Anal fissür ve tedavisi

Anal Fissür (Makat Çatlağı) Nedir?

Anal fissür, halk arasında bilinen adıyla makat çatlağı, makat cildinde meydana gelen küçük bir yırtıktır. Bu çatlağın boyutu genellikle 5-10 mm arasında değişen oldukça küçük bir yapıya sahip olsa da, bölgenin sinir uçları bakımından zengin olması nedeniyle kişiye ciddi düzeyde rahatsızlık verir. Genellikle genç ve orta yaştaki bireylerde görülen bu durum, yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir sağlık sorunudur.

Makat Çatlağı Neden Olur?

Anal fissür oluşumunun temel nedeni genellikle kabızlık ve buna bağlı olarak katılaşan dışkıdır. Dışkılama esnasında sertleşen dışkı, hassas olan makat cildini yırtarak hasara yol açar. Bu süreçte şu döngü meydana gelir:

• Kabızlık devam ettikçe her dışkılamada yırtık tekrar eder ve iyileşme fırsatı bulamaz.
• Dışkılama anında makatın açılmasıyla birlikte çatlak da açılır ve şiddetli ağrı oluşur.
• Ağrıdan çekinen hastalar dışkılamayı erteledikçe dışkı daha da katılaşır.
• Sertleşen dışkı, mevcut yarayı daha fazla tahriş ederek bir kısır döngü oluşturur.

Anal Fissür Belirtileri Nelerdir?

Anal fissür, benzer şikayetlere yol açan hemoroid (basur) ile sıklıkla karıştırılsa da tedavileri tamamen farklıdır. En yaygın belirtiler şunlardır:

• Dışkılama esnasında ve sonrasında devam eden ağrı
• Az miktarda parlak kırmızı kanama
• Dışkılama sonrası makatta ele gelen küçük şişlikler
• Kaşıntı ve otururken sızlama hissi
• Kronikleşen kabızlık sorunu

Teşhis ve Ayırıcı Tanı

Anal fissür teşhisi için genellikle herhangi bir ileri tetkike ihtiyaç duyulmaz. Uzman bir hekimin fiziksel muayenesi teşhis koymak için yeterlidir. Hastanın şikayetleri ile muayene bulguları uyuşuyorsa ek araştırma yapılmaz. Ancak çatlağın görünümü farklıysa, birden fazla çatlak mevcutsa veya farklı hastalık şüpheleri varsa ek araştırmalar gerekebilir.

Anal Fissür Tedavi Yöntemleri

Tedavinin temel amacı, kabızlığı gidermek ve çatlağın iyileşmesi için uygun ortamı sağlamaktır. Tedavi süreci hastanın durumuna göre şu yöntemleri içerir:

İlaç ve Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Bir aydan daha kısa süreli olan (akut) çatlaklar, ilaç tedavisiyle büyük oranda iyileşir. Bu süreçte şu yöntemler uygulanır:

• Dışkı yumuşatıcılar ve ağrı kesici merhemler.
• Sıcak su oturma banyosu: Ağrıyı azaltır ve kan akımını artırarak iyileşmeyi hızlandırır.
• Lifli beslenme: Bol meyve, sebze, kepekli ekmek, kuru kayısı, kuru incir ve bol su tüketimi.

Ameliyatsız Tedavi Seçenekleri

Ameliyat dışı yöntemler arasında botilyum toksini (Botoks) enjeksiyonu, nitrik oksit ve kalsiyum kanal blokörleri yer alır. Bu yöntemler uygun hastalarda olumlu sonuçlar verse de başarı şansı ameliyata göre daha düşüktür ve tekrarlama riski mevcuttur.

Anal Fissür Ameliyatı ve İyileşme Süreci

İlaçla düzelmeyen veya kronikleşmiş çatlaklarda cerrahi müdahale gereklidir. Ameliyat süreci ve sonrası hakkında bilinmesi gerekenler şunlardır:

Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Ameliyat sonrası ilk dışkılamada hafif ağrı ve kanama normaldir; sonrasında hızla geçer.
• Hastalar genellikle ertesi gün normal hayatlarına dönebilirler.
• Nadiren de olsa kas kesilmesine bağlı gaz kaçırma şikayeti görülebilir.
• Ameliyat sonrası başarının devamı için kabız kalmamak ve hekimin önerdiği iyileştirici tedbirleri uygulamak kritiktir.