Aşı ve Aşı Yapılırken Nelere Dikkat Edilir?

Aşı Nedir ve Vücudu Hastalıklara Karşı Nasıl Korur?

Aşı, hastalık yapma yeteneği yok edilmiş bakteri, virüs veya bu mikroorganizmaların etkisiz hale getirilmiş toksinlerinden elde edilen biyolojik maddelerdir. İnsanlara veya hayvanlara uygulandığında, bağışıklık sistemini uyararak hastalıkların ortaya çıkmasını ve olası kötü etkilerini engellemeyi amaçlar.

Aşı uygulaması sonrasında vücutta üretilen antikorlar, uzun süre sistemde kalmaya devam eder. Bu sayede vücut, gerçek bir mikropla karşılaştığında mikrobun içeri girmesini engelleyerek hastalık oluşumunun önüne geçer.

Aşı Uygulamasında Dikkat Edilmesi Gereken 5 Kritik Kural

Aşılama sürecinin güvenli ve etkili bir şekilde tamamlanması için belirli standartlara uyulması şarttır:

1. Zamanlama ve Aralıklar: Aşılar belirli aralıklarla yapılmalıdır. Genellikle dozlar arasında 1-2 aylık süreler bırakılmasına özen gösterilmelidir.
2. Uzman Uygulaması: Aşılar mutlaka eğitimli bir sağlık personeli veya hekim tarafından yapılmalıdır. Eczaneden aşı temin edilerek yetkisiz yerlerde uygulanması kesinlikle doğru değildir.
3. Sağlık Kontrolü: Uygulama öncesinde bebekler ve çocuklar muayene edilmelidir. Enfeksiyon veya yüksek ateş durumlarında aşı ertelenir; ancak hafif ateş aşıya engel teşkil etmez.
4. Yan Etki Bilinci: Hekiminiz, aşının olası yan etkileri hakkında sizi bilgilendirmelidir. Karşılaşılabilecek durumlara karşı bilinçli olunmalıdır.
5. Eş Zamanlı Uygulama: Bir veya birden fazla aşının aynı anda uygulanmasında tıbbi açıdan herhangi bir sakınca bulunmamaktadır.

Detaylı Aşı Takvimi ve Uygulama Rehberi

Bebeklerde aşılama süreci doğumla birlikte başlar. İşte temel aşılar ve uygulama dönemleri:

1. Hepatit B Aşısı

Bebek doğar doğmaz uygulanır. Eğer anne Hepatit B taşıyıcısı ise aşıyla birlikte hiperimmun gammaglobülün takviyesi yapılır.

• Dozlar: 1. doz doğumda, 2. doz 1 ay sonra, 3. doz ise 6. ayda yapılır.
• Uygulama: Kas içine yapılır, yan etkisi yoktur ve ulusal aşı takviminde ücretsizdir.

2. BCG (Verem) Aşısı

1. ayda tek doz olarak uygulanır ve 5 yaşında PPD kontrolü ile tekrarlanır.

• Belirtiler: Aşıdan 3-4 hafta sonra oluşan kızarıklık ve kabuklanma aşının tuttuğunu gösterir.
• Dikkat: Koltuk altında BCG adeniti (şişlik) görülürse hekime başvurulmalıdır.

3. Beşli Karma Aşı (Difteri, Boğmaca, Tetanos, Çocuk Felci, Hib)

İlk dozu 2. ayda BCG ile birlikte verilir.

• Periyot: 1-2 ay arayla 3 doz uygulanır; 18. ay ve 5. yaşta tekrarlanır (rapel).
• Not: Hib aşısı ulusal takvimde yer almaz. Ateş yapabilir, ateş düşürücü ile kontrol edilebilir.

4. Pnömokok (Zatürre) Aşısı

Bebeklerde zatürre, sinüzit ve orta kulak iltihabı gibi ağır enfeksiyonları önlemek için kritiktir.

• Takvim: 1-2 ay ara ile 3 doz ve 1 yıl sonra rapel dozu yapılır.
• Önem: Dünyada her yıl 5 yaş altı 1 milyondan fazla bebek bu enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybetmektedir.

5. Üçlü Karma Aşı (Kızamık, Kızamıkçık, Kabakulak - KKK)

1 yaşında ilk dozu, 5 yaşında ise rapel dozu uygulanır.

• Salgın Durumu: Salgın varsa 9. aydan itibaren tek doz kızamık aşısı yapılabilir.
• Yan Etki: Nadiren 3-4 gün sonra hafif ateş ve döküntü görülebilir.

6. Diğer Önemli Aşılar

Grip aşısı rutin bir aşı olmamakla birlikte, son yıllarda bebeklik döneminden itibaren güvenle uygulanmaya başlanmıştır.