Aset Sancısı ( Dismenore)

Adet Sancısı (Dismenore) Nedir?

Adet sancısı veya tıbbi adıyla dismenore, kadınların yarısından fazlasında görülen, adet döneminde ortaya çıkan ağrılı bir durumdur. Kadınların yaklaşık %10’unda bu ağrılar, günlük yaşamı 1-3 gün boyunca engelleyecek kadar şiddetli seyretmektedir. Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniklerine yapılan acil başvuruların %10’u bu şikayetle gerçekleşmekte olup, doğru tanı ve tedaviyle bu süreç etkili bir şekilde yönetilebilmektedir.

Genç kızlarda ve kadınlarda görülme sıklığı %30 ile %50 arasında değişmektedir. Yapılan araştırmalar, bu şikayet nedeniyle öğrencilerin yılda ortalama 1-2 gün devamsızlık yaptığını, iş dünyasında ise yıllık 140 milyon çalışma saati kaybı yaşandığını göstermektedir. Ayrıca, genetik faktörlerin de etkili olduğu ve annesi ağrılı adet gören kız çocuklarının %30’unda benzer şikayetlerin görüldüğü tespit edilmiştir.

Adet Sancısı Neden Olur?

Sancılı adet görme, aslında rahim iç tabakasının yenilenmesi sırasında oluşan kanamayı kontrol altına almak için gerçekleşen uterus kasılmalarının ağrı olarak hissedilmesidir. Bu kasılmalar sırasında rahimde bölgesel olarak prostaglandin adı verilen maddeler salgılanır. Ağrının temel nedeni, bu maddelerin aşırı salgılanması veya vücudun bu maddelere karşı aşırı duyarlılık göstermesidir.

Prostaglandin salgısı yumurtlama sonrasında gerçekleştiği için, adet öncesi başlayıp adet bitimiyle kaybolan ağrılar, yumurtlamanın gerçekleştiğinin güvenilir bir işaretidir. Bunun yanı sıra, nadir görülen nedenler arasında şunlar yer alabilir:

• Kürtaj veya enfeksiyon sonrası gelişen rahim ağzı (serviks) darlığı
• Rahim içi araç (spiral) kullanımı
• Adet kanının dışarı atılmasını zorlaştıran anatomik faktörler

Adet Sancısının Belirtileri Nelerdir?

Adet sancısı genellikle kanama başlamadan önceki ilk 24 saat içinde ortaya çıkar. Kanamanın başlamasıyla birlikte şiddeti kısa süreli artış gösterir ve dönem sonuna doğru kademeli olarak hafifler. Sancıya eşlik eden yaygın semptomlar şunlardır:

• Bulantı ve kusma
• Şiddetli bel ve baş ağrısı
• Halsizlik ve ishal
• Karın krampları ve nadir durumlarda bayılma

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Eğer adet sancıları standart ağrı kesicilerle kontrol altına alınabiliyorsa ve ek bir jinekolojik şikayet yoksa, rutin dışı bir muayene zorunlu değildir. Ancak ağrılar genel iyilik halini bozuyor, iş ve sosyal yaşamı engelliyorsa mutlaka bir uzman görüşü alınmalıdır. Jinekolojik değerlendirme, ağrının altında yatan farklı hastalıkların teşhisi için kritik öneme sahiptir.

Endometriozis (çikolata kisti), kronik enfeksiyonlar, rahim içi yapışıklıklar, yumurtalık kistleri ve uterus miyomları gibi rahatsızlıklar, adet sancısına benzer belirtiler verebilir. Bu durumların varlığında tedavi protokolü tamamen değişmektedir.

Adet Sancısı Tedavi Yöntemleri

Tedavi süreci, ağrının altında yatan bir patoloji olup olmadığına göre şekillenir. Eğer muayene sırasında miyom, kist veya enfeksiyon gibi bir durum saptanırsa, öncelikle bu hastalıkların tedavisine odaklanılır. Herhangi bir patoloji saptanmadığı durumlarda ise şu adımlar izlenir:

1. Basamak: İlaç Tedavisi

İlk tercih edilen yöntem, nonsteroid anti-inflamatuar analjezikler grubundaki ağrı kesicilerdir. Bu ilaçlar sadece ağrıyı kesmekle kalmaz, aynı zamanda prostaglandin üretimini azaltarak çift yönlü etki sağlar. Özellikle naproksen sodyum içerikli ilaçların, doktor önerisiyle adet başlamadan 24 saat önce kullanılması tavsiye edilir.

2. Basamak: Doğum Kontrol Hapları

Ağrı kesicilere yanıt alınamayan durumlarda doğum kontrol hapları devreye girer. Bu haplar yumurtlamayı baskıladığı için, yumurtlama ile ilişkili olan adet sancılarını büyük oranda ortadan kaldırır.

3. İleri İnceleme ve Laparoskopi

Hormonal tedaviden de fayda görmeyen hastalarda, karın boşluğunun incelenmesi amacıyla laparoskopi yöntemine başvurulur. Bu kapalı cerrahi yöntemiyle genellikle endometriozis teşhisi konulur ve buna uygun özel bir tedavi planlanır.

Destekleyici ve Alternatif Yöntemler

Psikolojik faktörlerin etkili olduğu düşünülen vakalarda psikiyatri konsültasyonu gerekebilir. Ayrıca, bilimsel temellere dayalı olarak uygulandığında şu yöntemlerin faydalı olduğu bilinmektedir:

• Yoga ve gevşeme egzersizleri
• Transandantal meditasyon
• Biofeedback yöntemleri