Doktorsitesi.com

Anlatı Terapisi (NARRATİVE)Nedir? İnsan Kendi Hikâyesini Yeniden Yazabilir mi?

Klinik Psikolog Süleyman Çetin
Klinik Psikolog Süleyman Çetin4.9(21 Değerlendirme)
18 Kasım 2026 görüntülenme
Randevu Al
  • Anlatı Terapisi, bireyin kimliğini sorunlarından ayırarak yaşamını tek bir olumsuz hikâye yerine çok boyutlu ve güçlü deneyimler üzerinden yeniden anlamlandırmasını sağlar.
  • Dışsallaştırma tekniği sayesinde sorunlar kişinin kimliğinden uzaklaştırılarak dışsal bir faktör gibi ele alınır ve bu sayede birey sorunuyla daha objektif bir ilişki kurar.
  • Terapi süreci boyunca baskın olumsuz anlatıların dışında kalan gözden kaçmış başarılar keşfedilerek, kişinin kendisi hakkında daha sağlıklı ve alternatif bir yaşam hikâyesi oluşturması amaçlanır.
Anlatı Terapisi (NARRATİVE)Nedir? İnsan Kendi Hikâyesini Yeniden Yazabilir mi?
Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Anlatı Terapisi: İnsan Kendi Hikâyesinden mi İbaret?

İnsanlar yaşamları boyunca kendileri ve deneyimleri hakkında çeşitli hikâyeler oluştururlar. Bu hikâyeler, yaşanan olaylara verilen anlamlarla şekillenirken; bazen kişi kendisini tek bir olumsuz deneyim, başarısızlık veya ilişki üzerinden tanımlamaya başlayabilir. Anlatı Terapisi, bireyin yaşamını anlamlandırırken oluşturduğu bu hikâyelere odaklanan ve kişinin potansiyelini yeniden keşfetmesini sağlayan profesyonel bir psikoterapi yaklaşımıdır.

Anlatı Terapisinin Temel Yaklaşımı ve Kökeni

Michael White ve David Epston tarafından geliştirilen bu yaklaşım, kişinin kimliğinin yalnızca sorunlarıyla açıklanamayacağını savunur. Anlatı Terapisi'ne göre yaşamda farklı anlamlara sahip birçok deneyim bulunur. Bu yaklaşımın temel prensipleri şunlardır:

  • Kişi, yaşadığı sorunla özdeşleştirilmez.
  • Yaşam öyküsü tek bir olumsuz açıklamaya indirgenemez.
  • Bireyin deneyimleri, güçlü yönleri, seçimleri ve ilişkileri çok daha kapsamlı bir hikâyenin parçalarıdır.

Örneğin, sürekli kaygı yaşayan bir bireyin kendisini doğrudan "kaygılı bir insan" olarak tanımlaması yerine, kaygının yaşamındaki etkileri ve onunla kurduğu ilişki derinlemesine incelenir.

Dışsallaştırma Tekniği: Sorunu Kimlikten Ayırmak

Anlatı Terapisi'nin en bilinen ve etkili tekniklerinden biri dışsallaştırmadır. Bu teknikte sorun, kişinin kimliğinden tamamen ayrıştırılarak ele alınır. Bu süreçte şu adımlar izlenir:

  1. Sorunu Tanımlama: Sorun, kişiden bağımsız bir dış etken gibi isimlendirilir.
  2. Etki Analizi: Sorun düşüncesinin hangi durumlarda ortaya çıktığı araştırılır.
  3. Sınırlılıkları Belirleme: Sorunun kişinin kararlarını nasıl etkilediği ve ne tür sınırlılıklar oluşturduğu analiz edilir.

Örneğin, "Ben başarısızım" diyen bir kişiyle çalışırken, başarısızlık düşüncesi dışsal bir faktör olarak ele alınır. Böylece kişi kendisini sorunuyla tanımlamak yerine, sorunla arasındaki ilişkiyi objektif bir şekilde değerlendirme fırsatı bulur.

Alternatif Hikâyeler Oluşturmak ve Anlamı Genişletmek

Anlatı Terapisi, kişinin yaşamında baskın hale gelen olumsuz anlatının dışında kalan, gözden kaçmış deneyimleri keşfetmeyi amaçlar. Buradaki temel amaç geçmişi değiştirmek değil, geçmişe yüklenen anlamları ve kişinin kendisi hakkındaki anlatısını genişletmektir.

Mevcut Baskın AnlatıKeşfedilmeyi Bekleyen Alternatif Deneyimler
Sürekli yetersizlik hissiZorluklarla başa çıkılan anlar
Başarısızlık odaklılıkSorumluluk alınan ve başarılan görevler
Sorunla özdeşleşmiş kimlikÖnemli kararların verildiği güçlü anlar

Bu deneyimlerin yeniden ele alınması, kişinin kendisine ilişkin daha kapsamlı ve sağlıklı bir bakış açısı geliştirmesine yardımcı olur.

Sonuç: Sorunların Ötesindeki Kimliği Keşfetmek

Anlatı Terapisi, insanın yaşamını tek bir olayın veya deneyimin belirleyemeyeceği düşüncesinden hareket eder. Kişinin kendi hikâyesine farklı bir perspektiften bakabilmesini ve sorunların ötesindeki kimlik özelliklerini keşfetmesini destekler. Çünkü insan, yalnızca başına gelenlerden değil; yaşadıklarına verdiği anlamlardan ve bu anlamlar doğrultusunda kurduğu hikâyelerden oluşur.

Kaynakça

  • White, M. & Epston, D. (1990). Narrative Means to Therapeutic Ends.
  • Morgan, A. (2000). What Is Narrative Therapy? An Easy-to-Read Introduction.

Etiketler

Narrative Terapinarrative (öyküsel) terapinarrative terapi nedirnarrative terapi
Yazar Hakkında
Klinik Psikolog Süleyman Çetin

Klinik Psikolog Süleyman Çetin

Klinik Psikolog Süleyman Çetin, psikolojik danışmanlık ve klinik psikoloji alanında güçlü akademik altyapısı ve sahaya dayalı geniş deneyimiyle öne çıkan bir uzmandır. Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik lisans eğitiminin ardından Klinik Psikoloji yüksek lisansını tamamlayan Süleyman Çetin; travma, afet ruh sağlığı, yas, psikolojik dayanıklılık, çocuk-ergen-yetişkin psikoterapisi, EMDR, bilişsel davranışçı terapi (BDT), oyun terapisi, çözüm odaklı terapi ve psikososyal destek alanlarında uzmanlaşmıştır. 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri sonrası depremzedelerle, mültecilerle ve farklı kırılgan gruplarla aktif olarak çalışmış; Sınır Tanımayan Doktorlar, Travma ve Afet Ruh Sağlığı Çalışmaları Derneği ve çeşitli sivil toplum kuruluşlarında psikoterapist ve danışman eğitimci olarak görev almıştır. Sakarya’da klinik psikolog olarak danışanlarına bilimsel temelli, etik ve bütüncül bir yaklaşımla hizmet sunan Süleyman Çetin, aynı zamanda akademik araştırmalar, kongreler ve yayınlarla mesleki gelişimini sürdürmekte; bireylerin ruhsal iyilik halini güçlendirmeyi ve kalıcı psikolojik iyileşmeyi hedeflemektedir.

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.