLANMA HAKKINDA

Bağlanma Kuramı Nedir?

Bağlanma, bir bireyin başka bir kişiye karşı yakınlık arama ve bu yakınlığı sürdürme çabası olarak tanımlanmaktadır. Bebeklik döneminde bağlanılan ilk nesne, bebeğe bakım veren kişidir. Genellikle bu kişi anne olduğu için bağlanma kuramı, temel olarak bebeğin annesiyle kurduğu ilişkiyi merkezine alır.

Anne ile kurulan bu ilk bağ, bireyin yaşamının ilerleyen dönemlerindeki sosyal ve duygusal ilişkilerinin zeminini hazırlar. İlk ilişkide meydana gelen yetersizlikler veya bakım sürecindeki aksamalar, kişinin gelecekteki ilişkilerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bebeklikte şekillenen bu bağlar, temel olarak güvenli bağlanma veya güvensiz bağlanma şeklinde kategorize edilir.

Güvenli Bağlanma ve Özellikleri

Güvenli bağlanma gösteren çocuklar, annelerinin ihtiyaç duydukları her an yanlarında olacağından ve stresli durumlarda kendilerine yardım edeceğinden emindirler. Bu çocuklar, anneleri yanlarından ayrıldığında tepki gösterseler de anne geri döndüğünde kolaylıkla sakinleşebilirler.

Güvenli bağlanmanın gelişimi için bakım verenin şu özelliklere sahip olması kritiktir:

• Kesintisiz ve tutarlı tepki vermek
• Duyarlı ve her zaman ulaşılabilir olmak
• Bebeğin ağlamalarına ve farklı gereksinimlerine uygun yanıtlar sunmak

Yetişkinlikte Güvenli Bağlanma

Güvenli bağlanan bireyler, yetişkinlik döneminde de bu örüntüyü sürdürürler. Kendilerini değerli ve sevilebilir hisseden bu kişilerin kendilik ve öteki algıları olumludur. Başkalarıyla anlamlı ve uzun süreli ilişkiler kurabilir, sorumluluk alabilir ve etkin baş etme becerileri sergileyebilirler. Terkedilme korkusu ve kıskançlık düzeyleri oldukça düşüktür.

Kaygılı ve Kararsız Bağlanma Stili

Kaygılı/kararsız bağlanma örüntüsüne sahip çocuklar, ihtiyaç duyduklarında annenin yanıt vereceğinden emin olamazlar. Bu belirsizlik nedeniyle ayrılığa şiddetle direnirler ve anne geri döndüğünde dahi kolayca yatışmazlar. Bu durumun temelinde, genellikle tepkilerinde tutarsız olan ve kontrol sağlamak amacıyla terk etme tehdidinde bulunan anne figürleri yatar.

Kaygılı bağlanan bireylerin yetişkinlikteki karakteristik özellikleri şunlardır:

• Kendilik ve öteki algıları olumsuzdur; karamsar ve endişeli bir yapıdadırlar.
• İlişkilerinde bağlanma figürünü sürekli kontrol etme ihtiyacı duyarlar.
• Olumsuz duygulara ve endişelere saplanma eğilimindedirler.
• Acı verici anıları daha sık hatırlarlar ve strese yoğun duygusal tepkiler verirler.

Kaçıngan Bağlanma ve Reddedilme

Kaçıngan bağlanma sergileyen çocuklar, annelerinin kendilerine yardımcı olacağına dair hiçbir güven beslemezler. Sürekli reddedilen veya geri çevrilen bu çocuklar, ayrılık anlarında tepkisiz kalır ve anne geri döndüğünde yakınlık kurmaktan kaçınırlar. Bu durum, genellikle mesafeli, duygusal olarak ulaşılamayan ve ihmalkâr bakım verenlerin çocuklarında görülür.

Kaçıngan Bireylerin Davranış Örüntüleri

Kaçıngan bağlanma stiline sahip kişiler, acı verici düşünceleri ve temel korkularını göz ardı etmeye meyillidirler. İnsanların kendilerine bağlanması fikrinden korkarlar ve sorumluluk almaktan kaçınırlar. Bu bireyler, derin bağlar kurmak yerine tek gecelik ilişkilere yönelebilir ve olumsuz özelliklerini başkalarına yansıtma eğilimi gösterebilirler.