Bademcik ve geniz eti hastalıkları nelerdir?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Bademcik ve Geniz Eti Nedir? Görevleri Nelerdir?
Bademcik (tonsil) ve geniz eti (adenoid) olarak adlandırılan dokular; boyun, kasık ve vücudun diğer bölgelerinde bulunan lenf bezlerine benzer bir yapıya sahiptir. Bu dokular, boğazın arka kısmında konumlanarak vücudu dış etkenlere karşı koruyan savunma halkasının bir parçasını oluştururlar. Her dokuda olduğu gibi, bu yapılar da fonksiyonlarını sağlıklı bir şekilde yerine getirdikleri ve kişiye zarar vermedikleri sürece vücut için oldukça faydalıdır.
Bademcik ve Geniz Eti Hastalıkları ve Belirtileri
Geniz etinin büyümesi, öncelikle burundan solunuma engel teşkil ederek yaşam kalitesini düşürür. Bu durum, kulak ve sinüslerin doğal boşalım yollarını bozarak farklı boyutlarda sağlık problemlerine zemin hazırlar. Hastalarda yaygın olarak görülen semptomlar şunlardır:
- İşitme kayıpları ve tekrarlayan kulak iltihapları,
- Horlama ve ağızdan soluma,
- Gece öksürükleri ve kronik burun akıntıları,
- Uyku apnesi (uykuda nefessiz kalma),
- Yüz gelişiminde bozukluklar ve ortodontik problemler.
Ayrıca, bademciklere yerleşen A grubu beta hemolitik streptokoklar, vücutta antikor oluşumuna neden olarak romatizmal ateş gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bu durum, kalp kapakçıklarında kalıcı hasarlar oluşturabilmektedir.
KBB Uzmanına Ne Zaman Başvurulmalıdır?
İltihaplı veya aşırı büyümüş bademcik ve geniz eti, zamanında müdahale edilmediğinde kronik sorunlara dönüşebilir. Aşağıdaki belirtilerin görülmesi durumunda vakit kaybetmeden bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulması önerilir:
- Tekrarlayan şiddetli boğaz ağrısı ve yüksek ateş,
- Üşüme, titreme ve yutkunma güçlüğü,
- Nefes almada zorluk ve sürekli burun tıkanıklığı,
- Uyku düzenini bozan horlama şikayetleri.
Tanı ve Muayene Yöntemleri
Doktorlar, bademcik ve geniz etini değerlendirirken kapsamlı bir süreç izlerler. Bu süreçte hasta öyküsünün sorgulanması, fiziksel muayene, radyolojik tetkikler, kan testleri ve kültür-antibiyogram testlerinden yararlanılır. Muayene sırasında burun ve boğazın iç kısmını görmek için küçük aynalar veya ışıklı, eğilebilir endoskopik cihazlar kullanılabilir. Ayrıca, boyun bölgesindeki bezelerin büyüme durumu da fiziksel muayene ile kontrol edilir.
Ameliyat Kararı: Hangi Durumlarda Cerrahi Müdahale Gereklidir?
Bademcik ve geniz eti ameliyatları, ilaç tedavisinden sonuç alınamadığı durumlarda tercih edilen yaygın cerrahi işlemlerdir. Ameliyat kararı, kesin ve göreceli kriterler olmak üzere iki ana grupta değerlendirilir.
| Kesin Ameliyat Kriterleri | Göreceli Ameliyat Kriterleri |
|---|---|
| Üst solunum yolunun tıkanması | Sık tekrar eden bademcik enfeksiyonları |
| Bademcik etrafında apse oluşumu | Kalp kapak bozukluğu olan kişiler |
| Kötü huylu tümör şüphesi | Ağız kokusuna neden olan kronik durumlar |
| Çene ve diş yapısını bozan büyümeler | Sık orta kulak iltihabı geçirilmesi |
Sık tekrar eden enfeksiyon kriteri; son bir yılda 7 defa, son iki yılda yıl başına 5'er defa veya son üç yılda yıl başına 3'er defa ateşli bademcik iltihabı geçirilmesi durumunda cerrahi müdahaleyi gerekli kılar.
Ameliyat İçin Uygun Yaş Aralığı
Bademcik ve geniz eti sorunları genellikle çocukluk çağı problemi olarak görülse de, aynı kriterler yetişkinler için de geçerlidir. Ameliyata engel teşkil edecek ciddi bir sağlık sorunu olmayan yetişkinlerde de operasyon başarıyla uygulanabilir. Cerrahi müdahale için alt yaş sınırı, zorunlu haller dışında 3 yaş olarak belirlenmiştir. Üst yaş sınırı için net bir rakam olmamakla birlikte, ileri yaşlarda bu hastalıkların görülme sıklığı azaldığından daha basit çözümler tercih edilebilmektedir.
Ameliyat Riskleri ve Yanlış Bilinenler
Bademcik ameliyatlarında risk oranı oldukça düşüktür. İstatistiksel verilere göre, 14.000 ameliyattan sadece birinde anestezi veya cerrahiye bağlı ciddi komplikasyon gelişmektedir. Ameliyat sonrası ciddi kanama oranı ise 5/1000 gibi oldukça düşük bir seviyededir.
Toplumda bademciklerin alınmasının bağışıklığı bitirdiği veya farenjit riskini artırdığına dair yanlış inanışlar bulunmaktadır. Yapılan bilimsel çalışmalar, bademcikleri alınan kişilerde bazı lenfosit tiplerinde azalma olsa da bunun klinik bir sorun yaratmadığını göstermiştir. Ayrıca, bademciklerin alınması farenjit görülme sıklığını artırmaz; bu oran ameliyat olan ve olmayan kişilerde benzer düzeydedir.
