Amnion Sıvı Fazlalığı Ve Azlığı (Polihidramnios ve Oligohidramnios)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Amniyon Sıvısı Nedir ve Nasıl Oluşur?
Amniyon sıvısı, gebelik süreci boyunca bebeğin içinde bulunduğu, hayati fonksiyonların devamlılığı için kritik öneme sahip olan sıvıdır. Gebeliğin ilk trimesterinde (ilk 3 ay), bu sıvı temel olarak annenin kanının sıvı kısmından süzülerek gebelik kesesi içinde birikmeye başlar. Gebelik ilerledikçe bebeğin cildinden süzülen vücut sıvıları da sürece katkı sağlar.
İkinci trimesterden itibaren amniyon sıvısının ana kaynağı bebeğin idrarı olur. Bebek, anne karnında bu sıvıyı yutar; mide ve bağırsaklar yoluyla emilen sıvı bebeğin kanına karışır. Ardından böbrekler vasıtasıyla tekrar idrar olarak dışarı atılır. Bu döngüsel süreçte oluşan idrarda üre bulunmaz. Sıvının diğer kaynakları arasında plasentanın bebek tarafındaki yüzü, bebeğin akciğerleri ve göbek kordonundan süzülen sıvılar yer alır.
Gebelik Boyunca Amniyon Sıvısı Hacmi
Gebelik haftasına göre amniyon sıvısının ortalama hacmi değişkenlik gösterir:
| Gebelik Haftası | Ortalama Sıvı Hacmi |
|---|---|
| 20. Hafta | 500 ml |
| 28-32. Hafta | 1000 ml |
| 37-40. Hafta (Miad) | 800 ml |
| 42. Hafta ve Üzeri | Hacim düşüşe geçer |
Polihidramnios: Amniyon Sıvısı Fazlalığı
Polihidramnios, amniyon sıvısının normalden fazla olması durumudur. Miadındaki bir gebelikte sıvının 2000 ml’den fazla olması bu tanıyı doğrular. Ultrason muayenesinde fetal yapıların çok net görülmesi ilk belirtidir; ancak aşırı vakalarda bebek görüş alanının dışına çıkabilir. Tanı için anne karnı 4 bölgeye ayrılır ve ölçülen sıvı alanlarının toplamı 20 cm (200 ml) üzerindeyse polihidramnios kabul edilir.
Polihidramnios Nedenleri ve Riskleri
Ciddi polihidramnios vakalarının 2/3'ünde doğuştan anomaliler görülürken, %10 vakada kromozomal anomaliler saptanır. En yaygın etkilenen sistemler şunlardır:
- Merkezi Sinir Sistemi: En sık anensefali (beyin gelişmemesi) görülür.
- Sindirim Sistemi: Mide-bağırsak eksiklikleri ve yutma fonksiyonunu bozan yarık damak.
- Kardiyovasküler: Kalp ritim bozuklukları ve damar anomalileri.
- Kas-İskelet Sistemi: Tanatoforik cücelik ve akondroplazi.
Annedeki diyabet (gizli şeker), myotonik distrofi ve etkilenmiş Rh uyuşmazlığı da sıvı fazlalığına yol açabilir. Bu durum rahimde aşırı gerilmeye neden olarak erken doğum tehdidi ve suların erken gelmesi (EMR) gibi riskleri beraberinde getirir.
Oligohidramnios: Amniyon Sıvısı Azlığı
Miad gebelikte amniyon sıvısının 500 ml’den az olması durumuna oligohidramnios denir. Klinik muayenede bebek kısımlarının elle kolayca hissedilmesi veya ultrasonda sıvının yetersiz görülmesi ile fark edilir. Ultrasonografik ölçümlerde 4 bölgedeki sıvı toplamının 5 cm’den düşük olması tanı kriteridir.
Oligohidramnios Nedenleri ve Bebek Üzerindeki Etkileri
Oligohidramnios genellikle anne veya bebeğe ait ciddi bir sağlık sorununun habercisidir. Başlıca nedenler şunlardır:
- Böbrek Anomalileri: Çift taraflı böbrek yokluğu, polikistik böbrek hastalığı veya idrar yolu tıkanıklıkları.
- Gelişme Geriliği: Uteroplasental yetmezliğe bağlı asimetrik gelişme geriliğinde, böbreklere az kan gittiği için sıvı azalır.
- Postmatürite: Gün aşımı (42 hafta üzeri) gebelikler.
- Suların Erken Gelmesi (EMR): Membranların yırtılması sonucu sıvı kaybı.
Önemli Not: Akciğerlerin gelişimi (pulmoner hipoplazi) bebeğin amniyon sıvısını solumasına bağlıdır. Bu nedenle sıvı azlığı olan bebeklerde akciğer gelişimi ciddi şekilde olumsuz etkilenebilir.
Tedavi Yaklaşımları
Polihidramnios durumunda altta yatan sebep genellikle düzeltilemez. Rahatlama sağlamak amacıyla düzenli aralıklarla sıvı boşaltılabilir (amniyoredüksiyon), ancak sıvı hızla tekrar toplanabilir. İlaç tedavisi olarak indometazin kullanılabilir; fakat bu yöntemde bebeğin kalbindeki duktus arteriozusun erken kapanma riski mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.
