Sinüzit Tanısı ve Tedavisi

Çocuklarda Akut Bakteriyel Sinüzit (ABS) Nedir?

Sinüzit, paranazal sinüslerin viral, alerjik veya bakteriyel nedenlerle gelişen inflamasyonudur. Bu süreç genellikle burun mukozasını da etkilediği için tıbbi literatürde rinosinüzit olarak tanımlanır. Belirtilerin süresi, hastalığın sınıflandırılmasında kritik rol oynar:

• Akut Bakteriyel Sinüzit (ABS): Belirtilerin 10 günden uzun sürmesi ve 30. günden önce iyileşmesi.
• Subakut Bakteriyel Sinüzit: 4 ile 12 hafta arası süren vakalar.
• Kronik Sinüzit: 90 gün veya daha uzun süren enfeksiyonlar.
• Rekürran ABS: En az 10 günlük belirtisiz dönemlerle tekrarlayan akut ataklar.

Sinüzit Oluşum Mekanizması ve Risk Faktörleri

Sinüslerin normal fizyolojisi için sinüs ostiumlarının açık kalması, siliya (titrek tüyler) fonksiyonu ve salgı kalitesi hayati önem taşır. Mukozal ödem veya mekanik tıkanıklıklar ostiumların kapanmasına ve içeride mukus retansiyonuna yol açar.

Viral üst solunum yolu enfeksiyonları (ÜSYE) ve alerjik rinit, sinüziti kolaylaştıran en temel unsurlardır. Bakteriyel sinüzit vakalarının %80'inde viral rinosinüzit, %20'sinde ise alerjik rinit tetikleyici rol oynar. Özellikle kreş ve anaokuluna devam eden çocuklarda yılda 6-8 kez görülen ÜSYE vakalarının %5-10'u ABS ile komplike hale gelmektedir.

Sinüslerin Gelişim Süreci

Akut Bakteriyel Sinüzitte Tanı Kriterleri

ABS tanısı esas olarak klinik bulgulara dayanır. Sinüs aspirasyonu altın standart olsa da invazif bir işlem olduğu için çocuklarda rutin olarak önerilmez. Tanı için şu iki ana kriterden biri aranır:

1. Sebat Eden Belirtiler: 10-14 günden fazla süren, iyileşme eğilimi göstermeyen burun akıntısı ve gündüz öksürüğü.
2. Şiddetli Belirtiler: 39°C ve üzeri ateş ile birlikte en az 3-4 gün süren pürülan (iltihaplı) burun akıntısı.

Önemli Not: Burun akıntısının rengi veya kıvamı, enfeksiyonun viral mi yoksa bakteriyel mi olduğunu ayırt etmek için tek başına yeterli bir kriter değildir.

Mikrobiyolojik Etkenler ve Antibiyotik Direnci

Akut ve subakut sinüzitte en sık rastlanan bakteriyel etkenler şunlardır:

• Streptococcus pneumoniae (%30-40)
• Haemophilus influenzae (%20)
• Moraxella catarrhalis (%20)

H. influenzae ve M. catarrhalis türleri beta-laktamaz üreterek amoksisiline direnç gösterebilir. Özellikle son 3 ayda antibiyotik kullanımı, 2 yaş altı olmak ve kreş desteği dirençli mikroorganizma riskini artırır.

Tedavi Yaklaşımları ve İlaç Kullanımı

Antibiyotik Tedavisi

Tedavide ilk seçenek genellikle amoksisilin (45 mg/kg/gün) olarak belirlenir. Ancak risk faktörleri mevcutsa veya 48-72 saat içinde iyileşme gözlenmezse, yüksek doz amoksisilin-klavulanat (80-90 mg/kg/gün) tercih edilmelidir. Penisilin alerjisi olan durumlarda sefuroksim, sefpodoksim veya makrolid grubu antibiyotikler değerlendirilebilir. İdeal tedavi süresi genellikle 10-14 gündür.

Yardımcı ve Adjuvan Tedaviler

• Serum Fizyolojik (SF): Burun yıkamaları salgıları sulandırır ve iyileşme oranını artırır.
• İntranazal Steroidler: Özellikle alerjik zemini olan çocuklarda ikinci haftadan itibaren belirtilerde iyileşme sağlayabilir.
• Dekonjestanlar ve Antihistaminikler: Sinüzit tedavisinde rutin kullanımları önerilmez; antihistaminikler salgı viskozitesini artırarak drenajı zorlaştırabilir.
• Mukolitikler: Akut sinüzitte etkinlikleri kanıtlanmamıştır; yüksek dozda bulantı ve kusmaya yol açabilirler.

Radyolojik İnceleme Ne Zaman Yapılmalı?

Komplike olmayan akut sinüzit vakalarında rutin BT veya röntgen önerilmez. Ancak şu durumlarda radyolojik görüntüleme gereklidir:

• Görme bozukluğu veya proptosis (gözün öne çıkması) varsa,
• Şiddetli yüz ağrısı ve alın şişliği mevcutsa,
• Medikal tedaviye yanıt alınamayan kronik vakalarda,
• Cerrahi müdahale planlanıyorsa.