İşitme kayıpları

Kulak Anatomisi ve İşitme Mekanizması

Kulak; dış, orta ve iç olmak üzere üç temel bölümden oluşur. Her bölüm, sesin algılanması ve beyne iletilmesi sürecinde kritik bir rol üstlenir. İşitme sağlığını korumak için bu yapıların işleyişini anlamak büyük önem taşır.

• Dış Kulak: Kulak kepçesi ve dış kulak yolundan meydana gelir. Temel görevi çevredeki sesleri yakalayarak kulak zarına yönlendirmektir.
• Orta Kulak: Dış ve iç kulak arasında köprü görevi görür. Kulak zarı ile birlikte örs, çekiç ve üzengi adı verilen üç küçük kemikçiği barındırır. Bu yapılar ses dalgalarını güçlendirerek iç kulak sıvılarına iletir.
• İç Kulak: İşitme ve denge sistemine ait mikroskobik hücreleri ve sinir uçlarını içerir. Üzengi kemiğinin titreşimiyle sıvıya iletilen dalgalar, burada elektrik uyarılarına dönüşerek beyne iletilir.

İşitme Kaybı Çeşitleri ve Dereceleri

İşitme kaybı, etkilenen bölgeye göre farklı isimler alır. Dış ve orta kulak sorunları iletim tipi işitme kaybına, iç kulak sorunları ise sinir tipi (sensöri-nöral) işitme kaybına yol açar. Her iki bölgenin de etkilenmesi durumunda mikst tip işitme kaybı görülür.

İşitme seviyesi desibel (dB) birimiyle ölçülür. 0-20 dB arası normal kabul edilirken, kaybın yüzdesel karşılığı şu şekildedir:

İletim Tipi İşitme Kaybı

Dış kulak yolundaki tıkanıklıklar, zar delinmesi veya orta kulak enfeksiyonları nedeniyle oluşur. Bu tip kayıplarda hastalar genellikle kendi seslerini yüksek duyar ve alçak sesle konuşurlar. İletim tipi kayıplar genellikle cerrahi müdahale veya uygun cihazlarla tedavi edilebilir.

Sinir Tipi (Sensöri-Nöral) İşitme Kaybı

İç kulaktaki kan dolaşımı bozuklukları veya yaşlanmaya bağlı sinir ucu hasarları sonucunda meydana gelir. Bu hastalar sesleri duysa da anlamlandırmakta zorluk çekerler. Özellikle yüksek frekanslı sesleri (kapı zili, telefon zili) duymakta güçlük yaşarlar.

İşitme Kaybı Tedavisi ve Rehabilitasyon

Tedavi süreci, uzman bir Kulak Burun Boğaz (KBB) muayenesi ve kapsamlı bir işitme testi ile başlar. Tedavi seçenekleri; tıbbi müdahale, cerrahi operasyon veya adaptasyon sağlayıcı yöntemlerin kombinasyonundan oluşabilir. İşitme rehabilitasyonu kapsamında dudak okuma, konuşma eğitimi ve cihaz kullanımı eğitimleri verilir.

İşitme Kaybı Olan Kişilerle İletişim Kurma Yolları

Çevrenizde işitme güçlüğü çeken biri varsa, iletişimi kolaylaştırmak için şu kurallara dikkat etmelisiniz:

1. Dikkat Çekin: Konuşmaya başlamadan önce kişinin sizi gördüğünden emin olun, gerekirse hafifçe dokunun.
2. Mesafeyi Koruyun: İdeal iletişim mesafesi 1,5-2 metredir.
3. Görünür Olun: Dudaklarınızın görünmesini engelleyecek hareketlerden kaçının ve bağırmadan, normal hızda konuşun.
4. Arka Plan Gürültüsünü Azaltın: Gürültülü ortamlarda anlamlandırma eforu arttığı için sessiz ortamları tercih edin.

Dudak Okuma ve Görsel İpuçları

Dudak okuma, işitme kayıplı bireylerin sıklıkla farkında olmadan geliştirdiği bir yetenektir. Konuşmacının yüz ifadesi ve mimikleri anlamayı kolaylaştırır. Ancak bıyık, sigara kullanımı veya yetersiz ışık bu süreci zorlaştırabilir. Özellikle ağız içinde oluşan "k, t, n, g, l" gibi seslerin dudaktan takibi imkansız olduğundan, konuşma konusunun genel olarak anlaşılması kritik önem taşır.

İşitme Cihazları ve Adaptasyon Süreci

İşitme cihazları, ortamdaki sesleri yükselterek kulağa ileten teknolojik araçlardır. Hava yolu ile iletim sağlayan modeller; kulak arkası, kulak içi ve kanal içi olarak üçe ayrılır. Her iki kulağa uygulanan bi-aural cihazlar, sesin yönünü tayin etme ve gürültülü ortamda anlama kapasitesini artırma konusunda daha avantajlıdır.

Cihaz Kullanımına Alışma Rehberi

İşitme cihazına adaptasyon sabır gerektiren aşamalı bir süreçtir:

• Cihazı ilk olarak ev ortamında ve kısa sürelerle kullanmaya başlayın.
• Başlangıçta sadece tek bir kişiyle konuşarak pratik yapın.
• Sesin geldiği yönü bulmak için gözleriniz kapalı egzersizler yapın.
• Yüksek sese tolerans geliştirmek için radyo veya TV sesini kademeli artırıp azaltın.
• Kelime ayırt etme egzersizleri ve dudak okuma eğitimi ile süreci destekleyin.