ALLERJİK RİNİT = SAMAN NEZLESİ

Alerjik Rinit Nedir?

Alerji, vücuda temas eden, solunum ya da sindirim yoluyla giren yabancı maddelere karşı bağışıklık sisteminin gösterdiği aşırı reaksiyondur. Normal düzeydeki reaksiyonlar vücudu koruma amacı taşırken, alerjik bireylerde bu süreç zarar verecek boyutlara ulaşabilir. Burun, bu aşırı tepkimelerden en fazla etkilenen organların başında gelmektedir.

Burun içini kaplayan mukoza tabakasının iltihaplanması durumuna rinit adı verilir. Eğer bu iltihabi durum alerjik faktörlere bağlı olarak gelişmişse, tablo alerjik rinit olarak tanımlanır. Bu durum, yaşam kalitesini doğrudan etkileyen kronik bir sağlık sorunudur.

En Sık Görülen Alerjenler Nelerdir?

Alerjik reaksiyonu tetikleyen, bilinen veya bilinmeyen pek çok etken mevcuttur. Günlük hayatta en sık karşılaşılan alerjenleri şu şekilde sıralayabiliriz:

• Ev tozu akarları ve polenler
• Küf mantarları
• Bazı gıdalar (süt, yumurta, çilek vb.)
• Kimyasal maddeler
• Evcil hayvanların deri döküntüleri (epitel)

Alerjik Rinit Belirtileri ve Eşlik Eden Sorunlar

Alerjik rinit vakalarında hastaların en sık şikayet ettiği belirtiler arasında burun akıntısı, hapşırma ve burun tıkanıklığı yer alır. Ayrıca burunda, genizde ve damakta kaşıntı hissi, geniz akıntısı, boğazda gıcık ve kronik öksürük sıkça görülür. Orta kulakta basınç problemleri de bu tabloya eşlik edebilir.

Alerjik bireylerde, alerjisi olmayan kişilere oranla sinüzit enfeksiyonu görülme sıklığı daha yüksektir. Bunun yanı sıra burun eti büyümesi (konka hipertrofisi veya polip), astım ve çeşitli cilt reaksiyonları da bu süreçte gelişebilecek komplikasyonlar arasındadır.

Tanı Yöntemleri: Deri Testi ve Muayene

Alerji şüphesi durumunda en sık başvurulan yöntem deri prick testi (alerji deri testi) uygulamasıdır. Ancak bu testlerin negatif sonuçlanması, hastada kesin olarak alerji olmadığı anlamına gelmez. Testte yer almayan bir maddeye karşı alerji olması veya alerjenin sadece solunum yoluyla tepki vermesi ihtimaller dahilindedir.

Tanı sürecinde kullanılan diğer yöntemler ve kriterler şunlardır:

1. Kanda IgE Ölçümü: Bağışıklık sisteminin ürettiği IgE maddesinin miktarı ölçülebilir.
2. Fiziksel Muayene: Tanı koymadaki en kritik aşama, hastanın şikayetleri ve uzman hekimin muayene bulgularıdır.
3. Klinik Değerlendirme: Testler negatif çıksa dahi, bulgular alerjiyi işaret ediyorsa tedaviye başlanabilir. Testler temel olarak alerjiye neden olan spesifik etkeni belirlemek için kullanılır.

Alerjik Rinit Tedavi Yöntemleri

Tedavinin en temel ve önemli basamağı, tespit edilebiliyorsa alerjen maddelerden uzak durmaktır. Ancak alerjenin her zaman saptanamaması veya kaçınılmaz olması tedaviyi zorlaştırabilir. Bu noktada hastaların alabileceği bireysel önlemler hayati önem taşır.

Alerjiden Korunmak İçin Alınabilecek Önlemler

İlaç ve Aşı Tedavisi

İlaç tedavisinde en yaygın kullanılan seçenek antihistaminik ilaçlardır. Bu ilaçlar özellikle kaşıntı, akıntı ve hapşırma üzerinde etkilidir ve alerjene maruz kalmadan önce kullanıldığında daha yüksek başarı sağlar. Diğer bir seçenek olan kortikosteroidler (kortizon), yan etki riskini azaltmak amacıyla genellikle burun spreyi formunda tercih edilir.

İmmuünoterapi (Aşı Tedavisi): Vücudun alerjen maddeye alıştırılması prensibine dayanır. Düşük dozla başlanıp artırılarak uygulanan bu tedavi senelerce sürebilir. Her zaman kesin sonuç vermediği için her hastaya önerilmeyebilir.

Cerrahi Müdahale Ne Zaman Gereklidir?

Alerjiye bağlı olarak gelişen burun eti büyümeleri (konka hipertrofisi) veya nazal polipler ilaç tedavisine yanıt vermediğinde cerrahi seçenekler değerlendirilir. Ayrıca kronikleşen sinüzit vakalarında da ameliyat gerekli bir çözüm yolu haline gelebilir.