AŞILAMA TEDAVİSİ ya da İNTRAUTERİN İNSEMİNASYON (IUI)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Aşılama Tedavisi (IUI) Nedir?
Aşılama veya tıbbi adıyla intrauterin inseminasyon (IUI), bir yıl boyunca korunmasız cinsel birlikteliğe rağmen gebelik elde edilemeyen çiftlere uygulanan ikinci basamak bir tedavi yöntemidir. Genellikle yumurtlama tedavilerinin sonuç vermediği durumlarda tercih edilen bu yöntem, döllenme şansını artırmayı hedefler.
Aşılama Tedavisi Kimlere Uygulanır?
Aşılama tedavisi, kısırlık nedenine bağlı olarak farklı çift gruplarına önerilebilir. Bu tedaviye aday olan başlıca gruplar şunlardır:
- Polikistik Over Sendromu (PKO) gibi düzenli yumurtlama problemi olan kadınlar.
- Sperm sayısı, şekli (morfoloji) ve hareketliliği sınırda problem teşkil eden erkekler.
- Yumurtlama problemi olmayan ancak açıklanamayan infertilite sorunu yaşayan çiftler.
- Sperm değerleri tamamen normal olan ancak doğal yolla gebelik elde edemeyen çiftler.
Aşılama Süreci ve Yumurtlama Takibi
Tedavi süreci genellikle adet kanamasının 2. veya 3. günü başlar. Süreç, yumurtalıkları uyarmak amacıyla tablet veya iğne formundaki ilaçların kullanımıyla yürütülür. Bu aşamada hastanın ilaçlara verdiği yanıt, düzenli aralıklarla yapılan ultrasonografi (USG) kontrolleriyle titizlikle takip edilir.
Yumurtlamanın Tetiklenmesi
Takip sırasında yumurtayı barındıran foliküllerin çapı 18-22 milimetreye, rahim zarı (endometrium) kalınlığı ise 7 milimetrenin üzerine ulaştığında "çatlatma iğnesi" uygulamasına geçilir. Bu iğne, yumurtaların son olgunlaşma aşamasını tamamlamasını ve folikül dışına atılmasını sağlar.
Sperm Hazırlığı ve İşlemin Uygulanışı
Yumurtlama tetiklendikten yaklaşık 34-40 saat sonra aşılama işlemi gerçekleştirilir. İşlem öncesinde erkekten, 3 ila 5 günlük cinsel perhiz sonrası sperm örneği alınır. Bu örnek, tüp bebek laboratuvarında özel işlemlerden geçirilerek 0.5-0.7 mililitre hacminde yüksek konsantrasyonlu bir forma getirilir.
Aşılama işleminin uygulama aşamaları şu şekildedir:
- Hasta jinekolojik muayene masasına alınır ve rahim boynunu (serviks) görebilmek için spekulum yerleştirilir.
- Hazırlanan konsantre sperm örneği, aşılama katateri adı verilen ince, plastik bir kanül aracılığıyla rahim kanalından geçilerek doğrudan rahim içine zerk edilir.
- İşlem tamamen ağrısızdır ve uygulama esnasında ultrasonografi kullanımına gerek duyulmaz.
- İşlem sonrası hastanın yaklaşık 15 dakika dinlenmesi önerilir, ancak bu tıbbi bir zorunluluk değildir.
İşlem Sonrası Destek ve Gebelik Testi
Uygulama tamamlandıktan sonra rahim içini desteklemek amacıyla hastaya ağızdan, vajinal yoldan veya cilt altı enjeksiyon şeklinde progesteron desteği verilir. Çiftlere, işlemden sonraki bir hafta boyunca gün aşırı cinsel birliktelik tavsiye edilir.
Gebelik oluşup oluşmadığı, işlemden yaklaşık 12-14 gün sonra kanda yapılacak beta-hCG düzeyi ölçümü ile netleştirilir.
Başarı Oranları ve Tekrar Sayısı
Aşılama tedavisinin her bir deneme için gebelik sağlama oranı %18-23 aralığındadır. İlk denemede başarı elde edilemezse, işlemin 2 defa daha tekrarlanması önerilir.
| Durum | Başarı Analizi |
|---|---|
| Tek Seferlik Başarı Oranı | %18 - %23 |
| Önerilen Maksimum Deneme Sayısı | 3 Kez |
| 3 Deneme Sonrası Durum | Başarı şansı artmadığı için ileri tedavilere geçilir |
Bilimsel veriler, 3 uygulamadan sonra gebelik şansının artmadığını kanıtladığı için daha fazla deneme yapılması önerilmemektedir.
Tedavi Öncesi Mutlaka Yapılması Gerekenler: HSG
Aşılama tedavisine karar verilmeden önce, kadının rahim yapısının ve tüplerinin normal olduğundan emin olunmalıdır. Bu nedenle, tedaviye başlamadan önce adet bitimini takip eden 2-3 gün içinde histerosalpingografi (HSG) yani ilaçlı rahim filmi MUTLAKA çekilmiş ve tüplerin açık olduğu doğrulanmış olmalıdır.
